C++ dasturlash tilida interaktiv o‘quv sahifasi
← Barcha darslarAlgoritm — bu muayyan natijaga erishish uchun bosqichma-bosqich bajariladigan aniq va tugallangan ko‘rsatmalar ketma-ketligidir. Dasturlashda algoritm muammoni yechish uchun yoziladigan yo‘riqnoma vazifasini bajaradi.
Har qanday dastur avval algoritm shaklida rejalashtiriladi. Keyinchalik ushbu algoritm C++, Python yoki boshqa dasturlash tilida kod ko‘rinishida ifodalanadi.
Algoritmning qaysi xossasi uning cheklangan bosqichlarda yakunlanishini bildiradi?
Algoritmik tuzilma masalaning qanday tartibda yechilishini belgilaydi. Dasturlashda uchta asosiy algoritmik tuzilma mavjud: chiziqli, tarmoqlanuvchi va takrorlanuvchi tuzilmalar.
| Blok-sxema belgisi | Ma’nosi |
|---|---|
| Oval | Boshlash / tugash |
| Parallelogramm | Ma’lumot kiritish yoki chiqarish |
| To‘rtburchak | Hisoblash, qiymat berish |
| Romb | Shart tekshirish – “ha” va “yo‘q” chiqishlari bor |
Chiziqli algoritmda barcha amallar birin-ketin, hech qanday shart yoki takrorlashsiz bajariladi.
Tarmoqlanuvchi algoritmda shart tekshiriladi va shart natijasiga qarab dastur turli yo‘nalishlarda bajariladi. C++ tilida bunday algoritmlar uchun if va else operatorlari ishlatiladi.
Takrorlanuvchi algoritmda bir xil amallar bir necha marta bajariladi. C++ tilida takrorlash uchun for, while va do-while operatorlari ishlatiladi.
Qaysi algoritmik tuzilmada shart tekshiriladi va natijaga qarab turli yo‘nalish tanlanadi?
Qiymat o‘zlashtirish operatorlari yordamida o‘zgaruvchiga qiymat beriladi yoki uning mavjud qiymati o‘zgartiriladi.
Masalan, x += 5 ifodasi x = x + 5 ifodasi bilan bir xil ma’noni anglatadi.
x -= 3 ifodasi qaysi amalni bildiradi?
C++ tilida ma’lumotlarni kiritish va chiqarish uchun odatda cin va cout ishlatiladi. Shu bilan birga, C tilidan meros bo‘lib qolgan printf() va scanf() funksiyalaridan ham foydalanish mumkin.
Ushbu funksiyalar <cstdio> kutubxonasi orqali ishlatiladi.
| Modifikator | Tur | Misol |
|---|---|---|
%d | butun son (int) | printf("%d", 42) → 42 |
%f | haqiqiy son (float, double) | printf("%.2f", 3.14159) → 3.14 |
%c | bitta belgi | printf("%c", 'A') → A |
%s | satr | printf("%s", "salom") → salom |
%x, %o | o‘n oltilik, sakkizlik | printf("%x", 255) → ff |
%% | foiz belgisining o‘zi | printf("100%%") → 100% |
Foiz belgisi va harf orasiga kenglik va aniqlik
yozish mumkin: %8.2f – jami 8 ta joy, verguldan keyin
2 xona. - bayrog‘i chapga tekislaydi, 0
– bo‘sh joylarni nol bilan to‘ldiradi.
double
o‘qish uchun scanf da %lf yoziladi
(%f faqat float uchun). Modifikator va
o‘zgaruvchi turi mos kelmasa, kompilyator xato bermaydi, lekin
natija noto‘g‘ri bo‘ladi.
%d format modifikatori qaysi turdagi ma’lumot uchun ishlatiladi?
C++ tilida bitta belgini saqlash uchun char ma’lumot turi ishlatiladi. Belgilar harf, raqam yoki maxsus belgi bo‘lishi mumkin.
Foydalanuvchidan bitta belgi olish uchun cin yoki getchar() funksiyasidan foydalanish mumkin.
Belgilarni chiqarish uchun cout yoki putchar() funksiyasi ishlatiladi.
cin >> c bo‘sh joy, tabulyatsiya
va yangi qator belgilarini tashlab o‘tadi va birinchi
“ko‘rinadigan” belgini o‘qiydi. getchar() esa
navbatdagi har qanday belgini, jumladan bo‘sh joyni ham o‘qiydi.
cin >> s faqat birinchi so‘zni o‘qiydi. Butun qatorni
o‘qish uchun getline(cin, s) ishlatiladi (6-mavzu).
C++ tilida bitta belgini saqlash uchun qaysi ma’lumot turi ishlatiladi?
Algoritm tuzishda masalani kichik va aniq bosqichlarga ajratish muhimdir. Dasturchi avval masalaning kiruvchi ma’lumotlarini, bajariladigan amallarni va kutilayotgan natijani aniqlaydi.
Keyin algoritm so‘z, blok-sxema yoki psevdokod orqali ifodalanadi. Shundan so‘ng algoritm dasturlash tilida kod ko‘rinishiga o‘tkaziladi.
Foydalanuvchi kiritgan sonning musbat, manfiy yoki nol ekanligini aniqlang.
Qiymat o‘zlashtirish operatorlari o‘zgaruvchilar bilan ishlashni soddalashtiradi. printf(), scanf(), cin, cout, getchar() va putchar() funksiyalari esa ma’lumotlarni kiritish hamda chiqarish imkonini beradi.
Dastur tuzish jarayonida kod yozishdan oldin nima ishlab chiqiladi?
Siz “Algoritmlash va dasturlashning asosiy tushunchalari” mavzusini muvaffaqiyatli yakunladingiz.
Siz algoritmlarning xossalari, ularni ifodalash usullari va blok-sxemalar, chiziqli, tarmoqlanuvchi va takrorlanuvchi algoritmlar, o‘zlashtirish operatorlari, format modifikatorlari hamda simvollar bilan ishlashni o‘rgandingiz.