A6

6-amaliy mashg‘ulot · 6-mavzu · 2 soat · Korxona ilovalarini dasturlash

CRUD ekranlari: filtr, sahifalash, validatsiya

Jamoa loyihasi (OmborPro) bosqichi, 5 ta amaliy PHP topshiriq va 3 ta ma’ruzadagi mashq. Yo‘riqnoma bo‘yicha loyihada ishlang, havolani topshiring va PHP topshiriqlarni yeching — server yashirin testlar bilan tekshiradi, o‘qituvchi baho qo‘yadi.

Mashg‘ulot maqsadi

  • Yaratish — Livewire 3 ProductTable komponentini: qidiruv, kategoriya filtri, saralash va sahifalash bilan
  • Qurish — buyurtmalar ro‘yxati va OrderForm hujjat formasini dinamik qatorlar bilan
  • Qo‘llash — FormRequest va Livewire validatsiyasini, xato xabarlarini o‘zbek tilida ko‘rsatishni
  • Bog‘lash — tugmalarni rollarga (@can, Policy) va saqlashni servis qatlamiga (OrderService)
  • Tekshirish — ekranlarni Livewire::test() bilan va UX nazorat ro‘yxati bo‘yicha

1. Mahsulotlar katalogi: ProductTable

Livewire o‘rnatish · marshrutlar · qidiruv scope · saralash

1-qadam. Livewire ni o‘rnatish. 2-mavzuda yaratgan skeletda composer require livewire/livewire buyrug‘ini bajaring. Livewire 3 o‘z skript va stillarini sahifaga avtomatik qo‘shadi, alohida <script> yozish shart emas. To‘liq sahifali komponentlar uchun php artisan livewire:layout buyrug‘i resources/views/components/layouts/app.blade.php maketini yaratadi — unga menyu, foydalanuvchi nomi va {{ $slot }} qo‘ying. Bootstrap ishlatsangiz, sahifalash uchun Paginator::useBootstrapFive() ni unutmang.

2-qadam. Komponent va marshrut. php artisan make:livewire ProductTable ikki fayl yaratadi: app/Livewire/ProductTable.php va resources/views/livewire/product-table.blade.php. Marshrut to‘g‘ridan-to‘g‘ri komponentga beriladi: Route::get('/products', ProductTable::class). Marshrutlarni auth middleware guruhiga va 5-mavzudagi ruxsatlarga (can:products.view) bog‘lang. Diqqat: orders/create marshruti Route::resource('orders') dagi orders/{order} dan oldin ro‘yxatga olinishi kerak.

3-qadam. Qidiruv va filtrlar. Product modeliga scopeSearch local scope qo‘shing — u bo‘sh matnda hech narsa qilmaydi, aks holda name va sku bo‘yicha ilike qidiradi. Komponentga #[Url] atributli xossalar qo‘shing: $search, $categoryId, $sort, $dir. Har bir filtr o‘zgarganda resetPage() chaqirilishi kerak — buni umumiy updated() hook ida qilish mumkin. Kategoriyalar ro‘yxatini render() da Category::orderBy('name')->get(['id', 'name']) bilan bering.

4-qadam. Saralash. Jadval sarlavhasidagi ustun nomini bosish wire:click="sortBy('price')" metodini chaqiradi. Metod ustunni oq ro‘yxat bo‘yicha tekshiradi, xuddi shu ustun ikkinchi marta bosilsa yo‘nalishni almashtiradi va 1-sahifaga qaytaradi. Sarlavhada joriy yo‘nalishni ▲/▼ belgisi bilan ko‘rsating. Natijada katalog: qidiruv, kategoriya va faollik filtri, uch ustun bo‘yicha saralash, 20 tadan sahifalash, bo‘sh va yuklanish holatlari.

TERMINAL

O‘rnatish va komponent yaratish

composer require livewire/livewire
php artisan livewire:layout        # components/layouts/app.blade.php
php artisan make:livewire ProductTable
php artisan make:livewire OrderForm
php artisan make:request StoreProductRequest
php artisan lang:publish           # lang/ papkasi (keyin lang/uz)
▶ Natija
app/Livewire/ProductTable.php
resources/views/livewire/product-table.blade.php
app/Livewire/OrderForm.php
resources/views/livewire/order-form.blade.php
app/Http/Requests/StoreProductRequest.php
  • livewire:layout — to‘liq sahifali komponentlar uchun standart maket
  • make:livewire — sinf + Blade ko‘rinish juftligi
  • lang:publish — lang/en ni chiqaradi; lang/uz/validation.php ni tarjima qilib qo‘shing
ROUTES/WEB.PHP

Komponentlarni marshrutga ulash

use App\Livewire\{OrderForm, ProductTable};

Route::middleware('auth')->group(function () {
    Route::get('/products', ProductTable::class)
        ->middleware('can:products.view')->name('products.index');
    Route::get('/orders/create', OrderForm::class)
        ->middleware('can:orders.create')->name('orders.create');
    Route::resource('orders', OrderController::class)
        ->only(['index', 'show']);
});
▶ Natija
GET /products       → ProductTable (products.view)
GET /orders/create  → OrderForm (orders.create)
GET /orders, /orders/{order} → OrderController
  • ProductTable::class — to‘liq sahifali Livewire komponenti — controller kerak emas
  • can:products.view — ruxsat serverda tekshiriladi (5-mavzu)
  • tartib — /orders/create — orders/{order} dan oldin
MODEL VA KOMPONENT

scopeSearch va xavfsiz sortBy

// app/Models/Product.php
public function scopeSearch(Builder $q, string $term): Builder
{
    $term = trim($term);
    return $term === '' ? $q : $q->where(fn ($w) => $w
        ->where('name', 'ilike', "%{$term}%")
        ->orWhere('sku', 'ilike', "%{$term}%"));
}

// app/Livewire/ProductTable.php
public function sortBy(string $col): void
{
    abort_unless(in_array($col, ['sku', 'name', 'price'], true), 400);
    $this->dir = $this->sort === $col && $this->dir === 'asc'
        ? 'desc' : 'asc';
    $this->sort = $col;
    $this->resetPage();
}
▶ Natija
“Narx” bosildi: sort=price, dir=asc
“Narx” yana bosildi: sort=price, dir=desc
sortBy('password') → 400 Bad Request
  • scopeSearch — Product::search($s) yoki ->search($s) ko‘rinishida chaqiriladi
  • where(fn ...) — OR shart qavs ichida — boshqa filtrlar bilan to‘g‘ri birlashadi
  • abort_unless(..., 400) — brauzerdan kelgan metod argumenti ham — foydalanuvchi kiritishi
  • resetPage() — saralash o‘zgardi → 1-sahifa

2. Hujjatlar interfeysi: buyurtmalar ro‘yxati va OrderForm

Buyurtmalar filtrlari · dinamik qatorlar · massiv validatsiyasi · servisga topshirish

5-qadam. Buyurtmalar ro‘yxati. OrderController@index da (yoki ikkinchi Livewire jadvalda) filtrlar: holat (OrderStatus qiymatlari), kontragent, sana oralig‘i (from, to) va raqam bo‘yicha qidiruv (BY-2026-…). Jadval ustunlari: raqam, sana (d.m.Y H:i, Toshkent vaqti), mijoz, ombor, jami summa (o‘ngga, so‘m), holat belgisi. Ro‘yxat with(['counterparty:id,name', 'warehouse:id,code']) bilan olinadi, saralash standart bo‘yicha created_at desc va id desc.

6-qadam. OrderForm — hujjat formasi. Komponentda $counterpartyId, $warehouseId va $lines massivi bo‘ladi. “+ Qator” tugmasi addLine() ni, ✕ tugmasi removeLine($i) ni chaqiradi. Qatorlar uchun massiv qoidalari: lines — required|array|min:1, lines.*.product_id — required|exists:products,id, lines.*.quantity — required|integer|min:1. Miqdor maydoni wire:model.blur bilan — foydalanuvchi maydondan chiqqanda tekshiriladi, har bir harf uchun so‘rov ketmaydi.

7-qadam. Saqlash servis orqali. save() metodida faqat $this->validate() va OrderService ni chaqirish bo‘lsin. Narx, jami summa va QQS ni komponentda hisoblamang — ular 4-mavzuda yozgan servis va DTO (OrderData, OrderItemData) ichida, tranzaksiya bilan hisoblanadi. Formada jami summani ko‘rsatish kerak bo‘lsa, u faqat ko‘rsatish uchun (taxminiy) hisoblanadi, bazaga yoziladigan qiymat esa servisdan keladi. Muvaffaqiyatdan keyin redirectRoute('orders.show', $order) va flash xabar.

8-qadam. Xato holatlari. Servis InsufficientStockException yoki InvalidStatusTransitionException tashlashi mumkin (4-mavzu). Komponentda ularni ushlab, $this->addError('lines', $e->getMessage()) bilan formaga chiqaring — foydalanuvchi 500 sahifa emas, tushunarli xabar ko‘rsin. Yuborish tugmasiga wire:loading.attr="disabled" qo‘ying: sekin tarmoqda ikki marta bosish ikkita buyurtma yaratmasligi kerak.

BUYURTMALAR RO‘YXATI

Filtrlar, ustunlar va so‘rov

ElementQiymat / qoidaLaravel
Holat filtridraft … shipped, cancelledRule::enum(OrderStatus::class), where('status', ...)
Sana oralig‘ifrom, to (Y-m-d)whereDate('created_at', '>=', $from)
Raqam qidiruviBY-2026-000123where('number', 'ilike', "%$s%")
Summa ustunio‘ngga, so‘m, ming ajratgichnumber_format(..., 0, '.', ' ')
Holat belgisirang + matn$order->status->label(), color()
Eager loadingmijoz va ombor nomiwith(['counterparty:id,name', 'warehouse:id,code'])
Saralash standart: created_at desc, keyin id desc; sahifalash — paginate(25)->withQueryString().
ORDER-FORM.BLADE.PHP

Dinamik qatorlar va xatolar

<form wire:submit="save">
    <select wire:model="counterpartyId" class="form-select">
        <option value="">— mijozni tanlang —</option>
        @foreach ($customers as $c)
            <option value="{{ $c->id }}">{{ $c->name }}</option>
        @endforeach
    </select>
    @foreach ($lines as $i => $line)
    <div class="row g-2" wire:key="line-{{ $i }}">
        <select wire:model="lines.{{ $i }}.product_id">…</select>
        <input type="number" wire:model.blur="lines.{{ $i }}.quantity">
        @error("lines.$i.quantity")<em>{{ $message }}</em>@enderror
        <button wire:click.prevent="removeLine({{ $i }})">✕</button>
    </div>
    @endforeach
    <button type="button" wire:click="addLine">+ Qator</button>
    <button type="submit" wire:loading.attr="disabled">Saqlash</button>
</form>
▶ Natija
Mijoz: “Baraka Savdo” MChJ
1) UN-001 × 10   2) GR-007 × 0 → “The lines.1.quantity field must be at least 1.”
[+ Qator]  [Saqlash] (so‘rov paytida o‘chiq)
  • wire:submit="save" — forma yuborilganda save() metodi
  • lines.{{ $i }}.quantity — massiv elementiga bog‘lanish
  • @error("lines.$i.quantity") — har bir qator uchun alohida xato
  • wire:key — qatorlar o‘chirilganda DOM adashmasligi uchun; yaxshisi — har qatorga noyob uid
ORDERFORM.PHP

Qator qo‘shish, o‘chirish va ma’lumotnomalar

public function addLine(): void
{
    $this->lines[] = ['product_id' => null, 'quantity' => 1];
}

public function removeLine(int $i): void
{
    unset($this->lines[$i]);
    $this->lines = array_values($this->lines);
}
public function render()
{
    return view('livewire.order-form', [
        'customers' => Counterparty::query()
            ->whereIn('type', ['customer', 'both'])
            ->orderBy('name')->get(['id', 'name', 'inn']),
    ]);
}
▶ Natija
addLine()      → lines: 2 ta qator
removeLine(0)  → lines: [0 => ...] (indekslar qayta tartiblandi)
  • array_values() — indekslar 0 dan qayta — lines.0, lines.1 xatolari to‘g‘ri bog‘lanadi
  • whereIn('type', …) — faqat mijoz bo‘la oladigan kontragentlar
  • get(['id', 'name', 'inn']) — kerakli ustunlar — komponent holati yengil

3. Ruxsatlar, UX va tekshirish

@can va Policy · tasdiqlash dialoglari · UX nazorat ro‘yxati · Livewire testi

9-qadam. Tugmalar va ruxsatlar. Hujjat sahifasida “Tasdiqlash”, “Bekor qilish” tugmalari faqat ruxsat va holat mos bo‘lganda ko‘rinsin: @can('confirm', $order) — 5-mavzudagi OrderPolicy ham rolni, ham buyurtma holatini tekshiradi. Lekin yashirish yetarli emas: tugma olib boradigan marshrut ham can: middleware yoki controllerdagi Gate::authorize() bilan himoyalanadi, holat o‘tishi esa OrderService da yana tekshiriladi. Xavfli amallar (bekor qilish, o‘chirish) tasdiqlash dialogi bilan.

10-qadam. UX nazorat ro‘yxati. Har bir ekranni quyidagicha tekshiring: bo‘sh holat bormi; yuklanish holati ko‘rinadimi; filtrlar URL da saqlanadimi va sahifa yangilanganda qoladimi; filtr o‘zgarganda 1-sahifaga qaytadimi; pul o‘ngga tekislangan va ming ajratgichli; sana d.m.Y; xato xabarlari o‘zbek tilida va tegishli maydon ostida; saqlashdan keyin flash xabar; <label for> bor va Tab tugmasi bilan formani to‘ldirish mumkin.

11-qadam. Avtomatik tekshirish. Livewire komponentlarini brauzersiz test qilish mumkin: Livewire::test(ProductTable::class)->set('search', 'UN-0')->assertSee('UN-001'). Kamida ikkita test yozing: qidiruv filtri ishlashi va OrderForm da miqdor 0 bo‘lsa assertHasErrors(['lines.0.quantity']). Pest bilan batafsil ishlashni 12-mavzuda o‘rganamiz — hozircha bu testlar ekranlar qayta ishlanganda buzilmaganini tez tekshirish uchun.

12-qadam. Topshirish. Ikkita modul uchun CRUD tayyor bo‘lsin: mahsulotlar katalogi (ro‘yxat, yaratish, tahrirlash, faolsizlantirish) va buyurtmalar (ro‘yxat, yaratish, ko‘rish, holat tugmalari). README ga ekran rasmlari va qaysi rol qaysi tugmani ko‘rishi jadvalini qo‘shing. O‘z sohangizni tanlagan jamoalar ham xuddi shu talablarni o‘z ma’lumotnomasi va hujjati uchun bajaradi.

ORDERS/SHOW.BLADE.PHP

Holat va ruxsatga bog‘liq tugmalar

<x-status-badge :status="$order->status" />
@can('confirm', $order)
    <form method="POST" action="{{ route('orders.confirm', $order) }}">
        @csrf
        <button class="btn btn-sm btn-success">Tasdiqlash</button>
    </form>
@endcan
@can('cancel', $order)
    <form method="POST" action="{{ route('orders.cancel', $order) }}"
          onsubmit="return confirm('Buyurtma bekor qilinsinmi?')">
        @csrf
        <button class="btn btn-sm btn-danger">Bekor qilish</button>
    </form>
@endcan
▶ Natija
Menejer, holat = draft     → [Tasdiqlash] [Bekor qilish]
Menejer, holat = shipped   → tugmalar yo‘q
Omborchi                   → tugmalar yo‘q (ruxsat yo‘q)
  • @can('confirm', $order) — OrderPolicy: rol + holat (5-mavzu)
  • <x-status-badge> — OrderStatus::label() va color() dan foydalanadi
  • onsubmit="return confirm(...)" — xavfli amal oldidan tasdiqlash; Livewire da wire:confirm
  • Server tomonda — marshrut ham can: yoki authorize() bilan himoyalangan
LIVEWIRE TEST

Qidiruv filtrini avtomatik tekshirish

use App\Livewire\ProductTable;
use App\Models\{Product, User};
use Livewire\Livewire;

it('qidiruv bo‘yicha filtrlaydi', function () {
    $user = User::factory()->create()->assignRole('omborchi');
    Product::factory()->create(['sku' => 'UN-001', 'name' => 'Un']);
    Product::factory()->create(['sku' => 'GR-007', 'name' => 'Guruch']);

    Livewire::actingAs($user)
        ->test(ProductTable::class)
        ->set('search', 'UN-0')
        ->assertSee('UN-001')
        ->assertDontSee('GR-007');
});
▶ Natija
PASS  Tests\Feature\ProductTableTest
✓ qidiruv bo‘yicha filtrlaydi   0.21s
Tests: 1 passed (2 assertions)
  • Livewire::actingAs($user) — test foydalanuvchi nomidan
  • ->set('search', ...) — xossani o‘zgartirish — wire:model ga teng
  • assertSee / assertDontSee — render qilingan HTML ni tekshiradi
  • assignRole('omborchi') — spatie/laravel-permission (5-mavzu)
UX

Ekran sifatini tekshiring

✗ Yomon ekran
  • Filtr natijasiz — bo‘sh oq maydon
  • Filtr o‘zgardi, 7-sahifada qolib ketdi
  • Narx 1250000.00 ko‘rinishida, chapga tekislangan
  • “Saqlash” ni ikki marta bosish — ikki buyurtma
  • Xato: “The given data was invalid.”
✓ Yaxshi ekran
  • “Hech narsa topilmadi — filtrni tozalang”
  • Filtr o‘zgarganda resetPage() — 1-sahifa
  • 1 250 000 so‘m, o‘ngga tekislangan
  • wire:loading.attr="disabled" — bitta so‘rov
  • Maydon ostida o‘zbekcha aniq xabar
Bu ro‘yxatni topshirishdan oldin jamoa ichida o‘zaro tekshiring (har kim boshqa a’zoning ekranini).

Loyiha bosqichi: natija va topshirish

Natija: ikki modul (mahsulotlar katalogi va buyurtmalar) uchun ishlaydigan CRUD ekranlari — filtrlar URL da saqlanadi, saralash xavfsiz, sahifalash va forma validatsiyasi (Blade + Livewire) ishlaydi, tugmalar rollarga mos ko‘rinadi.

Baholash mezonlari
  • ProductTable: qidiruv (debounce), kategoriya filtri, 3 ustun bo‘yicha saralash, 20 tadan sahifalash; filtrlar URL da (#[Url]) va filtr o‘zgarganda 1-sahifa
  • Saralash ustunlari oq ro‘yxat bilan tekshiriladi; ?sort=password 500 xato bermaydi
  • Ro‘yxatlarda N+1 yo‘q (with(...)), bo‘sh holat va yuklanish holati bor
  • Mahsulot formasi: StoreProductRequest, old(), @error, tahrirda Rule::unique(...)->ignore(), saqlashdan keyin flash xabar
  • OrderForm: dinamik qatorlar, lines.* qoidalari, saqlash OrderService orqali, servis xatolari formada ko‘rinadi
  • Tugmalar @can / Policy bilan yashiriladi va marshrutlar serverda ham himoyalangan
  • Xato xabarlari o‘zbek tilida (lang/uz/validation.php), pul so‘m formatida, sana d.m.Y
  • Kamida 2 ta Livewire::test() testi o‘tadi

📤 GitHub repozitoriyangizdagi a06-crud-ui tegi yoki Pull Request havolasi. README da ikkala modulning ekran rasmlari, rollar bo‘yicha tugmalar jadvali va testlarni ishga tushirish buyrug‘i bo‘lsin.

?

Qanday ishlaydi. Chapdan topshiriqni tanlang, shartni o‘qing va shartdagi imzo bo‘yicha sof PHP funksiya yoki sinf yozing (Laravelsiz). ▶ Sinab ko‘rish — pastdagi chaqiruv ifodasini kodingiz bilan bajaradi (baholanmaydi). ✓ Topshirish — server kodni namunaviy va yashirin testlar bilan tekshiradi; natija o‘qituvchiga ko‘rinadi.

Yechildi 0 / 8
Ball 0

💡 Maslahat

PHP 8.3 kodi · avtomatik saqlanadi