6-amaliy mashg‘ulot · 6-mavzu · 2 soat · Korxona ilovalarini dasturlash
Jamoa loyihasi (OmborPro) bosqichi, 5 ta amaliy PHP topshiriq va 3 ta ma’ruzadagi mashq. Yo‘riqnoma bo‘yicha loyihada ishlang, havolani topshiring va PHP topshiriqlarni yeching — server yashirin testlar bilan tekshiradi, o‘qituvchi baho qo‘yadi.
ProductTable komponentini: qidiruv, kategoriya filtri, saralash va sahifalash bilanOrderForm hujjat formasini dinamik qatorlar bilan@can, Policy) va saqlashni servis qatlamiga (OrderService)Livewire::test() bilan va UX nazorat ro‘yxati bo‘yichaLivewire o‘rnatish · marshrutlar · qidiruv scope · saralash
1-qadam. Livewire ni o‘rnatish. 2-mavzuda yaratgan skeletda composer require livewire/livewire buyrug‘ini bajaring. Livewire 3 o‘z skript va stillarini sahifaga avtomatik qo‘shadi, alohida <script> yozish shart emas. To‘liq sahifali komponentlar uchun php artisan livewire:layout buyrug‘i resources/views/components/layouts/app.blade.php maketini yaratadi — unga menyu, foydalanuvchi nomi va {{ $slot }} qo‘ying. Bootstrap ishlatsangiz, sahifalash uchun Paginator::useBootstrapFive() ni unutmang.
2-qadam. Komponent va marshrut. php artisan make:livewire ProductTable ikki fayl yaratadi: app/Livewire/ProductTable.php va resources/views/livewire/product-table.blade.php. Marshrut to‘g‘ridan-to‘g‘ri komponentga beriladi: Route::get('/products', ProductTable::class). Marshrutlarni auth middleware guruhiga va 5-mavzudagi ruxsatlarga (can:products.view) bog‘lang. Diqqat: orders/create marshruti Route::resource('orders') dagi orders/{order} dan oldin ro‘yxatga olinishi kerak.
3-qadam. Qidiruv va filtrlar. Product modeliga scopeSearch local scope qo‘shing — u bo‘sh matnda hech narsa qilmaydi, aks holda name va sku bo‘yicha ilike qidiradi. Komponentga #[Url] atributli xossalar qo‘shing: $search, $categoryId, $sort, $dir. Har bir filtr o‘zgarganda resetPage() chaqirilishi kerak — buni umumiy updated() hook ida qilish mumkin. Kategoriyalar ro‘yxatini render() da Category::orderBy('name')->get(['id', 'name']) bilan bering.
4-qadam. Saralash. Jadval sarlavhasidagi ustun nomini bosish wire:click="sortBy('price')" metodini chaqiradi. Metod ustunni oq ro‘yxat bo‘yicha tekshiradi, xuddi shu ustun ikkinchi marta bosilsa yo‘nalishni almashtiradi va 1-sahifaga qaytaradi. Sarlavhada joriy yo‘nalishni ▲/▼ belgisi bilan ko‘rsating. Natijada katalog: qidiruv, kategoriya va faollik filtri, uch ustun bo‘yicha saralash, 20 tadan sahifalash, bo‘sh va yuklanish holatlari.
composer require livewire/livewire php artisan livewire:layout # components/layouts/app.blade.php php artisan make:livewire ProductTable php artisan make:livewire OrderForm php artisan make:request StoreProductRequest php artisan lang:publish # lang/ papkasi (keyin lang/uz)
app/Livewire/ProductTable.php resources/views/livewire/product-table.blade.php app/Livewire/OrderForm.php resources/views/livewire/order-form.blade.php app/Http/Requests/StoreProductRequest.php
livewire:layout — to‘liq sahifali komponentlar uchun standart maketmake:livewire — sinf + Blade ko‘rinish juftligilang:publish — lang/en ni chiqaradi; lang/uz/validation.php ni tarjima qilib qo‘shinguse App\Livewire\{OrderForm, ProductTable}; Route::middleware('auth')->group(function () { Route::get('/products', ProductTable::class) ->middleware('can:products.view')->name('products.index'); Route::get('/orders/create', OrderForm::class) ->middleware('can:orders.create')->name('orders.create'); Route::resource('orders', OrderController::class) ->only(['index', 'show']); });
GET /products → ProductTable (products.view)
GET /orders/create → OrderForm (orders.create)
GET /orders, /orders/{order} → OrderControllerProductTable::class — to‘liq sahifali Livewire komponenti — controller kerak emascan:products.view — ruxsat serverda tekshiriladi (5-mavzu)/orders/create — orders/{order} dan oldin// app/Models/Product.php public function scopeSearch(Builder $q, string $term): Builder { $term = trim($term); return $term === '' ? $q : $q->where(fn ($w) => $w ->where('name', 'ilike', "%{$term}%") ->orWhere('sku', 'ilike', "%{$term}%")); } // app/Livewire/ProductTable.php public function sortBy(string $col): void { abort_unless(in_array($col, ['sku', 'name', 'price'], true), 400); $this->dir = $this->sort === $col && $this->dir === 'asc' ? 'desc' : 'asc'; $this->sort = $col; $this->resetPage(); }
“Narx” bosildi: sort=price, dir=asc
“Narx” yana bosildi: sort=price, dir=desc
sortBy('password') → 400 Bad RequestProduct::search($s) yoki ->search($s) ko‘rinishida chaqiriladiwhere(fn ...) — OR shart qavs ichida — boshqa filtrlar bilan to‘g‘ri birlashadiabort_unless(..., 400) — brauzerdan kelgan metod argumenti ham — foydalanuvchi kiritishiresetPage() — saralash o‘zgardi → 1-sahifaBuyurtmalar filtrlari · dinamik qatorlar · massiv validatsiyasi · servisga topshirish
5-qadam. Buyurtmalar ro‘yxati. OrderController@index da (yoki ikkinchi Livewire jadvalda) filtrlar: holat (OrderStatus qiymatlari), kontragent, sana oralig‘i (from, to) va raqam bo‘yicha qidiruv (BY-2026-…). Jadval ustunlari: raqam, sana (d.m.Y H:i, Toshkent vaqti), mijoz, ombor, jami summa (o‘ngga, so‘m), holat belgisi. Ro‘yxat with(['counterparty:id,name', 'warehouse:id,code']) bilan olinadi, saralash standart bo‘yicha created_at desc va id desc.
6-qadam. OrderForm — hujjat formasi. Komponentda $counterpartyId, $warehouseId va $lines massivi bo‘ladi. “+ Qator” tugmasi addLine() ni, ✕ tugmasi removeLine($i) ni chaqiradi. Qatorlar uchun massiv qoidalari: lines — required|array|min:1, lines.*.product_id — required|exists:products,id, lines.*.quantity — required|integer|min:1. Miqdor maydoni wire:model.blur bilan — foydalanuvchi maydondan chiqqanda tekshiriladi, har bir harf uchun so‘rov ketmaydi.
7-qadam. Saqlash servis orqali. save() metodida faqat $this->validate() va OrderService ni chaqirish bo‘lsin. Narx, jami summa va QQS ni komponentda hisoblamang — ular 4-mavzuda yozgan servis va DTO (OrderData, OrderItemData) ichida, tranzaksiya bilan hisoblanadi. Formada jami summani ko‘rsatish kerak bo‘lsa, u faqat ko‘rsatish uchun (taxminiy) hisoblanadi, bazaga yoziladigan qiymat esa servisdan keladi. Muvaffaqiyatdan keyin redirectRoute('orders.show', $order) va flash xabar.
8-qadam. Xato holatlari. Servis InsufficientStockException yoki InvalidStatusTransitionException tashlashi mumkin (4-mavzu). Komponentda ularni ushlab, $this->addError('lines', $e->getMessage()) bilan formaga chiqaring — foydalanuvchi 500 sahifa emas, tushunarli xabar ko‘rsin. Yuborish tugmasiga wire:loading.attr="disabled" qo‘ying: sekin tarmoqda ikki marta bosish ikkita buyurtma yaratmasligi kerak.
| Element | Qiymat / qoida | Laravel |
|---|---|---|
| Holat filtri | draft … shipped, cancelled | Rule::enum(OrderStatus::class), where('status', ...) |
| Sana oralig‘i | from, to (Y-m-d) | whereDate('created_at', '>=', $from) |
| Raqam qidiruvi | BY-2026-000123 | where('number', 'ilike', "%$s%") |
| Summa ustuni | o‘ngga, so‘m, ming ajratgich | number_format(..., 0, '.', ' ') |
| Holat belgisi | rang + matn | $order->status->label(), color() |
| Eager loading | mijoz va ombor nomi | with(['counterparty:id,name', 'warehouse:id,code']) |
created_at desc, keyin id desc; sahifalash — paginate(25)->withQueryString().<form wire:submit="save"> <select wire:model="counterpartyId" class="form-select"> <option value="">— mijozni tanlang —</option> @foreach ($customers as $c) <option value="{{ $c->id }}">{{ $c->name }}</option> @endforeach </select> @foreach ($lines as $i => $line) <div class="row g-2" wire:key="line-{{ $i }}"> <select wire:model="lines.{{ $i }}.product_id">…</select> <input type="number" wire:model.blur="lines.{{ $i }}.quantity"> @error("lines.$i.quantity")<em>{{ $message }}</em>@enderror <button wire:click.prevent="removeLine({{ $i }})">✕</button> </div> @endforeach <button type="button" wire:click="addLine">+ Qator</button> <button type="submit" wire:loading.attr="disabled">Saqlash</button> </form>
Mijoz: “Baraka Savdo” MChJ 1) UN-001 × 10 2) GR-007 × 0 → “The lines.1.quantity field must be at least 1.” [+ Qator] [Saqlash] (so‘rov paytida o‘chiq)
wire:submit="save" — forma yuborilganda save() metodilines.{{ $i }}.quantity — massiv elementiga bog‘lanish@error("lines.$i.quantity") — har bir qator uchun alohida xatowire:key — qatorlar o‘chirilganda DOM adashmasligi uchun; yaxshisi — har qatorga noyob uidpublic function addLine(): void { $this->lines[] = ['product_id' => null, 'quantity' => 1]; } public function removeLine(int $i): void { unset($this->lines[$i]); $this->lines = array_values($this->lines); } public function render() { return view('livewire.order-form', [ 'customers' => Counterparty::query() ->whereIn('type', ['customer', 'both']) ->orderBy('name')->get(['id', 'name', 'inn']), ]); }
addLine() → lines: 2 ta qator removeLine(0) → lines: [0 => ...] (indekslar qayta tartiblandi)
array_values() — indekslar 0 dan qayta — lines.0, lines.1 xatolari to‘g‘ri bog‘lanadiwhereIn('type', …) — faqat mijoz bo‘la oladigan kontragentlarget(['id', 'name', 'inn']) — kerakli ustunlar — komponent holati yengil@can va Policy · tasdiqlash dialoglari · UX nazorat ro‘yxati · Livewire testi
9-qadam. Tugmalar va ruxsatlar. Hujjat sahifasida “Tasdiqlash”, “Bekor qilish” tugmalari faqat ruxsat va holat mos bo‘lganda ko‘rinsin: @can('confirm', $order) — 5-mavzudagi OrderPolicy ham rolni, ham buyurtma holatini tekshiradi. Lekin yashirish yetarli emas: tugma olib boradigan marshrut ham can: middleware yoki controllerdagi Gate::authorize() bilan himoyalanadi, holat o‘tishi esa OrderService da yana tekshiriladi. Xavfli amallar (bekor qilish, o‘chirish) tasdiqlash dialogi bilan.
10-qadam. UX nazorat ro‘yxati. Har bir ekranni quyidagicha tekshiring: bo‘sh holat bormi; yuklanish holati ko‘rinadimi; filtrlar URL da saqlanadimi va sahifa yangilanganda qoladimi; filtr o‘zgarganda 1-sahifaga qaytadimi; pul o‘ngga tekislangan va ming ajratgichli; sana d.m.Y; xato xabarlari o‘zbek tilida va tegishli maydon ostida; saqlashdan keyin flash xabar; <label for> bor va Tab tugmasi bilan formani to‘ldirish mumkin.
11-qadam. Avtomatik tekshirish. Livewire komponentlarini brauzersiz test qilish mumkin: Livewire::test(ProductTable::class)->set('search', 'UN-0')->assertSee('UN-001'). Kamida ikkita test yozing: qidiruv filtri ishlashi va OrderForm da miqdor 0 bo‘lsa assertHasErrors(['lines.0.quantity']). Pest bilan batafsil ishlashni 12-mavzuda o‘rganamiz — hozircha bu testlar ekranlar qayta ishlanganda buzilmaganini tez tekshirish uchun.
12-qadam. Topshirish. Ikkita modul uchun CRUD tayyor bo‘lsin: mahsulotlar katalogi (ro‘yxat, yaratish, tahrirlash, faolsizlantirish) va buyurtmalar (ro‘yxat, yaratish, ko‘rish, holat tugmalari). README ga ekran rasmlari va qaysi rol qaysi tugmani ko‘rishi jadvalini qo‘shing. O‘z sohangizni tanlagan jamoalar ham xuddi shu talablarni o‘z ma’lumotnomasi va hujjati uchun bajaradi.
<x-status-badge :status="$order->status" /> @can('confirm', $order) <form method="POST" action="{{ route('orders.confirm', $order) }}"> @csrf <button class="btn btn-sm btn-success">Tasdiqlash</button> </form> @endcan @can('cancel', $order) <form method="POST" action="{{ route('orders.cancel', $order) }}" onsubmit="return confirm('Buyurtma bekor qilinsinmi?')"> @csrf <button class="btn btn-sm btn-danger">Bekor qilish</button> </form> @endcan
Menejer, holat = draft → [Tasdiqlash] [Bekor qilish] Menejer, holat = shipped → tugmalar yo‘q Omborchi → tugmalar yo‘q (ruxsat yo‘q)
@can('confirm', $order) — OrderPolicy: rol + holat (5-mavzu)<x-status-badge> — OrderStatus::label() va color() dan foydalanadionsubmit="return confirm(...)" — xavfli amal oldidan tasdiqlash; Livewire da wire:confirmcan: yoki authorize() bilan himoyalanganuse App\Livewire\ProductTable; use App\Models\{Product, User}; use Livewire\Livewire; it('qidiruv bo‘yicha filtrlaydi', function () { $user = User::factory()->create()->assignRole('omborchi'); Product::factory()->create(['sku' => 'UN-001', 'name' => 'Un']); Product::factory()->create(['sku' => 'GR-007', 'name' => 'Guruch']); Livewire::actingAs($user) ->test(ProductTable::class) ->set('search', 'UN-0') ->assertSee('UN-001') ->assertDontSee('GR-007'); });
PASS Tests\Feature\ProductTableTest ✓ qidiruv bo‘yicha filtrlaydi 0.21s Tests: 1 passed (2 assertions)
Livewire::actingAs($user) — test foydalanuvchi nomidan->set('search', ...) — xossani o‘zgartirish — wire:model ga tengassertSee / assertDontSee — render qilingan HTML ni tekshiradiassignRole('omborchi') — spatie/laravel-permission (5-mavzu)1250000.00 ko‘rinishida, chapga tekislanganresetPage() — 1-sahifa1 250 000 so‘m, o‘ngga tekislanganwire:loading.attr="disabled" — bitta so‘rovNatija: ikki modul (mahsulotlar katalogi va buyurtmalar) uchun ishlaydigan CRUD ekranlari — filtrlar URL da saqlanadi, saralash xavfsiz, sahifalash va forma validatsiyasi (Blade + Livewire) ishlaydi, tugmalar rollarga mos ko‘rinadi.
Baholash mezonlariProductTable: qidiruv (debounce), kategoriya filtri, 3 ustun bo‘yicha saralash, 20 tadan sahifalash; filtrlar URL da (#[Url]) va filtr o‘zgarganda 1-sahifa?sort=password 500 xato bermaydiwith(...)), bo‘sh holat va yuklanish holati borStoreProductRequest, old(), @error, tahrirda Rule::unique(...)->ignore(), saqlashdan keyin flash xabarOrderForm: dinamik qatorlar, lines.* qoidalari, saqlash OrderService orqali, servis xatolari formada ko‘rinadi@can / Policy bilan yashiriladi va marshrutlar serverda ham himoyalanganlang/uz/validation.php), pul so‘m formatida, sana d.m.YLivewire::test() testi o‘tadi📤 GitHub repozitoriyangizdagi a06-crud-ui tegi yoki Pull Request havolasi. README da ikkala modulning ekran rasmlari, rollar bo‘yicha tugmalar jadvali va testlarni ishga tushirish buyrug‘i bo‘lsin.
Qanday ishlaydi. Chapdan topshiriqni tanlang, shartni o‘qing va shartdagi imzo bo‘yicha sof PHP funksiya yoki sinf yozing (Laravelsiz). ▶ Sinab ko‘rish — pastdagi chaqiruv ifodasini kodingiz bilan bajaradi (baholanmaydi). ✓ Topshirish — server kodni namunaviy va yashirin testlar bilan tekshiradi; natija o‘qituvchiga ko‘rinadi.