⌂Barcha darslar1 / 1 14 · Oraliq nazoratga tayyorgarlik — interaktiv slaydlar

ANDIJON DAVLAT PEDAGOGIKA INSTITUTI

Ma’ruza materiallari · 2026–2027 o‘quv yili

FAN

Axborot tizimlari va Raqamli Texnologiyalar

14-para · Oraliq nazoratga tayyorgarlik

1–7-mavzular

Ma’ruzachi: Ismailov Alisher

Telegram: @Urobotuz

KOMPYUTER ASOSLARI · 8-HAFTA

Oraliq nazorat

1–7-mavzular

Asosiy g‘oyalarni takrorlang, savol turlarini mashq qiling va bilimingizni ko‘rsating

apparat · xotira · saqlash · dasturiy ta’minot

Apparat

Xotira

Dastur

Nazorat

Oraliq nazorat · Midterm

14-PARA · ORALIQ NAZORAT TAYYORGARLIGI

0x01 · ISINISH

Qanchalik tayyorsiz?

1–7-haftalardagi har bir mavzu bo‘yicha o‘zingizni 1 dan 5 gacha baholang. Eng kuchli mavzungizni — va eng ko‘p ishlash kerak bo‘lganini belgilang.

O‘ylang · Juftlik · Bo‘lishing (3 daq)

1 Qaysi mavzu sizning eng kuchli tomoningiz?

2 Qaysi mavzuni ko‘proq mashq qilish kerak?

3 Qaysi savol turi sizni ko‘proq tashvishga soladi?

0x02 · O‘QUV MAQSADLARI

Dars oxirida siz quyidagilarni bajara olasiz…

1

Eslash — 1–7-mavzularning asosiy atama va faktlarini.

2

Tushuntirish — protsessor, xotira, saqlash va kiritish/chiqarish qurilmalari qanday birga ishlashini.

3

Taqqoslash — bog‘liq tushunchalarni: RAM va ROM, HDD va SSD, foydalanuvchi va yadro rejimi, sharshara va inkremental.

4

Javob berish — ko‘p tanlovli, to‘g‘ri/noto‘g‘ri, moslashtirish va qisqa javobli savollarga ishonch bilan.

5

Rejalash — takrorlashingizni va nazoratdagi vaqtingizni.

0x03 · ORALIQ NAZORAT NIMANI QAMRAYDI

Yetti mavzu bir sahifada

1 · Kompyuter asoslari

Kompyuter savodxonligi; xususiyatlar va cheklovlar; tarix, avlodlar, tasnif.

2 · Kompyuter texnologiyasi

Protsessor qismlari va registrlar; shinalar; mashina sikli; CISC/RISC; fon Neyman va Garvard.

3 · Kiritish va chiqarish

Klaviatura, ko‘rsatuvchi qurilmalar, skanerlar; monitorlar, printerlar, plotterlar, proyektorlar.

4 · Asosiy xotira

Xotira vazifasi; ierarxiya; RAM (SRAM, DRAM) va ROM turlari; hajm birliklari.

5 · Ma’lumotlarni saqlash

Magnit, optik, magnit-optik, qattiq jismli; HDD ichida; HDD va SSD.

6 · Operatsion tizimlar

Funksiya va xizmatlar; jarayonlar; fayllar; drayverlar; ikki rejim; turlar; ochiq kod.

7 · Dasturlar va SDLC

Dastur oilalari; ilova turlari; algoritm va blok-sxemalar; SDLC; sharshara va inkremental.

Qanday takrorlash kerak

Har bir darsning takrorlash slaydini qayta o‘qing, keyin mashg‘ulot va yakuniy sinovini qayta bajaring.

▶ INTERAKTIV
ORALIQ NAZORATGA TAKRORLASH
Kartochkalar: 1–7-mavzular
Aylantiring, keyin «Bilaman» yoki «Yana» deb belgilang. Natija shu brauzerda saqlanadi.

0x04 · TAKRORLASH · 1–2-MAVZULAR

Kompyuter qanday ishlaydi: kiritishdan chiqarishgacha

Kiritish

Klaviatura, sichqoncha yoki skaner ma’lumot yuboradi

→

Xotira

Dastur va ma’lumot RAMga yuklanadi

→

Qayta ishlash

Boshqaruv qurilmasi oladi va dekodlaydi; ALU bajaradi; registrlar qiymatni saqlaydi

→

Saqlash

Natijalar SSD yoki HDD’da doimiy saqlanadi

→

Chiqarish

Monitor, printer yoki karnay natijani ko‘rsatadi

1-mavzu uchun eslang

Avlodlar: elektron lampalar → tranzistorlar → IS → mikroprotsessor → ULSI.

Oltita xususiyat: tezlik, saqlash, aniqlik, ishonchlilik, ko‘p qirralilik, tirishqoqlik.

2-mavzu uchun eslang

Mashina sikli: olish → dekodlash → bajarish → saqlash.

Shinalar: ma’lumot, manzil, boshqaruv. Fon Neyman: dastur va ma’lumot uchun bitta xotira.

▶ INTERAKTIV
ANIMATSIYA · 1–7-MAVZULAR BIRGA
Butun kompyuter bir o‘tishda
Kiritish → RAM → protsessor → saqlash → chiqarish.

0x05 · TAKRORLASH · 3-MAVZU

Kiritish va chiqarish qurilmalari

Klaviatura

Harf-raqam, funksional, raqamli, kursor va maxsus tugmalar.

Ko‘rsatuvchi qurilmalar

Sichqoncha, trekbol, joystik, yorug‘lik qalami, sensorli ekran.

Skanerlash va tanish

Tasvir skanerlari; OCR, OMR, MICR, shtrix-kod o‘quvchilar.

Media kiritish

Raqamli kameralar, mikrofonlar, ovozni tanish, sensorlar.

Monitorlar

CRT, LCD, TFT; bugun LED yoritishli LCD va OLED.

Printerlar

Zarbli: matritsali, romashkali, barabanli. Zarbsiz: siyohli, lazerli.

Plotterlar

Barabanli, planshetli, siyohli va elektrostatik — katta chizmalar uchun.

Proyektorlar va ovoz

LCD, DLP va lazerli proyektorlar; ovozli chiqarish tizimlari.

0x06 · TAKRORLASH · 4–5-MAVZULAR

Xotira va saqlash: ierarxiya

Registrlar

Protsessor ichida · eng tez

Kesh

SRAM · L1, L2, L3

Asosiy xotira (RAM)

DRAM · energiyaga bog‘liq

Ikkilamchi xotira

SSD, HDD · doimiy

Oflayn xotira

Lenta, disk, bulut · eng arzon

tezroq · kichikroq · qimmatroq

sekinroq · kattaroq · arzonroq

↕

0x07 · 1-TEKSHIRUV

TUSHUNISHNI TEKSHIRISH

Apparat bo‘yicha tezkor savollar

A

Protsessorning arifmetik amallar va taqqoslashni bajaradigan qismi.

B

Xotira manzillarini protsessordan bir tomonga tashiydigan shina.

C

Hisob-fakturalarning nusxasini (kopirka bilan) chiqara oladigan printer.

D

Javob varaqasidagi qalam belgilarini o‘qiydigan qurilma.

E

Soniyasiga minglab marta yangilanishi kerak bo‘lgan xotira.

F

Sektor kallak ostiga aylanib kelishini kutish vaqti.

Kalit so‘zlar

• ALU

• manzil shinasi

• matritsali

• OMR

• DRAM

• aylanish kechikishi

▶ INTERAKTIV
NAZORAT NUQTASI · MUSTAQIL O‘RGANISH
1-nazorat nuqtasi
Har bir savolga javob bering. Birinchi javobingiz hisoblanadi; xato bo‘lsa, ishorani o‘qib, qayta urinib ko‘ring.

0x08 · TAKRORLASH · 6-MAVZU

Operatsion tizimlar oltita kartada

Beshta funksiya

Jarayon, xotira, fayl, qurilma va xavfsizlikni boshqarish.

Xizmatlar

UI, dasturni bajarish, I/O, fayllar, aloqa, xatolar, resurslar, himoya.

Jarayonlar

Holatlar, PCB, rejalash (FCFS, SJF, ustuvorlik, round robin), boshi berk holat.

Ikki rejim

Foydalanuvchi rejimi (bit 1) va yadro rejimi (bit 0); tizimli chaqiruvlar.

Qurilma drayverlari

OT so‘rovlarini aniq bir qurilma buyruqlariga aylantiradi.

Turlar va ochiq kod

Paketli, vaqt taqsimlovchi, real vaqt…; GUI va CLI; Linux va Windows.

0x09 · TAKRORLASH · 7-MAVZU

Dasturiy ta’minot va SDLC

SDLC

1. Rejalashtirish

2. Tahlil

3. Loyihalash

4. Kodlash

5. Testlash

6. Joriy etish

7. Kuzatib borish

Yana eslang

Tizim dasturlari: OT, utilitalar, drayverlar, translyatorlar

Amaliy dasturlar: standart va noyob; desktop, veb, mobil

Kompilyator va interpretator; bog‘lovchi; debugger

Algoritm, blok-sxema, psevdokod

Ketma-ketlik, tanlash, takrorlash

Sharshara: bir bosqichdan keyin boshqasi

Inkremental: ishlaydigan qismlar, erta fikr-mulohaza

0x0A · 2-TEKSHIRUV

TUSHUNISHNI TEKSHIRISH

Dasturiy ta’minot bo‘yicha tezkor savollar

01

Butun dasturni ishga tushishidan oldin mashina kodiga o‘giradigan dastur.

02

Qaror (ha/yo‘q) uchun blok-sxema belgisi.

03

Jarayon boshqa jarayon egallagan printerni kutadi, u esa buni kutadi.

04

Brauzer kabi ilova ishlaydigan rejim.

05

Relizdan oldin xatolar topilib tuzatiladigan SDLC bosqichi.

06

Avval oddiy versiyani chiqarib, keyin funksiyalar qo‘shadigan model.

Tanlang:

Kompilyator

Romb

Boshi berk holat

Foydalanuvchi rejimi

Testlash

Inkremental

▶ INTERAKTIV
MASHQ
Oraliq nazorat bo‘yicha tezkor mashq
1–7-mavzulardan 10 ta tasodifiy savol — yangi to‘plam uchun qayta urining.
▶ INTERAKTIV
NAZORAT NUQTASI · MUSTAQIL O‘RGANISH
2-nazorat nuqtasi
Har bir savolga javob bering. Birinchi javobingiz hisoblanadi; xato bo‘lsa, ishorani o‘qib, qayta urinib ko‘ring.

0x0B · SAVOL TURLARI

To‘rt xil savol — va ularga qanday javob berish kerak

TURI

Misol

Maslahat

Ko‘p tanlovli

Qaysi xotira energiyaga bog‘liq? A ROM B RAM C DVD D Flesh

Avval noto‘g‘riligini bilgan javoblarni o‘chiring.

To‘g‘ri / noto‘g‘ri

«SSD’da harakatlanuvchi o‘qish/yozish kallaklari bor.»

Bitta noto‘g‘ri so‘z uni noto‘g‘ri qiladi — har bir so‘zni o‘qing.

Moslashtirish

OCR, OMR, MICR ni chek, javob varaqasi, bosma sahifa bilan moslang.

Avval ishonchingiz komil juftliklarni bajaring.

Qisqa javob

«Protsessor ichidagi eng kichik va eng tez xotira — ______.»

Aniq atamani ishlating va to‘g‘ri yozing.

▶ INTERAKTIV
NAZORAT NUQTASI · MUSTAQIL O‘RGANISH
3-nazorat nuqtasi
Har bir savolga javob bering. Birinchi javobingiz hisoblanadi; xato bo‘lsa, ishorani o‘qib, qayta urinib ko‘ring.

0x0C · NAZORAT STRATEGIYASI

Nazoratdan oldin va nazorat paytida

✓

QILING

Shu hafta har kuni oz-ozdan takrorlang

Har bir darsning yakuniy sinovini qayta bajaring

Har bir savolni ikki marta o‘qing

Avval oson savollarga javob bering

Javoblarni tekshirish uchun 5 daqiqa qoldiring

✗

QILMANG

Hammasini oldingi kechada o‘rganishga urinmang

Ko‘p tanlovli savolni bo‘sh qoldirmang

Bitta qiyin savolga haddan ortiq vaqt sarflamang

Asosli sababsiz javobni o‘zgartirmang

Telefoningizni partaga olib kelmang

▶ INTERAKTIV
ANIMATSIYA · IMTIHON STRATEGIYASI
Imtihondagi bir soatni rejalashtirish
Ko‘zdan kechirish · avval osonlari · qiyinroqlari · bo‘sh qoldirmaslik · tekshirish.

0x0D · TAKRORLASH

Takrorlash: bularga javob bera olasizmi?

01

Uchta shinani va har biri nimani tashishini ayting.

02

Mashina siklining to‘rt bosqichini ayting.

03

Zarbli va zarbsiz printer: har biriga bitta misol.

04

Nega kesh RAMdan tezroq va nega u kichik?

05

Qattiq disk qismlarini sanab bering.

06

OT funksiyasi va xizmati: har biriga bitta misol.

07

Ilova tizimli chaqiruv qilganda nima bo‘ladi?

08

Qachon sharshara modelini tanlaysiz?

0x0E · CHIQISH CHIPTASI

Chiqish chiptasi

Chiqishdan oldin qog‘oz varaqqa javob yozing.

1

Qaysi ikki mavzuni birinchi takrorlaysiz va qaysi mashg‘ulotlardan foydalanasiz?

2

Nazoratda bo‘ladi deb o‘ylagan bitta savolni — va uning javobini yozing.

3

Bugun kechqurun 05-mashg‘ulot (sinov oraliq nazorati) bo‘yicha o‘zingizni baholang: __ / 20.

3:00
💡 Javoblar
✎ Chiqish chiptasi
🗒 O‘qituvchi eslatmalari
▶ Ushbu dars mashg‘ulotlari
? Qanday foydalanish
→ / SpaceKeyingi (yoki keyingi qism)
←Oldingi
BBosqichma-bosqich ochish yoq/o‘ch
OBarcha slaydlar
NO‘qituvchi eslatmalari
AJavoblar / asosiy amal
PQalam: slaydga chizish
RTasodifiy talabani tanlash
TJamoalar va ballar
LJonli dars: savollar talabalar telefonida
FTo‘liq ekran
EscPanellarni yopish

Kartani ajratib ko‘rsatish uchun ustiga bosing. Tekshiruv va takrorlash slaydlarida javobni ko‘rish uchun bandni bosing. ▶ INTERAKTIV belgili slaydlar — amaliy mashg‘ulotlar.