ANDIJON DAVLAT PEDAGOGIKA INSTITUTI
Ma’ruza materiallari · 2026–2027 o‘quv yili
FAN
Axborot tizimlari va Raqamli Texnologiyalar
6-ma’ruza · Kirish va chiqarish qurilmalari
2 qismdan 2-qism · 2 soat
Ma’ruzachi: Ismailov Alisher
Telegram: @Urobotuz
5
BESHINCHI BOB
Kompyuter asoslari
Chiqarish qurilmalari
Kompyuter o‘z natijasini inson ko‘ra oladigan yoki eshita oladigan ko‘rinishga qanday aylantiradi
Displey monitorlari
Printerlar
Plotterlar
Ovoz · proyektorlar · terminallar
5-bob · Chiqarish qurilmalari
2 / 49
06-MA’RUZA · 2 SOAT · 2/2-QISM
5-bob · Chiqarish qurilmalari
3 / 49
ISINISH
Kompyuter nimanidir hisoblab chiqardi.
U buni sizga qanday yetkazadi?
O‘ttiz soniyada imkon qadar ko‘p usulni ayting. So‘ng ularni ikki guruhga ajrating.
1
Javoblaringizdan qaysilari
elektr o‘chganda ham
iz qoldiradi?
2
Qaysilari ekran
o‘chishi bilanoq
yo‘qoladi?
3
Ikkala guruhga ham
kira oladigan qurilma
bormi?
5-bob · Chiqarish qurilmalari
4 / 49
O‘QUV MAQSADLARI
Ushbu dars oxirida siz quyidagilarni bajara olasiz…
1
Ta’riflash — chiqarish qurilmasi nima ekanini hamda qattiq nusxa va yumshoq nusxa farqini tushuntirish.
2
Sanab berish — chiqarish qurilmalarining besh toifasini va istalgan qurilmani ulardan biriga joylashtirish.
3
Taqqoslash — CRT, LCD va TFT monitorlarni texnologiya, o‘lcham, quvvat va tasvir sifati bo‘yicha.
4
Farqlash — zarbli va zarbsiz printerlarni, bobdagi uchta zarbli va ikkita zarbsiz printerni nomlagan holda.
5
Tasvirlash — plotterning to‘rt turini va har birida qalam hamda qog‘oz qanday harakatlanishini.
6
Tushuntirish — ikki ovozli javob tizimini, uch proyektor turini va uch terminal turini.
7
Taqqoslash — bugungi displey turlarini (LED yoritishli LCD, OLED) va monitorning asosiy xususiyatlarini o‘qish.
8
Tushuntirish — LCD, DLP va lazerli proyektorlar qanday ishlashini hamda xona uchun proyektor tanlashni.
5-bob · Chiqarish qurilmalari
5 / 49
01
Chiqarish qurilmasi nima
Ta’rif · besh toifa · qattiq nusxa va yumshoq nusxa farqi
Ta’rif
Besh toifa
Qattiq nusxa
Yumshoq nusxa
KIRISH
Chiqarish qurilmasi axborotni taqdim etadi
5-bob · Chiqarish qurilmalari
6 / 49
Chiqarish qurilmalari CPUdan qayta ishlangan ma’lumotni — axborotni — oladi va uni foydalanuvchiga kerakli shaklda taqdim etadi. Ular kompyuter va foydalanuvchi o‘rtasida interfeys vazifasini bajarib, mashina o‘qiydigan axborotni inson o‘qiydigan shaklga aylantiradi.
Bu shakl matn, grafika, audio yoki video bo‘lishi mumkin — chiqarish qurilmalarining besh toifasi shundan kelib chiqadi
1
Displey monitorlari
CRT · LCD · TFT
2
Printerlar
Zarbli va zarbsiz
3
Plotterlar
Barabanli · planshetli · siyoh purkagichli · elektrostatik
4
Ovozli chiqarish
Inson ovozini qayta tiklash · nutq sintezi
5
Proyektorlar
O‘ta yengil · konferensiya zali · statsionar
ASOSIY FARQ
Qattiq nusxa va yumshoq nusxa
5-bob · Chiqarish qurilmalari
7 / 49
DOIMIY
Qattiq nusxa
Natijaning fizik shakli.
Printerlar
Plotterlar
Qattiq nusxadagi natijani displey monitorida ko‘rsatilgan natijaga qaraganda ancha uzoq saqlash mumkin.
VAQTINCHALIK
Yumshoq nusxa
Natijaning vaqtinchalik shakli. Qattiq nusxadan farqli o‘laroq, u doimiy emas.
Displey monitorlari
Ovozli chiqarish tizimlari
Proyektorlar
Displey monitorlari eng ko‘p ishlatiladigan yumshoq nusxa chiqarish qurilmalaridir.
Printerlar va plotterlar qattiq nusxa beradi. · Displey monitorlari, ovozli chiqarish tizimlari va proyektorlar yumshoq nusxa beradi.
5-bob · Chiqarish qurilmalari
8 / 49
TUSHUNISHNI TEKSHIRISH
Qattiqmi yoki yumshoqmi? · qo‘l ko‘taring
Qattiq nusxami yoki yumshoq nusxa — va qaysi toifa?
1
Uy vazifangizning bosma nusxasi.
1-natija
2
Xona oldidagi oq ekranda ko‘rsatilayotgan film.
2-natija
3
Katta varaqqa chizilgan arxitektura chizmasi.
3-natija
4
Yordam xizmatiga qo‘ng‘iroq qilganda eshitiladigan avtomatik ovoz.
4-natija
Javoblar: 1 — qattiq nusxa, printer. 2 — yumshoq nusxa, proyektor. 3 — qattiq nusxa, plotter. 4 — yumshoq nusxa, ovozli chiqarish tizimi.
5-bob · Chiqarish qurilmalari
9 / 49
02
Displey monitorlari
Eng ko‘p ishlatiladigan yumshoq nusxa qurilmasi — uch texnologiyada
CRT
LCD
TFT
Yuzma-yuz
5.1-RASM
CRT monitor — lyuminofor ekrandagi elektron nur
5-bob · Chiqarish qurilmalari
10 / 49
5.1 (a)-rasm CRT monitor
5.1 (b)-rasm CRT ning ichki qismlari
Ichida nima bor
Lyuminofor qoplamali fluoressent ekranli bo‘sh shisha naycha va elektron to‘pi deb ataladigan elektronlar manbai. Ekran va elektron to‘pi joylashgan naycha — CRT (elektron-nurli trubka).
Uch asosiy qism
Elektron to‘pi
Lyuminofor qoplamali ekran
Elektromagnit g‘altaklar
1
CRT orqali o‘tayotgan tok uni qizdiradi va elektron to‘pi elektronlar nurini chiqaradi.
2
Nur piksel deb ataladigan kichik nuqtalardan iborat ekranga uriladi va lyuminofor qoplama nur taratadi.
3
Shisha naychadagi elektromagnit g‘altaklar nurni og‘diradi, shunda u ekranni bo‘ylab skanerlaydi.
4
Skanerlash tasvir hosil qiladi, yorug‘lik intensivligining o‘zgarishi esa uni inson ko‘zi ko‘rishiga imkon beradi.
CRT MONITOR
Dizaynerlar uni nega yoqtirgan — va u nega yo‘qolib ketdi
5-bob · Chiqarish qurilmalari
11 / 49
Ko‘p grafik dizaynerlar CRT monitorlarni afzal ko‘rgan; bob sababini aytadi: kontrast nisbati va rang chuqurligi.
AFZALLIKLARI
•Yuqori kontrast nisbati
•Yuqori rang chuqurligi — shuning uchun ko‘p grafik dizaynerlar ularni afzal ko‘rgan
•Ruxsatni o‘zgartirish tasvir tiniqligiga ta’sir qilmaydi
KAMCHILIKLARI
•Juda katta va stolda ko‘p joy egallaydi
•Ko‘p quvvat sarflaydi
•Ko‘p issiqlik chiqaradi
Uchinchi afzallikni yodda tuting — keyingi slayddagi LCD monitor aynan shuni qila olmaydi.
5.2-RASM
LCD monitor — suyuq kristallar og‘diradigan yorug‘lik
5-bob · Chiqarish qurilmalari
12 / 49
5.2-rasm LCD monitor
LCD monitor tasvirlarni ko‘rsatish uchun suyuq kristallar texnologiyasidan foydalanadi. Suyuq kristallar — LCD ichiga to‘ldirilgan suyuqlik molekulalari.
MOLEKULALAR
Ular turli yo‘nalishlarda oson oqadi va yorug‘lik nurini og‘dira oladi. Ular o‘z yo‘nalishini saqlaydi va bir-biriga nisbatan bir xil holatda turadi.
HAR BIR PIKSEL
Ikki shaffof elektrod va kesishgan qutblovchi filtrlar orasidagi suyuqlik molekulalari qatlamidan iborat.
TASVIR QANDAY HOSIL BO‘LADI
Molekulalarga tushgan yorug‘likni ular qutblovchi filtr tomon og‘diradi, filtr yorug‘likni yutadi — tasvirni ko‘rsatish uchun o‘sha joy qorong‘i ko‘rinadi.
AFZALLIKLARI
Kichik va yengil, shuning uchun stolda kam joy egallaydi. Quvvat sarfi juda past, chunki suyuqlik molekulalariga yorug‘likni og‘dirish uchun kam quvvat kerak.
Uch kamchilik: ruxsat qat’iy, shuning uchun o‘zgartirilganda tasvir xiralashadi · tasvir tez harakatlanganda yoki tez o‘zgarganda tiniqlik pasayadi · rang sifati CRT monitordan zaifroq.
5.3-RASM
TFT monitor — har bir pikselida tranzistori bor LCD
5-bob · Chiqarish qurilmalari
13 / 49
5.3-rasm TFT monitor
TFT monitor LCD monitorga o‘xshaydi, bitta farqi bor: tasvir sifatini oshirish uchun u suyuq kristall texnologiyasi bilan birga yupqa plyonkali tranzistor texnologiyasidan foydalanadi.
FARQI
LCD monitor faqat suyuq kristall texnologiyasidan foydalanadi. TFT monitor unga yupqa plyonkali tranzistorlarni qo‘shadi.
HAR BIR PIKSELDA
Ekrandagi har bir piksel uchun kichik tranzistor kaliti va kondensator ishlatiladi, har bir piksel alohida boshqariladi.
ZARYADLASH
Qator skanerlash drayveri ma’lum qatordagi barcha piksellar kondensatorlarini zaryadlash uchun tranzistor kalitini yoqadi.
USHLAB TURISH
Kondensatorlar zaryadlanishi bilan tranzistor o‘chadi. So‘ng kondensator qator skanerlash drayveri tranzistorni yana yoqquncha bir xil kuchlanishni saqlab turadi.
Eslab qolish kerak bo‘lgan bitta gap: TFT = suyuq kristall texnologiyasi + yupqa plyonkali tranzistor texnologiyasi, bu LCD dan yaxshiroq tasvir sifatini beradi.
YUZMA-YUZ
Uch monitor taqqoslanganda
5-bob · Chiqarish qurilmalari
14 / 49
| CRT | LCD | TFT |
Texnologiya | Elektron-nurli trubka: elektron to‘pi, lyuminofor qoplamali ekran va elektromagnit g‘altaklar | Yorug‘likni qutblovchi filtr tomon og‘diradigan suyuq kristallar | Suyuq kristall texnologiyasi va yupqa plyonkali tranzistor texnologiyasi |
O‘lcham va og‘irlik | Juda katta; stolda ko‘p joy egallaydi | Kichik va yengil; kam joy egallaydi | LCD ga o‘xshash * |
Quvvat | Ko‘p quvvat sarflaydi va ko‘p issiqlik chiqaradi | Juda past — suyuqlik molekulalariga yorug‘likni og‘dirish uchun kam quvvat kerak | LCD ga o‘xshash * |
Ruxsatni o‘zgartirish | Tasvir tiniqligiga ta’sir qilmaydi | Qat’iy ruxsat — o‘zgartirilganda tasvir xiralashadi | Bobda aytilmagan |
Tasvir sifati | Yuqori kontrast va rang chuqurligi; ko‘p grafik dizaynerlar afzal ko‘rgan | Rang sifati CRT dan zaifroq; tasvir tez harakatlanganda tiniqlik pasayadi | LCD dan yaxshiroq, chunki har bir piksel alohida boshqariladi |
* Bobda faqat TFT monitor LCD monitorga o‘xshashligi, bitta farqi — tasvir sifatini oshirish uchun yupqa plyonkali tranzistor texnologiyasi qo‘shilgani aytilgan.
5-bob · Chiqarish qurilmalari
15 / 49
BUGUNGI MONITORLAR
CRT, LCD va TFT’dan keyin: bugun uchraydigan displeylar
1
LED yoritishli LCD
Odatdagi «LED monitor»: orqasidan LEDlar bilan yoritilgan LCD (TFT) panel. Yupqa, yorqin, arzon.
2
OLED
Har bir piksel o‘zi nur chiqaradi — haqiqiy qora, juda yupqa, hatto egiluvchan. Telefon va qimmat televizorlar.
3
QLED
Yorqinroq va boyroq rang uchun kvant nuqtali qatlamga ega LED yoritishli LCD.
4
Plazma
Neon lampalar kabi yonadigan kichik gaz kataklari. 2000-yillarda katta televizorlar; endi ishlab chiqarilmaydi.
5
Sensorli ekran
Sensor qatlamli displey: ham chiqarish, ham kiritish (telefonlar, bankomatlar, kiosklar).
6
Elektron siyoh (E-ink)
Xona yorug‘ligini qog‘oz kabi qaytaradi, faqat sahifa o‘zgarganda quvvat sarflaydi. Elektron kitoblar.
Ko‘pchilik «LED monitorlar» — LED orqa yoritishli LCD/TFT panellar, shuning uchun bobdagi LCD va TFT g‘oyalari hanuz amal qiladi.
5-bob · Chiqarish qurilmalari
16 / 49
BUGUNGI MONITORLAR
Monitor xususiyatlarini o‘qish
1
Ekran o‘lchami
Diagonal bo‘yicha dyuymda o‘lchanadi: ofis stoli uchun odatda 24″.
2
Ruxsat (piksellar)
Eni × bo‘yi piksellar: Full HD 1920×1080, QHD 2560×1440, 4K 3840×2160.
3
Yangilanish chastotasi
Soniyadagi tasvirlar soni, gertsda: ofis ishi uchun 60 Hz, o‘yinlar uchun 144 Hz va undan ko‘p.
4
Javob vaqti
Piksel rangi qanchalik tez o‘zgarishi, ms’da. Kamroq bo‘lsa, harakatda xiralik kam.
5
Panel turi
IPS: eng yaxshi rang va ko‘rish burchaklari. VA: chuqur kontrast. TN: tez va arzon.
6
Ulanishlar
HDMI, DisplayPort yoki USB-C monitorni kompyuterga ulaydi.
Misol: «27″ IPS, 2560×1440, 144 Hz, 1 ms, HDMI + DisplayPort» — endi uning har bir qismini o‘qiy olasiz.
5-bob · Chiqarish qurilmalari
17 / 49
TUSHUNISHNI TEKSHIRISH
Qaysi monitor? · ovoz chiqarib ayting
Qaysi displey monitori ta’riflanmoqda?
1
Unda elektron to‘pi va elektromagnit g‘altaklar bor.
1-ishora
2
Ruxsatni o‘zgartirsangiz, tasviri xiralashadi.
2-ishora
3
U har bir piksel uchun tranzistor kaliti va kondensatordan foydalanadi.
3-ishora
4
U katta, issiq va ko‘p quvvat talab qiladi — lekin grafik dizaynerlar uni yoqtirgan.
4-ishora
Javoblar: 1 — CRT. 2 — LCD. 3 — TFT. 4 — CRT. Qo‘shimcha savol: qaysi ikki monitorda suyuq kristall texnologiyasi umumiy? (LCD va TFT.)
5-bob · Chiqarish qurilmalari
18 / 49
03
Printerlar
Qog‘ozdagi qattiq nusxa — mexanik tegish bilan yoki usiz
Printer nima
Zarbli printerlar
Zarbsiz printerlar
Yuzma-yuz
PRINTERLAR
Eng keng tarqalgan chiqarish qurilmasi
5-bob · Chiqarish qurilmalari
19 / 49
Printer — kompyuter tizimi qayta ishlagan axborotning qattiq nusxasini hosil qiladigan apparat qurilma. Qattiq nusxa qog‘oz yoki boshqa fizik bosma vosita bo‘lishi mumkin — uni displey monitoridagi natijaga qaraganda ancha uzoq saqlash mumkin.
Qattiq nusxa qanday olinadi
1
Ulash
Printer kompyuterga kabel yordamida ulanadi.
2
Buyruq
Foydalanuvchi kompyuterning foydalanuvchi interfeysi orqali chop etish buyrug‘ini beradi.
3
Qattiq nusxa
Printer uzoq saqlanadigan qattiq nusxani hosil qiladi.
Printerlar to‘rt xususiyat bo‘yicha farqlanadi
Rang
Ruxsat
Xotira
Tezlik
Ba’zi printerlar tez, boshqalari sekin; ba’zilari ko‘p rangda, boshqalari faqat bitta rangda chop etadi.
Ishlash prinsipiga ko‘ra printerlar ikki asosiy toifaga bo‘linadi
Zarbli printerlar
Zarbsiz printerlar
HAMMASINI TARTIBGA SOLADIGAN BO‘LINISH
Zarbli va zarbsiz printerlar
5-bob · Chiqarish qurilmalari
20 / 49
MEXANIK TEGISH
Zarbli printerlar
Bosma kallak va qog‘oz o‘rtasida mexanik tegish bor.
Bosma kallak bolg‘achaga o‘xshaydi va siyohni qog‘ozga kerakli belgilar shaklida o‘tkazadi. Zarbli printerda har bir belgi uchun alohida bosma kallak bor: kallak siyohli lentaga uriladi, lenta qog‘ozga uriladi va o‘sha belgining izi qoladi.
Matritsali
Gulbargli
Barabanli
MEXANIK TEGISH YO‘Q
Zarbsiz printerlar
Bosma kallak va qog‘oz o‘rtasida mexanik tegish yo‘q.
Bu printerlar siyohni qog‘ozga soplo yordamida purkaydi. Ular kam shovqin chiqaradi va zarbli printerlardan tezroq — shovqin kamligining sababi mexanik harakatlanuvchi qismlarning yo‘qligi.
Siyoh purkagichli
Lazer
Uchta zarbli, ikkita zarbsiz printer — qaysi biri qaysi ekanini yodlang, chunki bob buni qayta-qayta tekshiradi.
ZARBLI PRINTER · 5.4- VA 5.5-RASMLAR
Matritsali printer — nuqtalardan tuzilgan belgilar
5-bob · Chiqarish qurilmalari
21 / 49
5.5-rasm Matritsali printer
5.4-rasm Matritsali belgilar
Har bir nuqtani kichik elektromagnit oldinga suradigan metall igna hosil qiladi. Kichik plastina ignalarni lentaga yo‘naltiradi.
Belgi bosma kallakning siyohga to‘yingan lentaga qarab oldinga-orqaga harakati bilan chop etiladi. Belgilar nuqtalardan iborat matritsadan hosil bo‘ladi.
Chop etish tezligi
Bir vaqtda to‘liq bir qator belgilarni chop eta oladi.
Chidamlilik
Juda chidamli — tez eskirmaydi. Lekin yo‘naltiruvchi plastinadagi dumaloq kanallar tez-tez urilishdan shikastlanadi va chop etilgan belgilar xira bo‘lib qoladi.
Kopirka nusxalari
Kopirka nusxalarini chiqara oladi va uzluksiz qog‘ozdan foydalanadi, shuning uchun varaqlarni qayta-qayta solish shart emas.
Narxi
Foydalanish arzon — bir sahifani chop etish narxi juda past, siyohli lenta uzoq vaqt ishlatilmasa ham keyinroq foydalanish uchun saqlanib qoladi.
MATRITSALI PRINTER
Hamon do‘konlarda, hamon zavodlarda
5-bob · Chiqarish qurilmalari
22 / 49
AFZALLIKLARI
•Juda chidamli — tez eskirmaydi
•Kopirka nusxalarini chiqaradi
•Uzluksiz qog‘oz ishlatadi, varaqlarni bittalab solish shart emas
•Arzon: sahifa narxi juda past, siyohli lenta tez qurimaydi
KAMCHILIKLARI
•Chop etishda ko‘p shovqin chiqaradi
•Chop etish tezligi va sifati past
•Cheklangan ranglarni qo‘llaydi
•Ko‘p texnik xizmat talab qiladi — shikastlangan ignalar matnni buzadi
Hozir ham qayerda ishlatiladi
Chop etilgan ma’lumotning mazmuni chop etish sifatidan muhimroq bo‘lgan sohalar uchun eng mos. Matritsali printerlar uylarda kam ishlatilsa-da, biznes va sanoatda hamon keng qo‘llanadi, chunki ular arzon va kopirka nusxalarini chiqara oladi.
Shovqin nosozlik emas — bu ta’rifning o‘zi. Matritsali printer zarbli printer, shuning uchun har bir belgi hosil bo‘lganda qog‘ozga nimadir jismonan uriladi.
ZARBLI PRINTER · 5.6- VA 5.7-RASMLAR
Gulbargli printer — gulbargli disk
5-bob · Chiqarish qurilmalari
23 / 49
5.6-rasm Gulbargli (daisy wheel) printer
5.7-rasm Gulbargli printer diski
Sifatli belgilar bilan chop etadigan zarbli printer. Unda metall yoki plastmassa disk bo‘lib, belgilar gulbarglarning tashqi chetida joylashgan.
Bitta belgini qanday chop etadi
1
Disk chop etiladigan belgili gulbarg qog‘ozga qaraguncha aylanadi.
2
Bosma kallak vazifasini bajaruvchi bolg‘acha diskka uriladi.
3
Disk siyohga to‘yingan lentaga uriladi.
4
Lenta qog‘ozda belgining izini qoldiradi.
Yagona afzalligi: belgilarni turli shriftlarda chop etish.
Kamchiliklari: faqat matn chop etadi, grafika emas; juda shovqinli va juda sekin — soniyasiga taxminan 10 dan 75 tagacha belgi.
ZARBLI PRINTER · 5.8-RASM
Barabanli printer — silindrga o‘yilgan belgilar
5-bob · Chiqarish qurilmalari
24 / 49
5.8-rasm Barabanli printerning ichki qismlari
Belgilar bosma kallak bolg‘achasi atrofida aylanadigan silindrsimon barabanga o‘yilgan zarbli printer. Qog‘oz va siyohli lenta bolg‘acha bilan baraban orasida joylashadi.
QANDAY CHOP ETADI
Bolg‘acha qog‘ozga urilib, uni lentaga uradi. Lenta o‘z navbatida barabandagi belgiga uriladi va qog‘ozda belgining izi hosil bo‘ladi.
AFZALLIKLARI
Arzon va boshqa zarbli printerlardan tezroq.
SHUNINGDEK
Qog‘ozni qayta-qayta solish talab qilinmaydi.
KAMCHILIKLARI
Chop etish sifati past va ko‘p shovqin chiqaradi.
Zarba tartibiga e’tibor bering: bolg‘acha → qog‘oz → lenta → baraban. Gulbargli printerda esa bolg‘acha avval diskka uriladi, so‘ng disk lentaga uriladi.
5-bob · Chiqarish qurilmalari
25 / 49
TUSHUNISHNI TEKSHIRISH
Qaysi zarbli printer? · yozib qo‘ying
Uchta zarbli printerdan qaysi biri ta’riflanmoqda?
1
Belgilar disk gulbarglarining tashqi chetida joylashgan.
1-ishora
2
Kichik elektromagnitlar suradigan metall ignalar nuqtalar matritsasini hosil qiladi.
2-ishora
3
Belgilar bolg‘acha atrofida aylanadigan silindrga o‘yilgan.
3-ishora
4
U soniyasiga taxminan 10–75 belgi chop etadi va grafikani chop eta olmaydi.
4-ishora
Javoblar: 1 — gulbargli printer. 2 — matritsali printer. 3 — barabanli printer. 4 — gulbargli printer. Qo‘shimcha savol: uchalasidan qaysi biri kopirka nusxalarini chiqara oladi?
ZARBSIZ PRINTER · 5.9-RASM
Siyoh purkagichli printer — soplodan chiqqan tomchilar
5-bob · Chiqarish qurilmalari
26 / 49
5.9-rasm Siyoh purkagichli printer
Soplo yordamida qog‘ozga mayda siyoh tomchilarini purkab tasvir hosil qiladigan zarbsiz printer.
BELGINI SHAKLLANTIRISH
Magnitlangan plastina purkalgan siyohni qog‘ozda belgi yoki simvol shaklini hosil qiladigan qilib yo‘naltiradi.
RUXSAT
Dyuymiga 300 nuqta — grafika va tasvirlar kabi yuqori sifatli bosma nusxalar.
AFZALLIKLARI
Boshqa zarbsiz printerlarga qaraganda arzonroq va ko‘chma.
KAMCHILIKLARI
Sekin · arzon qog‘ozlarga mos maxsus siyoh talab qiladi · bosma nusxalar qurishi uchun vaqt kerak.
Imtihon uchun: bobda siyoh purkagichli printer ruxsati dyuymiga 300 nuqta deb berilgan. Shu sonni yodlang.
ZARBSIZ PRINTER · 5.10-RASM
Lazer printer — zaryadlangan baraban va quruq toner
5-bob · Chiqarish qurilmalari
27 / 49
5.10-rasm Lazer printer
Lazer nuri yordamida tasvir hosil qiladigan zarbsiz printer. U nusxa ko‘chirish mashinasidagi texnologiya asosida ishlaydi.
1
Lazer nuri selen bilan qoplangan barabanni elektr bilan zaryadlaydi.
2
Chop etiladigan butun hujjat barabanga o‘tkaziladi.
3
Zaryadlangan baraban toner deb ataladigan quruq kukun siyohga aylanib tegadi.
4
Toner barabandagi zaryadlangan tasvirlarga yopishadi.
5
Toner issiqlik va bosim yordamida qog‘ozga o‘tkaziladi.
6
Elektr zaryadlari va qolgan toner barabandan avtomatik tozalanadi.
Lazer printerlar qora va rangli matnni chop etadi — lekin rangli lazer printerlar juda qimmat, shuning uchun odatda bir rangli printerlar ishlatiladi.
Yuqori tezlik · yuqori ruxsat · turli shriftlarda yuqori sifatli chop etish · umuman shovqinsiz.
MAXSUS MAQSADLI PRINTERLAR
Nashriyotlar va bosmaxonalar uchun uchta printer
5-bob · Chiqarish qurilmalari
28 / 49
Ko‘pchilik holatda siyoh purkagichli yoki lazer printerlar ishlatilsa-da, asosan nashriyotlar va bosmaxonalar yuqori sifatli rangli tasvir yaratish uchun ishlatadigan yuqori sifatli printerlar ham bor.
1
Foto printerlar
2
Termomum printerlar
3
Bo‘yoq-sublimatsion printerlar
Bob uchalasi haqida faqat yana bitta narsani aytadi: bu printerlar juda sekin va qimmat.
YUZMA-YUZ
Beshta printer taqqoslanganda
5-bob · Chiqarish qurilmalari
29 / 49
Printer | Turi | Qanday chop etadi | Yaxshi tomoni | Zaif tomoni |
Matritsali | Zarbli | Elektromagnitlar suradigan metall ignalar lentaga urilib, nuqtalar matritsasini hosil qiladi | Chidamli · kopirka nusxalari · uzluksiz qog‘oz · sahifasi juda arzon | Shovqinli · sekin · sifati past · ranglar cheklangan · ko‘p xizmat talab qiladi |
Gulbargli | Zarbli | Bolg‘acha disk gulbargiga uriladi, u esa siyohli lentaga uriladi | Sifatli belgilar · turli shriftlar | Faqat matn, grafika yo‘q · juda shovqinli · juda sekin, soniyasiga 10–75 belgi |
Barabanli | Zarbli | Bolg‘acha qog‘ozni lenta va aylanuvchi barabanga o‘yilgan belgiga uradi | Arzon · boshqa zarbli printerlardan tezroq · qog‘ozni qayta solish shart emas | Chop etish sifati past · ko‘p shovqin |
Siyoh purkagichli | Zarbsiz | Soplodan purkalgan mayda siyoh tomchilari, magnitlangan plastina yo‘naltiradi | 300 dpi · yuqori sifatli grafika va tasvirlar · arzonroq va ko‘chma | Sekin · maxsus siyoh kerak · nusxalar qurishi vaqt oladi |
Lazer | Zarbsiz | Lazer selenli barabanni zaryadlaydi, baraban tonerni olib, issiqlik va bosim bilan o‘tkazadi | Yuqori tezlik · yuqori ruxsat · turli shriftlar · shovqinsiz | Rangli lazer printerlar juda qimmat |
5-bob · Chiqarish qurilmalari
30 / 49
TUSHUNISHNI TEKSHIRISH
Zarblimi yoki zarbsizmi? · Z yoki S deb yozing
Zarblimi yoki zarbsiz — printerni nomlay olasizmi?
1
U soplo orqali dyuymiga 300 nuqta bilan siyoh tomchilarini purkaydi.
1-printer
2
Bolg‘acha qog‘ozni lenta va o‘yma belgili barabanga uradi.
2-printer
3
U selenli barabanni zaryadlaydi va tonerni issiqlik bilan qog‘ozga qotiradi.
3-printer
4
Ignalar lentaga urilib, har bir belgini nuqtalardan tuzadi.
4-printer
Javoblar: 1 — zarbsiz, siyoh purkagichli. 2 — zarbli, barabanli. 3 — zarbsiz, lazer. 4 — zarbli, matritsali. Qo‘shimcha savol: nega zarbsiz printerlar jimroq?
5-bob · Chiqarish qurilmalari
31 / 49
04
Plotterlar
Qalamlar bilan chizilgan yuqori sifatli grafika — va ularni harakatlantirishning to‘rt usuli
Plotter nima
Barabanli va planshetli
Siyoh purkagichli va elektrostatik
Yuzma-yuz
PLOTTERLAR
Siyoh bilan chop etish o‘rniga qalamlar bilan chizish
5-bob · Chiqarish qurilmalari
32 / 49
Plotter — yuqori sifatli grafika va tasvirlarni chop etish uchun ishlatiladigan qurilma. U yuqori sifatli chizma uchun bir yoki bir nechta qalamdan foydalanadi: qalamlar o‘rnini o‘zgartirib, uzluksiz chiziqlar chizadi va tasvir hosil qiladi.
Plotterlar nega paydo bo‘lgan
Printerlar juda qimmat bo‘lib, grafik kabi katta tasvirlarni chiza olmagan paytda ular rangli printerlar o‘rnida ishlatilgan. Plotterlar arzon va samarali chizishni ta’minlagan — lekin har bir rang uchun alohida qalam talab qilgan, bu tezligiga ta’sir qilgan.
Har bir rang uchun alohida qalam — shuning uchun plotter sekin edi
Keyin to‘rt rangga o‘tildi
Keyingi plotterlar faqat to‘rt asosiy rangdan foydalangan. Bular turli nisbatlarda qo‘shilib boshqa ranglarni hosil qiladigan asosiy ranglar — shuning uchun qalamlarni tez-tez almashtirish shart bo‘lmay qoldi va plotterlar tezligi oshdi.
Havorang (Cyan)
Qirmizi (Magenta)
Sariq (Yellow)
Qora (Black)
Ishlash usuliga ko‘ra to‘rt toifa
Barabanli plotterlar
Planshetli plotterlar
Siyoh purkagichli plotterlar
Elektrostatik plotterlar
PLOTTERLAR · 5.11- VA 5.12-RASMLAR
Barabanli va planshetli — nima harakatlanadi?
5-bob · Chiqarish qurilmalari
33 / 49
Barabanli plotter
5.11-rasm Barabanli plotter
Qalam
Vertikal, Y o‘qi bo‘ylab harakatlanadi — chapga yoki o‘ngga
Qog‘oz
Barabanga o‘ralgan, gorizontal, X o‘qi bo‘ylab harakatlanadi — orqaga yoki oldinga
Birgalikda
Ikki harakat grafik yoki tasvir hosil qiladi
Planshetli plotter
5.12-rasm Planshetli plotter
Qog‘oz
Uning holati o‘zgarmaydi
Qalamlar
X va Y o‘qlari bo‘ylab turli yo‘nalishlarda harakatlanadi
O‘lcham chegarasi
Chizma o‘lchami qog‘oz joylashtiriladigan planshet o‘lchamiga bog‘liq
Barabanli plotter: qalam ham, qog‘oz ham harakatlanadi. · Planshetli plotter: faqat qalamlar harakatlanadi.
5.13- VA 5.14-RASMLAR
Siyoh purkagichli va elektrostatik plotterlar
5-bob · Chiqarish qurilmalari
34 / 49
Siyoh purkagichli plotter
5.13-rasm Siyoh purkagichli plotter
Chiziq yoki yaxlit rangli natija qog‘ozga siyoh tomchilarini purkash orqali chiziladi.
Yuqori tezlik va boshqa plotterlardan sifatliroq natija.
Siyoh purkaydigan soplolar tez tiqilib qolishi mumkin, shuning uchun boshqa plotterlardan ko‘proq xizmat talab qiladi.
Elektrostatik plotter
5.14-rasm Elektrostatik plotter
Elektrostatik zaryadlar maxsus qog‘ozda mayda nuqtalardan tasvir va grafik chizadi.
Eng tez plotterlar; yuqori sifat va ruxsatli natija beradi.
Elektrostatik zaryad hosil qilish uchun ishlatiladigan kimyoviy moddalar inson uchun zararli bo‘lishi mumkin.
YUZMA-YUZ
To‘rtta plotter taqqoslanganda
5-bob · Chiqarish qurilmalari
35 / 49
Plotter | Qanday ishlaydi | Kuchli tomoni | Zaif tomoni |
Barabanli | Qalam Y o‘qi bo‘ylab, barabanga o‘ralgan qog‘oz X o‘qi bo‘ylab harakatlanadi | Ikki harakat birgalikda grafik yoki tasvir hosil qiladi | — |
Planshetli | Qog‘oz qo‘zg‘almaydi, qalamlar X va Y o‘qlari bo‘ylab turli yo‘nalishlarda harakatlanadi | — | Chizma o‘lchami planshet o‘lchamiga bog‘liq |
Siyoh purkagichli | Chiziq yoki yaxlit rangli natija uchun qog‘ozga siyoh tomchilarini purkaydi | Yuqori tezlik, boshqa plotterlardan sifatliroq natija | Soplolar tez tiqilishi mumkin, ko‘proq xizmat kerak |
Elektrostatik | Elektrostatik zaryadlar maxsus qog‘ozda mayda nuqtalardan tasvir va grafik chizadi | Eng tez plotterlar; yuqori sifat va ruxsat | Zaryad hosil qiluvchi kimyoviy moddalar zararli bo‘lishi mumkin |
Chiziqchalar ataylab qo‘yilgan: bobda barabanli plotter uchun kamchilik, planshetli plotter uchun afzallik aytilmagan. Javobda ularni o‘ylab topmang.
5-bob · Chiqarish qurilmalari
36 / 49
TUSHUNISHNI TEKSHIRISH
Qaysi plotter? · ovoz chiqarib ayting
To‘rtta plotterdan qaysi biri ta’riflanmoqda?
1
Tasvir hosil qilish uchun qalam ham, qog‘oz ham harakatlanadi.
1-ishora
2
Qog‘oz qo‘zg‘almaydi, faqat qalamlar harakatlanadi.
2-ishora
3
U siyoh tomchilarini purkab chizadi, soplolari oson tiqiladi.
3-ishora
4
U eng tezi va zaryad hosil qilish uchun kimyoviy moddalardan foydalanadi.
4-ishora
Javoblar: 1 — barabanli plotter. 2 — planshetli plotter. 3 — siyoh purkagichli plotter. 4 — elektrostatik plotter. Qo‘shimcha savol: zamonaviy plotter ishlatadigan to‘rt rangni ayting.
5-bob · Chiqarish qurilmalari
37 / 49
05
Ovoz, proyektorlar va terminallar
Eshitiladigan natija, devorga proyeksiyalanadigan natija — va ham kiritish, ham chiqarishni bajaradigan qurilma
Ovozli chiqarish tizimlari
Nutq sintezi
Uch proyektor turi
Uch terminal turi
OVOZLI CHIQARISH TIZIMLARI
Kompyuterni gapirtirishning ikki usuli
5-bob · Chiqarish qurilmalari
38 / 49
Ovozli javob tizimlari deb ham ataladi. Ular oddiy xabarlarni inson nutqi shaklida yozib oladi, so‘ng ularning barchasini birlashtirib, bitta xabar hosil qiladi.
Inson ovozini qayta tiklash
VA BOSHQA TOVUSHLAR
Kirish
Tovush analog shaklda olinadi va raqamli shaklga aylantiriladi.
Saqlash
O‘zgartirilgan ma’lumot biror saqlash qurilmasida doimiy saqlanadi.
Chiqish
Raqamli tovush so‘zlar, iboralar yoki musiqa bo‘lishi mumkin. U karnaylarga yuboriladi va ular orqali foydalanuvchilarga eshittiriladi.
Nutq sintezi
MATNNI NUTQQA AYLANTIRISH
Kirish
Tovush analog shaklda olinadi va nutq shakliga aylantiriladi.
Nima kerak
Tovush kengaytirish kartasi, nutq sintezatori va yozma matnni nutqqa aylantiradigan maxsus dastur.
So‘z qanday tuziladi
Nutq sintezatori bitta so‘z hosil qilish uchun taxminan 50–60 ta asosiy tovushni birlashtiradi. So‘ng bu so‘zlar birlashib nutq hosil qiladi.
Sifat nutq inson ovoziga qanchalik o‘xshashligiga va foydalanuvchi uni qanchalik oson tushunishiga bog‘liq. · Asosiy qo‘llanilishi — mijozlarga xizmat ko‘rsatish bo‘limlarida, masalan telekommunikatsiya kompaniyalarida ishlatiladigan interaktiv ovozli javob (IVR) tizimlari.
5.15-RASM
Proyektorlar — oq ekranda kattaroq tasvir
5-bob · Chiqarish qurilmalari
39 / 49
5.15-rasm Ko‘chma proyektor
Proyektor optik tizim, yorug‘lik manbai va asl tasvirlarni o‘z ichiga olgan displeylardan iborat.
Tasvirni katta oq ekranga proyeksiyalash uchun kompyuter yoki video qurilmaga ulanadigan qurilma. Proyeksiyalangan tasvirlar asl tasvirlardan kattaroq.
O‘ta yengil ko‘chma proyektorlar
Kichik o‘lchamli, shuning uchun ko‘chma proyektorlar deb ataladi.
Konferensiya zali proyektorlari
Biznes uchrashuvlari va katta yig‘ilishlar kabi keng joylarda proyeksiya uchun ishlatiladi. Yengil emas, lekin o‘ta yengil proyektorlardan yaxshiroq proyeksiya beradi.
Statsionar proyektorlar
Eng qimmat proyektorlar. Taqdimot joyiga doimiy o‘rnatiladi va yorqin yorug‘likda ham tasvirni proyeksiyalay oladi.
Bir paytlar filmlar ko‘rsatish uchun ishlatilgan; hozir tashkilotlarda taqdimotlar va uyda kino ko‘rish uchun keng qo‘llanadi.
5-bob · Chiqarish qurilmalari
40 / 49
PROYEKTORLAR
Proyektor tasvirni qanday hosil qiladi: LCD, DLP va lazer
LCD proyektor
DLP proyektor
Lazerli proyektor
Qanday ishlaydi
Yorug‘lik uchta kichik LCD paneldan (qizil, yashil, ko‘k) o‘tadi, keyin prizma ularni birlashtiradi
Millionlab mayda og‘uvchi ko‘zgulardan iborat chip yorug‘likni rang g‘ildiragi orqali qaytaradi
Lazer yorug‘lik manbai sifatida lampa o‘rnini egallaydi (ichida DLP yoki LCD)
Kuchli tomonlari
Yorqin, tabiiy ranglar; odatda arzonroq
Aniq, yuqori kontrast, kichik va yengil
20 000+ soat, bir zumda yoqiladi/o‘chadi, juda yorqin
Zaif tomonlari
Piksel to‘ri ko‘rinadi; filtrlarni tozalash kerak
Ba’zilar «kamalak effekti»ni ko‘radi
Eng yuqori narx
Odatiy qo‘llanilishi
Sinfxonalar va ofislar
Ko‘chma proyektorlar, uy kinoteatri, kinoteatrlar
Doimiy o‘rnatmalar, zallar, muzeylar
Lampali proyektorlar: lampa taxminan 3 000–6 000 soat xizmat qiladi va almashtirish qimmat; LED va lazer yorug‘ligi taxminan 20 000 soat xizmat qiladi.
5-bob · Chiqarish qurilmalari
41 / 49
PROYEKTORLAR
Xona uchun proyektor tanlash
1
Yorqinlik (lyumen)
Chiroq yoqilgan sinfxona uchun taxminan 3 000; katta zal uchun 5 000+.
2
Tabiiy ruxsat
Slaydlar uchun WXGA 1280×800; video va mayda tafsilotlar uchun Full HD 1920×1080.
3
Kontrast nisbati
Eng yorqin oq va eng to‘q qora o‘rtasidagi farq; qanchalik yuqori bo‘lsa, shuncha yaxshi.
4
Proyeksiya masofasi
Qisqa masofali modellar 1 m dan katta tasvir beradi — o‘qituvchi soyasi tushmaydi.
5
Ulanishlar
Noutbuklar uchun HDMI, eski kompyuterlar uchun VGA, telefonlar uchun Wi-Fi orqali ekran ulashish.
6
Yorug‘lik manbai
Lampa: arzonroq, lekin almashtirish va sovitish kerak. Lazer/LED: sokin, uzoq xizmat.
5-bob · Chiqarish qurilmalari
42 / 49
TUSHUNISHNI TEKSHIRISH
Aniqlang · ovoz chiqarib ayting
Bu qaysi displey yoki proyektor tushunchasi?
1
Har bir piksel o‘zi nur chiqaradi, shuning uchun qora haqiqatan qora.
Ishora 1
2
O‘yin monitori e’lonidagi «144 Hz».
Ishora 2
3
Millionlab mayda ko‘zgular og‘ib, tasvir hosil qiladi.
Ishora 3
4
Proyektor quyoshli xona uchun yetarlicha yorqinmi — shuni bildiradigan son.
Ishora 4
Javoblar: 1 — OLED. 2 — yangilanish chastotasi (soniyadagi tasvirlar). 3 — DLP proyektor. 4 — lyumenlardagi yorqinlik.
TERMINALLAR
Ham kiritish, ham chiqarish qurilmasi
5-bob · Chiqarish qurilmalari
43 / 49
Terminal — kompyuterga ma’lumot qabul qilish va uzatishda yordam beradigan kiritish va chiqarish qurilmalarining birikmasi. Klaviatura va displey monitori odatiy terminalni tashkil qiladi — monitor CRT, LCD yoki TFT bo‘lishi mumkin.
Terminallar ishlov beradigan ma’lumotiga ko‘ra tasniflanadi
Intellektual terminal
BUTUN MANTIQ
Barcha hisoblash quvvatiga — hisoblash va formatlash kabi amallar uchun zarur mantiqqa ega. Unga protsessor kerak emas; u barcha vazifalarni o‘zi bajaradi.
Aqlli (smart) terminal
BIROZ MANTIQ
Biroz mantiqqa ega. Hisoblash kabi murakkab amallar uchun protsessor yordami kerak, lekin oddiy ishlarni o‘zi bajara oladi — masalan, ko‘rsatilgan ma’lumotni qalin qilish.
Oddiy (dumb) terminal
MANTIQ UMUMAN YO‘Q
Unda umuman mantiq yo‘q. U faqat protsessordan olingan ma’lumotni ko‘rsatadi va uchalasi ichida eng sekini.
5-bob · Chiqarish qurilmalari
44 / 49
TUSHUNISHNI TEKSHIRISH
To‘g‘ri yoki noto‘g‘ri · qo‘l ko‘taring
To‘g‘rimi yoki noto‘g‘rimi? Javobdan oldin qaror qiling.
1
Terminal faqat chiqarish qurilmasi.
1-fikr
2
Oddiy terminal uch terminal turi ichida eng sekini.
2-fikr
3
Nutq sintezatori bitta so‘z hosil qilish uchun 50–60 ga yaqin asosiy tovushni birlashtiradi.
3-fikr
4
Statsionar proyektorlar eng arzon turi.
4-fikr
Javoblar: 1 — NOTO‘G‘RI, terminal kiritish va chiqarish qurilmalarini birlashtiradi. 2 — TO‘G‘RI. 3 — TO‘G‘RI. 4 — NOTO‘G‘RI, ular eng qimmati.
HAYOTDAGI BOG‘LIQLIK
Bobdagi qurilma va bugun uni qayerda uchratasiz
5-bob · Chiqarish qurilmalari
45 / 49
Bobdagi qurilma | Bobda nima deyilgan | Bugun qayerda uchratasiz |
TFT monitor | Suyuq kristall texnologiyasi va har bir piksel uchun tranzistor bilan kondensator | Hozir sotilayotgan deyarli har bir noutbuk ekrani va monitor |
Matritsali printer | Shovqinli va sifati past, lekin arzon va kopirka nusxalarini chiqara oladi | Ko‘p nusxali hisob-fakturalar, bank daftarchalari va avtobus chiptalari |
Lazer printer | Lazer selenli barabanni zaryadlaydi, u issiqlik bilan qotiriladigan tonerni oladi | Yo‘lak oxiridagi ofis printeri |
Siyoh purkagichli printer | Soplodan 300 dpi bilan purkalgan tomchilar; nusxa qurishi vaqt oladi | Ko‘pchilik uy printerlari |
Plotter | Katta grafik va chizmalar uchun uzluksiz chiziq chizadigan qalamlar | Arxitektura va muhandislik chizmalarini keng formatda chop etish |
Ovozli chiqarish tizimi | Yozib olingan oddiy xabarlar bitta xabarga birlashtiriladi; IVR da ishlatiladi | Yordam xizmatiga qo‘ng‘iroq qilganda “Hisob ma’lumoti uchun birni bosing” |
Oddiy (dumb) terminal | Mantiq umuman yo‘q; faqat protsessordan olingan ma’lumotni ko‘rsatadi | Markaziy server boshqaradigan aeroport ro‘yxatdan o‘tish va ombor ekranlari |
QO‘SHIMCHA IZOH — IMTIHONGA KIRMAYDI
Darslik va zamonaviy manbalar qayerda farq qiladi
5-bob · Chiqarish qurilmalari
46 / 49
Barcha test va mashqlarda bobda yozilganidek javob bering. Quyidagi izohlar faqat ma’lumot uchun — boshqa manbani o‘qib chalkashib qolmaslik uchun.
CRT monitorlar
Bobda CRT ko‘p grafik dizaynerlar afzal ko‘radigan dolzarb variant sifatida berilgan. CRT monitorlar endi ommaviy sotuv uchun ishlab chiqarilmaydi.
→ Bobdagidek javob bering.
Siyoh purkagichli printer ruxsati
Bobda dyuymiga 300 nuqta berilgan. Bugungi uy printerlarida bu ko‘rsatkich ancha yuqori.
→ Bobdagidek 300 dpi deb javob bering.
TFT va LCD
Bobda TFT LCD dan alohida toifa sifatida berilgan. Bugun ko‘pchilik manbalar TFT ekranni LCD ning bir turi deb ataydi — bu bobning o‘z tavsifiga ham mos.
→ Bobdagi uch toifani saqlang.
Karnaylar
Asosiy atamalar ro‘yxatida karnaylar chiqarish qurilmasi deb ta’riflangan, lekin bob matnida ular faqat ovozli chiqarish tizimining qismi sifatida yoritilgan.
→ Bu bobda — ovozli chiqarish tizimlari.
Bosma xato
Printerlar bo‘limida “all computers cannot produce multicoloured printouts” deb yozilgan, ma’noga ko‘ra “all printers” bo‘lishi kerak.
→ Printerlar deb o‘qing.
Terminallar
Bob terminallarni chiqarish bobiga joylashtirgan, garchi terminal ham kiritish, ham chiqarish qurilmasi bo‘lsa-da. Bu bobning tanlovi, uning o‘z ta’rifi buni ochiq aytadi.
→ Uni ikkalasining birikmasi deb ta’riflang.
TAKRORLASH
Yakunlashdan oldin sakkizta savol
5-bob · Chiqarish qurilmalari
47 / 49
1
Chiqarish qurilmalarining besh toifasini ayting.
2
Qaysi qurilmalar qattiq nusxa, qaysilari yumshoq nusxa beradi?
3
Displey monitorining uch turini ayting.
4
Uchta zarbli va ikkita zarbsiz printerni ayting.
5
Bobda siyoh purkagichli printer uchun qanday ruxsat berilgan?
6
Qaysi plotterda qalam ham, qog‘oz ham harakatlanadi?
7
Qaysi proyektor turi eng qimmat?
8
Terminalning uch turini eng ko‘p mantiqdan mantiqsizgacha ayting.
TAKRORLASH
Javoblar
5-bob · Chiqarish qurilmalari
48 / 49
1
Monitorlar, printerlar, plotterlar, ovozli chiqarish tizimlari, proyektorlar
Bob foydalanadigan besh toifa.
2
Qattiq nusxa: printerlar va plotterlar
Yumshoq nusxa: displey monitorlari, ovozli chiqarish tizimlari va proyektorlar.
3
CRT, LCD va TFT
CRT elektron nurdan, LCD va TFT suyuq kristallardan foydalanadi.
4
Zarbli: matritsali, gulbargli, barabanli
Zarbsiz: siyoh purkagichli va lazer.
5
Dyuymiga 300 nuqta
U grafika va tasvir kabi yuqori sifatli bosma nusxalar beradi.
6
Barabanli plotter
Qalam Y bo‘ylab, barabandagi qog‘oz X bo‘ylab harakatlanadi.
7
Statsionar proyektorlar
Doimiy o‘rnatilgan va yorqin yorug‘likda ham proyeksiyalay oladi.
8
Intellektual, aqlli, oddiy
Butun mantiq, biroz mantiq, mantiq umuman yo‘q.
5-bob · Chiqarish qurilmalari
49 / 49
CHIQISH CHIPTASI
Ketishdan oldin shu uchtasiga javob bering
Javoblaringizni ismingiz bilan birga qog‘ozga yozing va eshik oldida topshiring.
1
Har biri bir gapda: qattiq nusxa va yumshoq nusxani ta’riflang, har biriga bitta qurilma keltiring.
1-maqsadni tekshiradi
2
Uchta zarbli printerni ayting va ularning umumiy jihatini aytib bering.
4-maqsadni tekshiradi
3
Barabanli va planshetli plotter o‘rtasidagi bitta farqni ayting.
5-maqsadni tekshiradi
Keyingi qadam: beshta interaktiv mashg‘ulot — chiqarish qurilmalari vazifalari, qanday ishlaydi, printer xususiyatlari, qaysi qurilma va yakuniy bilim sinovi.