ANDIJON DAVLAT PEDAGOGIKA INSTITUTI
Ma’ruza materiallari · 2026–2027 o‘quv yili
FAN
Axborot tizimlari va Raqamli Texnologiyalar
9-ma’ruza · Ma’lumotlarni saqlash
2 soat
Ma’ruzachi: Ismailov Alisher
Telegram: @Urobotuz
KOMPYUTER ASOSLARI · 3-BOB, 2-QISM
Saqlash
Keyinroq uchun: lentalar, disklar, lazerlar, chiplar
Magnit
Optik
Magnit-optik
Qattiq jismli
Magnit diskdagi yo‘lkalar va sektorlar — darslik, 3.9-rasm
1-qism davomi: Xotira (RAM va ROM)
09-MA’RUZA · 2 SOAT
0x01 · ISINISH
Nega CD 3-qo‘shiqqa o‘ta oladi, kasseta esa yo‘q?
Kasseta lentasi
1-qo‘shiq → 2-qo‘shiq → 3-qo‘shiq
CD
o‘tish → 3-qo‘shiq
O‘ylang · Juftlik · Bo‘lishing (2 daq)
1.Sarlavhadagi savolga javob bering.
2.Shu hafta fayl saqlagan barcha joylaringizni sanang.
3.Qaysi biri eng uzoq xizmat qiladi: USB fleshka, CD yoki qattiq disk?
0x02 · O‘QUV MAQSADLARI
Dars oxirida siz quyidagilarni bajara olasiz…
1
Tasniflash — saqlash tizimlarini magnit, optik, magnit-optik yoki qattiq jismli turlarga.
2
Tasvirlash — ma’lumot magnit lentada (BOT, IBG, EOT) va disklarda (yo‘lkalar, sektorlar) qanday joylashishini.
3
Taqqoslash — faqat o‘qiladigan, bir marta yoziladigan (WORM) va qayta yoziladigan optik disklarni.
4
Tushuntirish — magnit-optik tizimlar Kyuri harorati yordamida ma’lumotni qanday yozishini.
5
Baholash — saqlash qurilmasini murojaat rejimi, murojaat vaqti, hajm, saqlash turi va narx bo‘yicha.
6
Belgilash — qattiq disk qismlarini va u ma’lumotni qanday o‘qib-yozishini tushuntirish.
7
Taqqoslash — HDD va SSD’larni tezlik, narx, hajm va chidamlilik bo‘yicha.
0x03 · SAQLASH TIZIMLARI
Saqlash tizimlari ma’lumotni kelajak uchun saqlaydi
Ma’lumotni doimiy saqlaydi
Saqlaydi: istalgan tur — matn, tasvir, video
Undan istalgan vaqtda foydalaning
Hajmi turlicha — masalan, CD 700 MB saqlaydi
Bu 1-qismdagi ikkilamchi xotira.
Saqlash qurilmalari
Magnit
Qattiq jismli
Optik
Magnit-optik
Lentalar
Disklar
Faqat o‘qiladigan disklar
Bir marta yozib, ko‘p o‘qiladigan (WORM)
Darslikdagi 3.7-rasm asosida qayta chizilgan
0x04 · MAGNIT SAQLASH
Magnit saqlash: ma’lumot magnitlangan zarralarda
Ma’lumotni magnitlangan muhitda saqlaydi
Energiyaga bog‘liq emas — elektr o‘chganda ham ma’lumotni saqlaydi
Istalgan ma’lumot: matn, audio, video, tasvir
Misollar: magnit lentalar, magnit disklar, qattiq disklar, disketalar
KETMA-KET MUROJAAT — magnit lenta
Uzoqdagi ma’lumot = uzoqroq kutish: undan oldingi hammasidan o‘tish kerak.
IXTIYORIY MUROJAAT — magnit disk
To‘g‘ridan-to‘g‘ri ma’lumotga o‘tiladi: murojaat vaqti kamroq.
0x05 · MAGNIT LENTA
Magnit lenta: arzon, katta va ketma-ket
Magnit lenta — darslik, 3.8-rasm
½ yoki ¼
dyuym kenglikda
600–3,000 ft
uzunlikda, g‘altak yoki kartrijda
7 yoki 9
yo‘lka ½ dyuymli lentada
Magnit qoplamali plastik lenta — audio kassetaga o‘xshaydi.
Faqat ketma-ket murojaat: 3-qo‘shiqqa yetish uchun 1- va 2-qo‘shiqdan o‘tasiz.
Zaxira nusxa uchun eng mos: ma’lumot ko‘p, tezlik muhim bo‘lmaganda.
Magnitlangan nuqta = 1, magnitlanmagan = 0.
0x06 · MAGNIT LENTA
Lenta bo‘ylab ma’lumot qanday yoziladi
BOT
1-blok
IBG
2-blok
IBG
3-blok
EOT
Yozuv
IRG
Yozuv
IRG
Yozuv
Bitta blok ichida
BOT Lenta boshi: metall folga belgisi
IBG Bloklararo oraliq: bloklar orasidagi bo‘shliq
IRG Yozuvlararo oraliq: yozuvlar orasidagi bo‘shliq
EOT Lenta oxiri belgisi
Yozuvlar → fayl. Yozib bo‘lingach, lenta o‘qishga tayyor holda orqaga o‘raladi.
0x07 · TEKSHIRUV 1
TUSHUNISHNI TEKSHIRISH
Lenta tergovchisi
TO‘LDIRING
Lenta boshidagi metall folga belgisi — ____.
TO‘LDIRING
Ikki blok orasidagi oraliq ____ deb ataladi.
TO‘G‘RI / NOTO‘G‘RI
Lentada to‘g‘ridan-to‘g‘ri 3-yozuvga o‘tish mumkin.
TO‘G‘RI / NOTO‘G‘RI
Magnit lenta zaxira nusxa uchun yaxshi tanlov.
TAXMIN QILING
Lentada 10,000 ta yozuv bor. Qaysi biriga yetish uzoqroq — 5-sigami yoki 9,000-sigami? Nega?
0x08 · MAGNIT DISK
Magnit disk: to‘g‘ridan-to‘g‘ri ma’lumotga o‘tish
Magnit qoplama bilan qoplangan yassi disk.
Mayda magnitlangan “ignalar”: bir yo‘nalish = 1, teskarisi = 0.
Ixtiyoriy murojaat — ma’lumotni ko‘p marta o‘chirib, qayta yozish mumkin.
RAM dan arzon, lekin asosiy xotiradan sekinroq.
Ikki ommabop turi
Qattiq disk
Qo‘zg‘almas disk deb ham ataladi. Katta hajmdagi ma’lumotni saqlaydi; katta kompyuterlarda ishlatiladi.
Disketa
Olinadigan, egiluvchan “disketa”. Hajmi kamroq; shaxsiy kompyuterlarda ishlatiladi.
QO‘SHIMCHA ZAMONAVIY IZOH Disketalar endi ishlatilmaydi — ularning shakli “Saqlash” belgisida qolgan. Qattiq disklar hamon keng tarqalgan.
0x09 · MAGNIT DISK
Yo‘lkalar, sektorlar va nuqtalar
Magnit disk sirti — darslik, 3.9-rasm
Yo‘lka
Diskdagi konsentrik aylana — aylana ichidagi aylana — ma’lumot blokini saqlaydi.
Sektor
Yo‘lkaning bo‘lingan qismi. Bitta sektor = 512 bayt.
Nuqta
Yo‘lkadagi ma’lumot saqlanadigan mayda nuqta.
Ko‘proq hajm: yo‘lkalar bir-biriga yaqinroq va nuqtalar kichikroq.
0x0A · QATTIQ DISK ICHIDA
Qattiq disk (HDD) ichida
01
Plastinalar
Magnit qoplamali alyuminiy yoki shisha disklar, bitta shpindelda ustma-ust joylashgan.
02
Shpindel va motor
Plastinalarni daqiqasiga 5 400 yoki 7 200 marta aylantiradi.
03
O‘qish/yozish kallaklari
Har bir sirtga bittadan; plastina ustida bir necha nanometr balandlikda uchadi.
04
Aktuator richagi
Barcha kallaklarni birga plastinalar bo‘ylab siljitadi.
05
Yo‘lkalar, sektorlar, silindrlar
Silindr — har bir plastina sirtidagi bir xil yo‘lka.
06
Kontroller va kesh
Elektron plata diskni boshqaradi va uni ulaydi (m-n, SATA).
0x0B · QATTIQ DISK ICHIDA
HDD ma’lumotni qanday o‘qiydi va yozadi
So‘rov
OT ma’lum manzildagi ma’lumot blokini so‘raydi
→
Qidirish
Richag kallakni kerakli yo‘lkaga siljitadi
→
Aylanish
Sektor kallak ostiga aylanib kelguncha kutish
→
Uzatish
Kallak magnit sohalarni 1 va 0 sifatida sezadi (yoki o‘rnatadi)
→
Yetkazish
Ma’lumot kontroller orqali RAMga o‘tadi
Bitlar magnetizm sifatida
Har bir kichik soha bir tomonga (1) yoki boshqa tomonga (0) magnitlanadi.
Elektr o‘chsa ham ma’lumot saqlanib qoladi.
Murojaat vaqti
Murojaat vaqti = qidirish vaqti + aylanish kechikishi + uzatish vaqti
Odatda bir necha millisekund — RAM bilan solishtirganda sekin.
0x0C · TEKSHIRUV 2
TUSHUNISHNI TEKSHIRISH
Disk ichida
A
Kallaklarni plastinalar bo‘ylab siljitadigan qism.
B
Har bir plastina sirtidagi bir xil yo‘lka.
C
Sektor kallak ostiga aylanib kelishini kutishga ketgan vaqt.
D
Kallakni kerakli yo‘lkaga siljitishga ketgan vaqt.
E
Nega ishlab turgan qattiq diskni tushirib yuborish xavfli.
F
HDD 1 yoki 0 ni qanday saqlaydi.
Kalit so‘zlar
• aktuator richagi
• silindr
• aylanish kechikishi
• qidirish vaqti
• kallak urilishi
• magnitlangan sohalar
0x0D · TAQQOSLASH
Magnit lenta va magnit disk
| Magnit lenta | Magnit disk |
Murojaat | Faqat ketma-ket | Oson, bevosita (ixtiyoriy) murojaat |
Tezlik | Ma’lumot uzatish tezligi past | Uzatish tezligi lentadan yaxshiroq |
Narx | Arzon | Lentadan qimmat; RAM dan arzon |
Yangilash | Qo‘shish yoki o‘chirish qiyin | Ko‘p marta o‘chirib, qayta yoziladi |
Ehtiyotkorlik | Himoyalangan saqlash kerak; tez eskiradi | Changsiz muhit |
Ehtiyot bo‘ling | Ixtiyoriy murojaat uchun yaroqsiz | Onlayn: buzilish va o‘g‘irlanish xavfi |
Nimaga mos | Katta zaxira nusxalar; tashish va saqlash oson | Dasturlar va fayllar; hajmi katta |
0x0E · TEKSHIRUV 3
TUSHUNISHNI TEKSHIRISH
Lentami yoki disk?
Bank 20 yillik yozuvlarini zaxiraga ko‘chiradi. Tezlik muhim emas.
Dastur istalgan faylni istalgan tartibda darhol ochishi kerak.
Fayllar kuniga ko‘p marta tahrirlanib, qayta saqlanadi.
Juda katta hajmdagi ma’lumot uchun eng arzon variant kerak.
Tezkor hisob
1 sektor = ? bayt
2 KB fayl uchun nechta sektor kerak?
0x0F · OPTIK SAQLASH
Optik saqlash: lazer nuri bilan o‘qish
Optik diskdagi lazer nuri — darslik, 3.10-rasm
Ma’lumotni yozish va o‘qish uchun magnetizm emas, lazer nuridan foydalanadi.
Boshqa saqlash qurilmalari kabi energiyaga bog‘liq emas.
Magnit saqlashdan ishonchliroq: mexanik shikastlanishga kamroq moyil.
Faqat o‘qiladigan yoki yoziladigan — magnit disklar kabi to‘liq o‘qish/yozish emas.
DVD lar CD lardan ancha ko‘p saqlaydi.
0x10 · OPTIK SAQLASH
Unga yozish mumkinmi? Optik diskning uch turi
Faqat o‘qish
Ma’lumot allaqachon yozilgan. Faqat o‘qish mumkin.
CD-ROM
DVD
Bir martalik
Ma’lumotni bir marta yozib, keyin ko‘p marta o‘qish mumkin.
CD-R
DVD-R
Qayta yozish
Ma’lumotni ko‘p marta yozish mumkin.
CD-RW
DVD-RW
Nomlar: CD = ixcham disk · DVD = raqamli video disk · R = yoziladigan · RW = qayta yoziladigan · ROM = faqat o‘qiladigan xotira
QO‘SHIMCHA ZAMONAVIY IZOH Darslik ro‘yxatida “CD-WR” va “DVD-WR” deb yozilgan; standart nomlari — CD-RW va DVD-RW.
0x11 · OPTIK SAQLASH
Faqat o‘qiladigan va WORM disklar
Faqat o‘qiladigan optik disk
•Ma’lumotni ishlab chiqaruvchi asosiy (master) diskdan yozadi
•Audio, video va matnni doimiy saqlaydi
•Ixtiyoriy murojaat; taxminan 700 MB
•Foydalanuvchilar uni disk yurituvchida o‘qiydi
WORM disk (bir marta yozib, ko‘p o‘qiladigan)
•Bo‘sh holda bo‘ladi — bo‘sh (blank) disk deb ham ataladi
•CD yozuvchi va yozish dasturi bilan bir marta yoziladi
•Xohlagancha marta o‘qiladi
•Uzoq muddatli zaxira uchun; faqat o‘qiladigan disklardan ancha arzon
0x12 · OPTIK SAQLASH
Optik diskni nima yaxshi yoki yomon qiladi?
UCH ASOSIY XUSUSIYAT
Saqlash hajmi
nuqta o‘lchami va disk o‘lchamlariga bog‘liq
Ma’lumot uzatish tezligi
chiziqli zichlik va yurituvchi aylanish tezligiga bog‘liq
Murojaat vaqti
kallak og‘irligi va disk aylanish tezligiga bog‘liq
+ Afzalliklari
•Katta hajm
•Magnit disklardan uzoq xizmat qiladi
•Bir bit narxi past
•Tashish va saqlash oson
− Kamchiliklari
•Murojaat magnit disklardan sekinroq
•Yurituvchi mexanizmi murakkabroq
0x13 · TEKSHIRUV 4
TUSHUNISHNI TEKSHIRISH
Disklarni saralang
CD-ROM
DVD-R
CD-RW
CD-R
DVD-RW
Do‘kondan olingan kino DVD
Faqat o‘qish
Bir marta yoziladi
Qayta yozish
To‘g‘rimi yoki noto‘g‘rimi?
1.Optik disklar ma’lumotni o‘qish uchun magnetizmdan foydalanadi.
2.WORM disk bo‘sh disk deb ham ataladi.
3.Optik disklarga murojaat magnit disklarga qaraganda tezroq.
0x14 · MAGNIT-OPTIK
Magnit-optik (MO): magnit + optik
Magnit
Optik
MO
3.5 dyuymli va 5.5 dyuymli (darslik bo‘yicha) disklar mavjud
Maqsad: kompyuter ma’lumotini uzoq muddat saqlash.
Lazer va optik texnologiyalar yordamida o‘qiydi va yozadi.
Plastik qoplama ichida ferromagnit material; lazer magnit sirtdan qaytadi.
Ommabop emas: boshqa saqlash qurilmalaridan sekinroq va ishlab chiqarish qimmatroq.
QO‘SHIMCHA ZAMONAVIY IZOH MO ning standart o‘lchamlari 3.5 dyuym va 5.25 dyuym bo‘lgan.
0x15 · MAGNIT-OPTIK
MO ma’lumotni qanday yozadi: Kyuri harorati
1. Qizdirish
Nuqta Kyuri haroratiga (taxminan 200 °C) yetadi.
2. Yozish
Koersitivlik pasayadi, shuning uchun magnit maydon ma’lumotni yoza oladi.
3. Sovutib saqlash
Xona haroratiga qaytgach, koersitivlik oshadi va ma’lumot saqlanib qoladi.
Darslik, 3.11-rasm
Kyuri harorati: material magnit xususiyatlarini yo‘qotadigan harorat.
Koersitivlik: materialning magnitlanishga qarshiligi.
0x16 · MAGNIT-OPTIK
MO disk ichida: qatlamlar
Himoya qoplamasi
Qaytaruvchi alyuminiy qatlam
Dielektrik qatlam
Magnit-optik plyonka
Dielektrik qatlam
Asos qatlami
Linza
lazer nurlari
Darslikdagi 3.12-rasm asosida qayta chizilgan
Aks ettirishga qarshi qatlamlar
yorug‘lik yutilishini oshiradi
To‘rt qatlamlilar
aks ettirishni kamaytiradi, shuning uchun kamroq lazer nuri kerak
Amorf metall
ma’lumotni saqlaydigan MO muhiti
0x17 · QATTIQ JISMLI SAQLASH
SSD: harakatlanuvchi qismlar yo‘q
Yarimo‘tkazgich mikrosxemalardan foydalanadi — magnit yoki optik muhit yo‘q.
Mexanik qismlari yo‘q, shuning uchun murojaat boshqa har qanday saqlash qurilmasidan tez.
Misollar: flesh xotira kartalari, USB qurilmalar.
Noutbuklar va muhim mudofaa tizimlarida ishlatiladi.
SSD TARIXI (DARSLIK)
1978
Birinchi SSD lar, StorageTek ishlab chiqqan
1983
Sharp-5000 noutbuki 128 KB li SSD ishlatadi
1995
M-Systems fleshga asoslangan SSD yaratadi
Hajmi qattiq diskdan kichik (darslik bo‘yicha).
0x18 · QATTIQ JISMLI SAQLASH
SSD yaratishning ikki usuli
Flesh xotiraga asoslangan SSD
•NAND flesh xotira asosida qurilgan
•DRAM dan sekinroq
•Energiyaga bog‘liq emas
DRAM ga asoslangan SSD
•DRAM asosida qurilgan
•Qattiq disk va fleshdan tezroq
•Elektr o‘chsa, batareya va zaxira xotira RAM ma’lumotini saqlab qoladi
•Bufer xotira vazifasini ham bajaradi
1-qismdagi DRAM va NAND fleshni eslaysizmi? Ular yana shu yerda.
0x19 · QATTIQ JISMLI SAQLASH
SSD: kuchli va zaif tomonlari
+ Afzalliklari
•Yuqori unumdorlik: tez ixtiyoriy murojaat, aylanib olish shart emas
•Kam quvvat va issiqlik (DRAM ga asoslangandan tashqari)
•Yuqori ishonchlilik: qidirish vaqti doimiy, harakatlanuvchi qismlar yo‘q
•Kichik va yengil, tashish oson
•O‘ta ko‘chma kompyuterlar uchun kichik o‘lcham
− Kamchiliklari
•Narxi yuqori (qattiq diskdan taxminan 32 barobar, lekin pasaymoqda)
•Hajmi qattiq disklardan kichik
•Yozish sekinroq (fleshga asoslanganida)
•Saqlash zichligi past
•Elektr uzilishi, statik elektr va magnit maydonlarga zaif
QO‘SHIMCHA ZAMONAVIY IZOH Bu darslik yozilganidan beri SSD narxlari ancha pasaydi va hajmlari ko‘p qattiq disklarga tenglashdi. Ko‘pchilik yangi noutbuklarda SSD ishlatiladi.
0x1A · HDD VA SSD
HDD va SSD: yuzma-yuz
XUSUSIYAT
Qattiq disk (HDD)
Qattiq jismli disk (SSD)
Qanday saqlaydi
Aylanuvchi magnit plastinalar
NAND flesh xotira mikrosxemalari
Harakatlanuvchi qismlar
Ha — motor, plastinalar, richag
Yo‘q
Tezlik
Taxminan 100–250 MB/s; murojaat ms’da
500 MB/s (SATA) – 7 000 MB/s (NVMe)
Har GB narxi
Pastroq
Yuqoriroq (lekin arzonlashmoqda)
Odatiy hajm
1–20+ TB
256 GB – 4 TB
Chidamlilik
Tushish va zarbalarga sezgir
Zarbaga chidamli; yozish sikllari cheklangan
Shovqin va quvvat
Eshitiladi; ko‘proq quvvat sarflaydi
Shovqinsiz; kamroq quvvat sarflaydi
Tanlang: tezlik uchun SSD (tizim va dasturlar); arzon, katta hajm uchun HDD (zaxira, arxiv).
0x1B · TEKSHIRUV 5
TUSHUNISHNI TEKSHIRISH
Qattiq diskmi yoki SSD?
A
Harakatlanuvchi qismlari yo‘q.
HDD / SSD
B
Bir xil hajm uchun arzonroq (darslik bo‘yicha).
HDD / SSD
C
Ishlatishdan oldin aylanib olishi kerak.
HDD / SSD
D
Elektrostatik razryaddan shikastlanishi mumkin.
HDD / SSD
E
Saqlash zichligi yuqoriroq (darslik bo‘yicha).
HDD / SSD
F
Qidirish vaqti doimiy.
HDD / SSD
0x1C · SAQLASH QURILMASINI TANLASH
Saqlash qurilmasini tanlashdan oldin beshta savol
Murojaat rejimi
Ma’lumotga qanday yetiladi: ixtiyoriy, ketma-ket yoki bevosita?
Murojaat vaqti
O‘qish yoki yozish so‘rovi qancha vaqt oladi?
Saqlash hajmi
U baytlarda qancha ma’lumot saqlay oladi?
Saqlash turi
Vaqtinchalik (energiyaga bog‘liq) yoki doimiy (bog‘liq emas)?
Narx
Saqlashning bir bit narxi qancha?
Birlamchi xotira: tezroq murojaat. Ikkilamchi xotira: ko‘proq hajm.
0x1D · SAQLASH QURILMASINI TANLASH
Uch murojaat rejimi
Ketma-ket
Ma’lumotga tartib bilan, birin-ketin yetiladi.
m-n: Kasseta pleyeri; magnit lenta
Ixtiyoriy
Ma’lumotga uning qayerda saqlanganidan qat’i nazar yetiladi.
m-n: CD pleyer; magnit disk; RAM
Bevosita
Ham ixtiyoriy, ham ketma-ket murojaatdan foydalanadi.
m-n: CD pleyer
Darslik CD pleyerni ham ixtiyoriy, ham bevosita murojaatli deb ataydi.
0x1E · UMUMIY MANZARA
Barcha saqlash oilalari yonma-yon
| Magnit lenta | Magnit disk | Optik disk | Magnit-optik | Qattiq jismli (SSD) |
Nima bilan yozadi | Plastik lentadagi magnitlangan qoplama | Qoplamali diskdagi magnitlangan ignalar | Lazer nuri | Lazer + magnetizm (Kyuri harorati) | Yarimo‘tkazgich mikrosxemalar |
Murojaat va tezlik | Ketma-ket; sekin | Ixtiyoriy (bevosita); lentadan tez | Ixtiyoriy; magnit diskdan sekin | Boshqa saqlash qurilmalaridan sekin | Ixtiyoriy; eng tez |
Asosiy afzallik | Arzon, katta hajm; zaxira nusxalar | Katta hajm; o‘chirib qayta yozish | Uzoq xizmat; bir bit narxi past | Kompyuter ma’lumotini uzoq saqlash | Harakatlanuvchi qismlar yo‘q; ishonchli |
Asosiy kamchilik | Yangilash qiyin; tez eskiradi | Changsiz joy kerak; onlayn xavf | Murakkab yurituvchi mexanizm | Ishlab chiqarish qimmat; ommabop emas | Narxi yuqori; hajmi kichikroq |
Misol | Zaxira lentasi | Qattiq disk, disketa | CD-ROM, DVD-R, CD-RW | 3.5 dyuymli MO disk | USB qurilma, flesh karta |
0x1F · HAYOTDA
Atrofingizdagi saqlash qurilmalari
BUGUN
Ma’lumotlar markazi zaxirasi
→ Magnit lenta
DARSLIK
Kompyuterdagi qattiq disk
→ Magnit disk
DARSLIK
Do‘kondan olingan DVD dagi film
→ Faqat o‘qiladigan optik disk
DARSLIK
CD-R ga yozilgan sinf fotosuratlari
→ WORM optik disk
DARSLIK
USB fleshka
→ Qattiq jismli qurilma
BUGUN
Yangi noutbuk ichidagi xotira
→ SSD
0x20 · TAKRORLASH
Takrorlash: bularga javob bera olasizmi?
01
Saqlash qurilmalarining to‘rt oilasini ayting.
02
BOT, IBG va EOT nimani anglatadi?
03
Yo‘lka nima? Sektor nima va uning hajmi qancha?
04
Magnit lentaning ikkita afzalligini ayting.
05
Optik saqlash ma’lumotni o‘qish va yozish uchun nimadan foydalanadi?
06
WORM disk faqat o‘qiladigan diskdan nimasi bilan farq qiladi?
07
Kyuri harorati nima va MO tizimlari undan qanday foydalanadi?
08
Saqlash qurilmasini baholashning beshta mezonini ayting.
0x21 · CHIQISH CHIPTASI
Chiqish chiptasi
Ketishdan oldin qog‘ozga javob yozing.
1
Har biri qaysi saqlash oilasiga kiradi? Qattiq disk · DVD · USB fleshka.
2
Loyihangizni bo‘sh CD ga bir marta yozib, yillar davomida saqlaysiz. Bu qanday optik disk?
3
Magnit lentani tanlash uchun bitta va undan voz kechish uchun bitta sabab ayting.