⌂Barcha darslar📁Dars materiallari1 / 1 11-laboratoriya ishi · Inkapsulyatsiya va merosxo‘rlik — yo‘riqnoma
11
O‘N BIRINCHI LABORATORIYA ISHI
Dasturlash 1 · C++ · 2 soat · 11-mavzu

Inkapsulyatsiya va merosxo‘rlik

6 ta dasturlash topshirig‘i · avtomatik tekshiruv · o‘qituvchi bahosi
Invariant
friend
has-a / is-a
virtual meros
11-laboratoriya ishi · Inkapsulyatsiya va merosxo‘rlik
1 / 10
Ishning maqsadi

Laboratoriya ishi oxirida siz quyidagilarni bajara olasiz...

1
Ta’riflash — sinf invariantini va interfeys/amalga oshirish farqini
2
Himoya qilish — invariantni konstruktor va tekshiruvchi metodlar bilan
3
Qo‘llash — friend funksiya/sinf va mutable maydonlarni asosli holatlarda
4
Tanlash — merosxo‘rlik (is-a) va kompozitsiya (has-a) orasidan
5
Tushuntirish — nomlarni yashirishni va using bilan tiklashni
6
Oldini olish — obyekt kesilishining (slicing)
7
Hal qilish — ko‘p merosdagi nom to‘qnashuvi va olmos muammosini
8
Qo‘llash — Liskov tamoyili, override, final va interfeyslarni
11-laboratoriya ishi · Inkapsulyatsiya va merosxo‘rlik
2 / 10
Ish tartibi va baholash

Qanday bajariladi va qanday baholanadi?

Ish tartibi

  1. Saytga login va parolingiz bilan kiring: emro.uz/dasturlash1/kirish.html
  2. 11-laboratoriya sahifasini oching (oxirgi slayddagi QR kod).
  3. Har bir topshiriq: shartni o‘qing → kodni yozing → ▶ Sinab ko‘ring.
  4. ✓ Topshiring — server kodni yashirin testlar bilan tekshiradi.
  5. Kod va natija o‘qituvchiga boradi; o‘qituvchi ko‘rib chiqib baho qo‘yadi.

Baholash mezonlari

  • To‘g‘rilik — barcha testlardan o‘tish (asosiy mezon).
  • Kod sifati — tushunarli nomlar, formatlash, kerakli izohlar.
  • Mustaqillik — ko‘chirilgan kod baholanmaydi; kodingizni tushuntira olishingiz kerak.
  • Muddat — muddatdan keyin topshirilgan ish “kechikkan” deb belgilanadi.
11-laboratoriya ishi · Inkapsulyatsiya va merosxo‘rlik
3 / 10
Laboratoriya topshirig‘iKompyuterda mustaqil · O‘rta · 20 ball

5-topshiriq: Hisob turlari

Hisob asosiy sinfi: protected maydon balans, virtual bool yechish(double) (balansdan oshmasa yechadi), void qoyish(double), virtual void oyOxiri() (hech narsa qilmaydi). Meros sinflar: Jamgarma — oy oxirida balansga foiz % qo‘shadi; Kredit — balans −limit gacha manfiy bo‘lishi mumkin, oy oxirida manfiy balansdan 2% jarima olinadi.

Kirish: Birinchi qatorda hisob turi: oddiy, jamgarma foiz yoki kredit limit. Keyin q va q ta buyruq: + x, - x, oy, ?.

Chiqish: Muvaffaqiyatsiz yechishda RAD; ? uchun balans (2 xona).

MISOL · KIRISH
jamgarma 10
4
+ 1000
oy
- 2000
?
MISOL · CHIQISH
RAD
1100.00
Telefon kamerasi bilan skanerlang
1. Saytga kiring (login va parol)
2. Kodni yozing va sinab ko‘ring
3. ✓ Topshirish
11-laboratoriya ishi · Inkapsulyatsiya va merosxo‘rlik
4 / 10
Laboratoriya topshirig‘iKompyuterda mustaqil · O‘rta · 20 ball

6-topshiriq: Olmos muammosi

Qurilma sinfidan Printer va Skaner meros oladi, MFU esa ikkalasidan. Virtual merosxo‘rlik bilan MFU ichida Qurilma qismi faqat bitta bo‘lishini ta’minlang. Har bir konstruktor o‘z nomini chiqaradi. main() tayyor.

Kirish: Bitta qatorda qurilma modeli (bitta so‘z).

Chiqish: Konstruktorlar tartibi (Qurilma: model faqat bir marta), so‘ng model, ish() natijalari.

MISOL · KIRISH
HP-M428
MISOL · CHIQISH
Qurilma: HP-M428
Printer
Skaner
MFU
HP-M428
HP-M428 chop etmoqda
HP-M428 skanerlamoqda
Telefon kamerasi bilan skanerlang
1. Saytga kiring (login va parol)
2. Kodni yozing va sinab ko‘ring
3. ✓ Topshirish
11-laboratoriya ishi · Inkapsulyatsiya va merosxo‘rlik
5 / 10
Laboratoriya topshirig‘iKompyuterda mustaqil · O‘rta · 20 ball

7-topshiriq: mutable kesh

Matn sinfining int sozlarSoni() const metodi so‘zlarni sanaydi. Natijani mutable maydonlarda keshlang: matn o‘zgarmaguncha qayta sanamasin. int hisoblashlar() const — haqiqiy sanashlar soni. void qosh(string) matnga so‘z qo‘shadi va keshni bekor qiladi.

Kirish: Birinchi qatorda boshlang‘ich matn. Keyin q va q ta buyruq: son yoki qosh so‘z.

Chiqish: Har bir son uchun: so‘zlar_soni hisoblashlar_soni.

MISOL · KIRISH
bugun havo yaxshi
4
son
son
qosh juda
son
MISOL · CHIQISH
3 1
3 1
4 2
Telefon kamerasi bilan skanerlang
1. Saytga kiring (login va parol)
2. Kodni yozing va sinab ko‘ring
3. ✓ Topshirish
11-laboratoriya ishi · Inkapsulyatsiya va merosxo‘rlik
6 / 10
Laboratoriya topshirig‘iKompyuterda mustaqil · O‘rta · 20 ball

8-topshiriq: Kesilishsiz hayvonot bog‘i

Hayvon asosiy sinfi (ism, virtual string ovoz() const — ...) va meros sinflar: Mushuk (miyov), It (vov), Sigir (mu). Hayvonlarni ko‘rsatkichlar ro‘yxatida saqlang — vector<Hayvon> da obyekt kesiladi (slicing) va hamma ... deydi. Noma’lum tur uchun oddiy Hayvon yarating.

Kirish: Birinchi qatorda n (1 ≤ n ≤ 100), keyin n qatorda: tur (mushuk, it, sigir yoki boshqa so‘z) va ism.

Chiqish: Har bir hayvon uchun ism: ovoz, oxirida Jami: n.

MISOL · KIRISH
3
mushuk Mosh
it Bobik
sigir Bura
MISOL · CHIQISH
Mosh: miyov
Bobik: vov
Bura: mu
Jami: 3
Telefon kamerasi bilan skanerlang
1. Saytga kiring (login va parol)
2. Kodni yozing va sinab ko‘ring
3. ✓ Topshirish
11-laboratoriya ishi · Inkapsulyatsiya va merosxo‘rlik
7 / 10
Laboratoriya topshirig‘iKompyuterda mustaqil · Qiyin · 30 ball

9-topshiriq: Ombor tizimi

Mahsulot (nom, miqdor, narx) sinfi invariantni saqlaydi: miqdor hech qachon manfiy bo‘lmaydi. Ombor sinfi mahsulotlarni boshqaradi. Buyruqlar: kirim nom miqdor narx (yangi mahsulot yoki mavjudiga qo‘shish; narx yangilanadi), chiqim nom miqdor, qoldiq nom, hisobot — barcha mahsulotlar nom bo‘yicha alifbo tartibida va umumiy qiymat.

Kirish: q (1 ≤ q ≤ 1000) va q ta buyruq; miqdor va narx — butun sonlar.

Chiqish: chiqim: OK, YETARLI EMAS yoki TOPILMADI. qoldiq: miqdor yoki TOPILMADI. hisobot: har bir mahsulot nom miqdor narx qatorida, oxirida Jami: qiymat (miqdor × narx yig‘indisi).

MISOL · KIRISH
6
kirim olma 10 5000
kirim nok 4 8000
chiqim olma 3
chiqim nok 5
qoldiq olma
hisobot
MISOL · CHIQISH
OK
YETARLI EMAS
7
nok 4 8000
olma 7 5000
Jami: 67000
Telefon kamerasi bilan skanerlang
1. Saytga kiring (login va parol)
2. Kodni yozing va sinab ko‘ring
3. ✓ Topshirish
11-laboratoriya ishi · Inkapsulyatsiya va merosxo‘rlik
8 / 10
Laboratoriya topshirig‘iKompyuterda mustaqil · O‘rta · 20 ball

10-topshiriq: Ko‘p bosqichli meros

Shaxs (ism, yosh) → Talaba (guruh) → Magistrant (ilmiy rahbar) zanjirini yozing. Har bir sinfda virtual string malumot() const bor va u asosiy sinf versiyasini chaqirib, o‘z qismini qo‘shadi: Shaxs::malumot() → ism, yosh.

Kirish: Birinchi qatorda n (1 ≤ n ≤ 100). Keyin: shaxs ism yosh, talaba ism yosh guruh yoki magistrant ism yosh guruh rahbar.

Chiqish: Har bir obyekt uchun malumot() natijasi: ism, yosh, ism, yosh | guruh: G, ism, yosh | guruh: G | rahbar: R.

MISOL · KIRISH
3
shaxs Ali 40
talaba Vali 19 911-24
magistrant Guli 23 M-01 Karimov
MISOL · CHIQISH
Ali, 40
Vali, 19 | guruh: 911-24
Guli, 23 | guruh: M-01 | rahbar: Karimov
Telefon kamerasi bilan skanerlang
1. Saytga kiring (login va parol)
2. Kodni yozing va sinab ko‘ring
3. ✓ Topshirish
11-laboratoriya ishi · Inkapsulyatsiya va merosxo‘rlik
9 / 10
Topshiriqlar va topshirish

11-laboratoriya: 10 ta topshiriq

1

Sana: invariantni saqlash

O‘rta · 20 ball · ma’ruzada
2

friend funksiya: masofa

Oson · 10 ball · ma’ruzada
3

Kompozitsiya: Kompyuter

Oson · 10 ball · ma’ruzada
4

Konstruktorlar tartibi

O‘rta · 20 ball · ma’ruzada
5

Hisob turlari

O‘rta · 20 ball
6

Olmos muammosi

O‘rta · 20 ball
7

mutable kesh

O‘rta · 20 ball
8

Kesilishsiz hayvonot bog‘i

O‘rta · 20 ball
9

Ombor tizimi

Qiyin · 30 ball
10

Ko‘p bosqichli meros

O‘rta · 20 ball
Telefon kamerasi bilan skanerlang

Kod saytda yoziladi va server tomonidan avtomatik tekshiriladi. O‘qituvchi kodingizni ko‘rib, baho qo‘yadi.

11-laboratoriya ishi · Inkapsulyatsiya va merosxo‘rlik
10 / 10
3:00
💡 Javoblar
✎ Chiqish chiptasi
🗒 O‘qituvchi eslatmalari
▶ Ushbu dars mashg‘ulotlari
💻 11-laboratoriya: topshiriqlar va topshirish📖 Mavzu matni (interaktiv dars)01 Moslashtirish02 Natijani toping03 Tasniflash04 Kodni tartiblash05 Xatoni toping06 Yakuniy sinov📁 11-mavzu materiallari
? Qanday foydalanish
MAnimatsiyani yoqish / o‘chirish
→ / SpaceKeyingi (yoki keyingi qism)
←Oldingi
BBosqichma-bosqich ochish yoq/o‘ch
OBarcha slaydlar
NO‘qituvchi eslatmalari
AJavoblar / asosiy amal
PQalam: slaydga chizish
FTo‘liq ekran
EscPanellarni yopish

Kartani ajratib ko‘rsatish uchun ustiga bosing. Tekshiruv va takrorlash slaydlarida javobni ko‘rish uchun bandni bosing. ▶ INTERAKTIV belgili slaydlar — amaliy mashg‘ulotlar.