⌂Barcha darslar📁Dars materiallari1 / 1 17-ma’ruza · Polimorfizm — interaktiv slaydlar
17
O‘N YETTINCHI MA’RUZA
Dasturlash 1 · C++ · 12-mavzu

Polimorfizm

Statik va dinamik polimorfizm · operatorlarni qayta yuklash · vtable va vptr · abstrakt sinflar · dynamic_cast · Ochiq/yopiq tamoyili
virtual
vtable
dynamic_cast
OCP
17-ma’ruza · Polimorfizm
1 / 40
Isinish

“Ovoz ber!” buyrug‘ini itga, mushukka va sigirga bersangiz nima bo‘ladi?

Buyruq bitta — natija har xil. Kompyuterda buni qanday tashkil etish mumkin?

1
+ belgisi sonlar va satrlar uchun bir xil ish qiladimi?
2
Kim qaysi “ovoz” ni chiqarishini qachon bilamiz: dastur yozilayotganda yoki ishlayotganda?
3
Hayvonot bog‘iga yangi hayvon qo‘shilsa, eski kodni o‘zgartirish kerakmi?
17-ma’ruza · Polimorfizm
2 / 40
O‘quv maqsadlari

Bu ma’ruza oxirida siz quyidagilarni bajara olasiz...

1
Farqlash — statik (overloading, template) va dinamik (virtual) polimorfizmni
2
Qayta yuklash — arifmetik, taqqoslash, oqim va ++ operatorlarini
3
Yaratish — funktor — operator() ga ega obyektni
4
Tushuntirish — virtual chaqiruv mexanizmini: vptr va vtable
5
Oldini olish — virtual funksiyadagi standart argument tuzog‘ining
6
Qo‘llash — abstrakt sinf va shablon metod naqshini
7
Tekshirish — turni xavfsiz dynamic_cast va typeid bilan
8
Loyihalash — Ochiq/yopiq tamoyiliga mos kengaytiriluvchan kodni
17-ma’ruza · Polimorfizm
3 / 40
01

Polimorfizm turlari

Statik va dinamik · erta va kech bog‘lanish · tezlik va moslashuvchanlik
Overloading
Template
virtual
Bog‘lanish
17-ma’ruza · Polimorfizm
4 / 40
IKKI TUR

Funksiya qachon tanlanadi?

Statik (kompilyatsiya vaqti)Dinamik (ishlash vaqti)
VositalarFunksiya/operator qayta yuklash, shablonlarvirtual + asosiy ko‘rsatkich/havola
TanlovArgument turlariga qarabObyektning haqiqiy turiga qarab
Bog‘lanishErta (statik)Kech (dinamik)
TezlikQo‘shimcha xarajat yo‘qKichik: vtable orqali bilvosita chaqiruv
MoslashuvchanlikTurlar oldindan ma’lumYangi turlar — mavjud kodni o‘zgartirmasdan
Polimorfizm — bitta nom yoki interfeys orqali turli xatti-harakatni ifodalash.
17-ma’ruza · Polimorfizm
5 / 40
YONMA-YON

Statik va dinamik bog‘lanish

struct Asosiy {
    virtual ~Asosiy() = default;
    void oddiy() const { cout << "A.oddiy "; }
    virtual void virt() const { cout << "A.virt "; }
};
struct Hosila : Asosiy {
    void oddiy() const { cout << "H.oddiy "; }
    void virt() const override { cout << "H.virt "; }
};
int main() {
    Hosila h;
    Asosiy &r = h;
    Asosiy a = h;
    r.oddiy(); r.virt();
    a.virt();
}
▶ NATIJA
A.oddiy H.virt A.virt 
r.oddiy()
statik — havola turi Asosiy&
r.virt()
dinamik — obyekt turi Hosila
a.virt()
kesilish — a haqiqatan Asosiy
17-ma’ruza · Polimorfizm
6 / 40
▶ INTERAKTIV
Tanlov qachon amalga oshiriladi?
Har bir holatni kompilyatsiya yoki ishlash vaqtiga joylashtiring.
1-bo‘lim
Tushunishni tekshirishO‘ylang – Juftlikda – Bo‘lishing · 3 daqiqa

1-bo‘lim yakuni: Polimorfizm turlari

1
Qaysi biri dinamik polimorfizm: overloading, template yoki virtual?
Savol 1
2
Virtual bo‘lmagan metod asosiy havola orqali chaqirilsa qaysi versiya ishlaydi?
Savol 2
3
Dinamik polimorfizmning afzalligi va narxi?
Savol 3
17-ma’ruza · Polimorfizm
8 / 40
Amaliy topshiriqHar kim o‘z qurilmasida · 10 daqiqa · Oson · 10 ball

1-topshiriq: Musiqa asboblari

Asbob asosiy sinfida virtual string chal() const metodi bor. Gitara (dzing), Baraban (bum), Doira (tak-tum) sinflari uni qayta aniqlaydi (override). main() tayyor: asboblarni Asbob* orqali chaladi.

Kirish: Birinchi qatorda n (1 ≤ n ≤ 100), keyin n ta asbob nomi: gitara, baraban yoki doira.

Chiqish: Har bir asbob uchun bitta qatorda uning ovozi.

MISOL · KIRISH
3
gitara
doira
baraban
MISOL · CHIQISH
dzing
tak-tum
bum
Telefon kamerasi bilan skanerlang
1. Saytga kiring (login va parol)
2. Kodni yozing va sinab ko‘ring
3. ✓ Topshirish
17-ma’ruza · Polimorfizm
9 / 40
02

Operatorlarni qayta yuklash

a + b = operator+(a, b) · a’zo yoki do‘st · ++ prefiks/postfiks · funktorlar
operator+
friend
operator++(int)
operator()
17-ma’ruza · Polimorfizm
10 / 40
QAYSI USUL?

Operator — maxsus nomli funksiya

UsulKo‘rinishiQachon
A’zo funksiyaKasr& operator+=(const Kasr&)Chap operand — sinf obyekti va o‘zgaradi: +=, ++, [], (), =
Do‘st / erkinfriend Kasr operator+(const Kasr&, const Kasr&)Operandlar teng huquqli: + - * / == < — 2 + a ham ishlaydi
Oqim operatorifriend ostream& operator<<(ostream&, const Kasr&)Chap operand — cout, shuning uchun a’zo bo‘lolmaydi
Qoidalar: yangi operator yo‘q (**); ustuvorlik va operandlar soni o‘zgarmaydi; ::, ., ?:, sizeof qayta yuklanmaydi; + ayirish qilmasin!
17-ma’ruza · Polimorfizm
11 / 40
KASR

Kasr: + , == va <<

class Kasr {
    int s, m;
public:
    Kasr(int s = 0, int m = 1) : s(s), m(m) {
        int g = gcd(s, m); this->s /= g; this->m /= g;
    }
    friend Kasr operator+(const Kasr &a, const Kasr &b) {
        return Kasr(a.s * b.m + b.s * a.m, a.m * b.m);
    }
    friend bool operator==(const Kasr &a, const Kasr &b) {
            return a.s == b.s && a.m == b.m; }
    friend ostream& operator<<(ostream &o, const Kasr &k) {
            return o << k.s << "/" << k.m; }
};
int main() {
    Kasr a(3, 4), b(5, 6);
    cout << a + b << " " << (Kasr(2, 4) == Kasr(1, 2)) << " "
            << 2 + a;
}
▶ NATIJA
19/12 1 11/4
a + b
3/4 + 5/6 = 38/24 = 19/12
Kasr(2, 4) == Kasr(1, 2)
qisqartirilgach teng — 1
2 + a
do‘st operator: 2 → Kasr(2) yashirin o‘zgartiriladi
17-ma’ruza · Polimorfizm
12 / 40
++ VA FUNKTOR

Prefiks, postfiks va operator()

class Sanoq {
    int v = 0;
public:
    Sanoq& operator++() { ++v; return *this; }
    Sanoq operator++(int) { Sanoq e = *this; ++v; return e; }
    int get() const { return v; }
};
struct Kopaytir {
    int k;
    int operator()(int x) const { return x * k; }
};
int main() {
    Sanoq s;
    cout << (s++).get() << (++s).get() << s.get() << " ";
    Kopaytir uch{3};
    cout << uch(7);
}
▶ NATIJA
022 21
operator++()
prefiks — yangi qiymat (havola)
operator++(int)
postfiks — soxta int, eski nusxani qaytaradi
operator()
funktor: obyekt funksiya kabi chaqiriladi, holat saqlaydi
17-ma’ruza · Polimorfizm
13 / 40
Tushunishni tekshirishO‘ylang – Juftlikda – Bo‘lishing · 3 daqiqa

2-bo‘lim yakuni: Operatorlarni qayta yuklash

1
a + b (Kasr) kompilyator uchun nimani anglatadi?
Savol 1
2
Nima uchun operator<< a’zo bo‘la olmaydi?
Savol 2
3
Postfiks ++ prefiksdan qanday farqlanadi?
Savol 3
17-ma’ruza · Polimorfizm
14 / 40
Amaliy topshiriqHar kim o‘z qurilmasida · 10 daqiqa · Oson · 10 ball

2-topshiriq: Vektor operatorlari

Vektor (x, y — butun sonlar) uchun operatorlarni qayta yuklang: a + b, a - b, a * k (songa ko‘paytirish), a * b (skalyar ko‘paytma — son qaytaradi), a == b. main() tayyor.

Kirish: Bitta qatorda x1 y1 x2 y2 k (|son| ≤ 10⁶).

Chiqish: Besh qator: a + b, a - b, a * k — (x, y) ko‘rinishida; skalyar ko‘paytma; TENG yoki TENG EMAS.

MISOL · KIRISH
1 2 3 4 2
MISOL · CHIQISH
(4, 6)
(-2, -2)
(2, 4)
11
TENG EMAS
Telefon kamerasi bilan skanerlang
1. Saytga kiring (login va parol)
2. Kodni yozing va sinab ko‘ring
3. ✓ Topshirish
17-ma’ruza · Polimorfizm
15 / 40
03

vtable va vptr

Virtual chaqiruv ichkaridan · vptr narxi · standart argument tuzog‘i
vtable
vptr
sizeof
Default arg
17-ma’ruza · Polimorfizm
16 / 40
MEXANIZM

s->yuza() qanday topiladi?

1

vtable

Virtual metodi bor har bir sinf uchun bitta jadval: har bir virtual metod manzili
›
2

vptr

Har bir obyekt ichidagi yashirin ko‘rsatkich — o‘z sinfi vtable iga
›
3

1-qadam

Obyektdan vptr o‘qiladi
›
4

2-qadam

vtable dan kerakli katak olinadi
›
5

3-qadam

Shu manzildagi funksiya chaqiriladi
vptr konstruktorda o‘rnatiladi — shuning uchun asosiy konstruktor ichida virtual chaqiruv asosiy versiyaga boradi (4-bo‘lim).
17-ma’ruza · Polimorfizm
17 / 40
NARXI

vptr obyektni kattalashtiradi

struct Oddiy { int x; void f() {} };
struct Virtual { int x; virtual void f() {} };
struct Shakl {
    virtual ~Shakl() = default;
    virtual double yuza() const { return 0; }
};
struct Doira : Shakl {
    double r = 1;
    double yuza() const override { return 3.14 * r * r; }
};
int main() {
    cout << sizeof(Oddiy) << " " << sizeof(Virtual) << endl;
    Shakl *s = new Doira;
    cout << s->yuza();
    delete s;
}
▶ NATIJA
4 16
3.14
sizeof(Oddiy) = 4
faqat int
sizeof(Virtual) = 16
int + 8 baytli vptr + tekislash (64 bit)
s->yuza()
vptr → Doira vtable → Doira::yuza
17-ma’ruza · Polimorfizm
18 / 40
TUZOQ

Standart argument statik bog‘lanadi

struct Printer {
    virtual ~Printer() = default;
    virtual void chop(int n = 1) const { cout << "P" << n
            << " "; }
};
struct Rangli : Printer {
    void chop(int n = 5) const override { cout << "R" << n
            << " "; }
};
int main() {
    Rangli r;
    Printer &p = r;
    r.chop();
    p.chop();
}
▶ NATIJA
R5 R1 
p.chop()
funksiya dinamik tanlanadi — Rangli
n = 1
lekin standart qiymat havola turidan — Printer
Qoida
qayta aniqlangan virtual funksiyada default argumentni o‘zgartirmang
17-ma’ruza · Polimorfizm
19 / 40
Tushunishni tekshirishO‘ylang – Juftlikda – Bo‘lishing · 3 daqiqa

3-bo‘lim yakuni: vtable va vptr

1
Virtual chaqiruv qanday amalga oshiriladi?
Savol 1
2
vptr qayerda saqlanadi, vtable-chi?
Savol 2
3
Virtual funksiyaning standart argumenti qaysi turga qarab tanlanadi?
Savol 3
17-ma’ruza · Polimorfizm
20 / 40
04

Abstrakt sinflar

Sof virtual · shablon metod naqshi · konstruktordagi virtual chaqiruv
= 0
Template method
Konstruktor
vptr
17-ma’ruza · Polimorfizm
21 / 40
SHABLON METOD

Umumiy algoritm — asosiy sinfda, qadamlar — hosilada

class Xodim {
protected:
    string ism;
public:
    Xodim(string i) : ism(i) {}
    virtual ~Xodim() = default;
    virtual double maosh() const = 0;
    void hisobot() const { cout << ism << ": " << maosh()
            << endl; }
};
struct Oylikchi : Xodim {
    double o;
    Oylikchi(string i, double o) : Xodim(i), o(o) {}
    double maosh() const override { return o; }
};
struct Soatbay : Xodim {
    double st, soat;
    Soatbay(string i, double s, double h) : Xodim(i), st(s),
            soat(h) {}
    double maosh() const override { return st * soat; }
};
int main() {
    vector<unique_ptr<Xodim>> v;
    v.push_back(make_unique<Oylikchi>("Aziza", 6000000));
    v.push_back(make_unique<Soatbay>("Bekzod", 40000, 180));
    for (auto &x : v) x->hisobot();
}
▶ NATIJA
Aziza: 6e+06
Bekzod: 7.2e+06
hisobot()
umumiy algoritm — virtual qadamni chaqiradi
maosh() = 0
har bir xodim turi o‘zi hisoblaydi
unique_ptr
delete yozish shart emas
6e+06
cout katta double ni ilmiy ko‘rinishda chiqaradi — fixed bilan to‘g‘rilanadi
17-ma’ruza · Polimorfizm
22 / 40
KONSTRUKTORDA virtual

Qurilayotgan obyekt hali “hosila” emas

struct Asosiy {
    Asosiy() { salom(); }
    virtual ~Asosiy() { salom(); }
    virtual void salom() const { cout << "Asosiy "; }
};
struct Hosila : Asosiy {
    Hosila() { salom(); }
    ~Hosila() { salom(); }
    void salom() const override { cout << "Hosila "; }
};
int main() {
    Hosila h;
    cout << "| ";
}
▶ NATIJA
Asosiy Hosila | Hosila Asosiy 
Asosiy()
hosila qism hali yo‘q — vptr Asosiy vtable ida
Hosila()
endi obyekt to‘liq — Hosila versiyasi
Destruktorlar
teskari: ~Asosiy da yana Asosiy versiyasi
17-ma’ruza · Polimorfizm
23 / 40
Tushunishni tekshirishO‘ylang – Juftlikda – Bo‘lishing · 3 daqiqa

4-bo‘lim yakuni: Abstrakt sinflar

1
Asosiy konstruktor ichida virtual metod chaqirilsa qaysi versiya ishlaydi?
Savol 1
2
Shablon metod naqshining mohiyati?
Savol 2
3
Abstrakt sinfning hosilasi sof virtual metodni aniqlamasa-chi?
Savol 3
17-ma’ruza · Polimorfizm
24 / 40
Amaliy topshiriqHar kim o‘z qurilmasida · 10 daqiqa · O‘rta · 20 ball

3-topshiriq: Abstrakt to‘lov

Abstrakt Tolov sinfi: summa va sof virtual double komissiya() const = 0. Meros sinflar: Karta — 1%, Naqd — 0, Otkazma — 2000 + 0.5%. Har bir to‘lov uchun komissiyani, oxirida jami summa va jami komissiyani chiqaring.

Kirish: Birinchi qatorda n (1 ≤ n ≤ 100), keyin n qatorda: tur (karta, naqd, otkazma) va summa.

Chiqish: Har bir to‘lov uchun tur summa komissiya, oxirida Jami: summa komissiya (summa va komissiya — 2 xona).

MISOL · KIRISH
3
karta 100000
naqd 50000
otkazma 1000000
MISOL · CHIQISH
karta 100000.00 1000.00
naqd 50000.00 0.00
otkazma 1000000.00 7000.00
Jami: 1150000.00 8000.00
Telefon kamerasi bilan skanerlang
1. Saytga kiring (login va parol)
2. Kodni yozing va sinab ko‘ring
3. ✓ Topshirish
17-ma’ruza · Polimorfizm
25 / 40
05

dynamic_cast va typeid

Upcast va downcast · xavfsiz tekshiruv · RTTI · virtual metod bilan almashtirish
Upcast
Downcast
nullptr
typeid
17-ma’ruza · Polimorfizm
26 / 40
RTTI

Hayvon* haqiqatan It mi?

VositaTekshiradimi?Noto‘g‘ri tur bo‘lsa
dynamic_cast<It*>(p)Ha, ishlash vaqtidanullptr
dynamic_cast<It&>(h)Ha, ishlash vaqtidastd::bad_cast istisnosi
static_cast<It*>(p)Yo‘q — dasturchiga ishonadiAniqlanmagan xatti-harakat
typeid(*p) == typeid(It)Haqiqiy turni solishtiradifalse
Upcast (It → Hayvon) — har doim xavfsiz va avtomatik. Downcast (Hayvon → It) — tekshirish kerak. RTTI faqat virtual metodli sinflarda ishlaydi.
17-ma’ruza · Polimorfizm
27 / 40
AMALDA

Faqat itlarga xos metod

struct Hayvon {
    virtual ~Hayvon() = default;
};
struct It : Hayvon {
    void qoriqla() const { cout << "qo'riqlaydi "; }
};
struct Mushuk : Hayvon {};
int main() {
    Hayvon *zoo[] = {new It, new Mushuk, new It};
    for (Hayvon *h : zoo) {
        if (It *it = dynamic_cast<It*>(h)) it->qoriqla();
        else cout << "(it emas) ";
        cout << (typeid(*h) == typeid(Mushuk)) << " ";
    }
    for (Hayvon *h : zoo) delete h;
}
▶ NATIJA
qo'riqlaydi 0 (it emas) 1 qo'riqlaydi 0 
dynamic_cast<It*>
It bo‘lsa — ko‘rsatkich, aks holda nullptr
if (It *it = ...)
e’lon va tekshiruv bitta joyda
typeid(*h)
haqiqiy tur — *h (obyekt), h emas!
17-ma’ruza · Polimorfizm
28 / 40
MASLAHAT

Tur tekshiruvlari ko‘payib ketsa...

Xato: “agar it bo‘lsa..., agar mushuk bo‘lsa...”

  • if (dynamic_cast<It*>(h)) ... else if (dynamic_cast<Mushuk*>(h)) ...
  • Yangi hayvon qo‘shilsa — barcha shunday joylarni tahrirlash kerak
  • Loyihalashdagi kamchilik belgisi

To‘g‘ri: bitta virtual metod

  • virtual void vazifa() const = 0;
  • It: qo‘riqlaydi, Mushuk: sichqon tutadi
  • Chaqiruv: h->vazifa(); — tekshiruvsiz
dynamic_cast — favqulodda vosita; asosiy vosita — virtual funksiyalar.
17-ma’ruza · Polimorfizm
29 / 40
Tushunishni tekshirishO‘ylang – Juftlikda – Bo‘lishing · 3 daqiqa

5-bo‘lim yakuni: dynamic_cast va typeid

1
p Mushuk ni ko‘rsatsa dynamic_cast<It*>(p) = ?
Savol 1
2
Havola bilan dynamic_cast muvaffaqiyatsiz bo‘lsa nima bo‘ladi?
Savol 2
3
static_cast bilan downcast nima uchun xavfli?
Savol 3
17-ma’ruza · Polimorfizm
30 / 40
Amaliy topshiriqHar kim o‘z qurilmasida · 10 daqiqa · O‘rta · 20 ball

4-topshiriq: dynamic_cast: faqat doiralar

Shakllar Shakl* ro‘yxatida saqlanadi (Doira va Tortburchak). dynamic_cast yordamida faqat doiralarni ajratib oling: ularning soni va radiuslari yig‘indisini, so‘ng to‘rtburchaklar soni va eng katta yuzasini chiqaring.

Kirish: Birinchi qatorda n (1 ≤ n ≤ 100), keyin n qatorda: doira r yoki tortburchak a b (butun sonlar).

Chiqish: Ikki qator: Doiralar: soni radiuslar_yigindisi va Tortburchaklar: soni eng_katta_yuza (to‘rtburchak bo‘lmasa yuza 0).

MISOL · KIRISH
4
doira 3
tortburchak 2 5
doira 4
tortburchak 3 3
MISOL · CHIQISH
Doiralar: 2 7
Tortburchaklar: 2 10
Telefon kamerasi bilan skanerlang
1. Saytga kiring (login va parol)
2. Kodni yozing va sinab ko‘ring
3. ✓ Topshirish
17-ma’ruza · Polimorfizm
31 / 40
06

Ochiq/yopiq tamoyili

Kengaytirish uchun ochiq, o‘zgartirish uchun yopiq · fabrika · std::function strategiya
OCP
Fabrika
Strategiya
std::function
17-ma’ruza · Polimorfizm
32 / 40
OPEN/CLOSED

Yangi imkoniyat — yangi kod, eski kod o‘zgarmaydi

Dastur qismlari kengaytirish uchun ochiq, o‘zgartirish uchun yopiq bo‘lishi kerak.

Polimorf sikl

for (auto &s : sahna) s->chiz(); — yangi shakl qo‘shilsa ham o‘zgarmaydi.

Fabrika

Tur nomidan obyekt yaratuvchi yagona joy: yarat("doira").

Strategiya

Xatti-harakatni almashtiriladigan obyekt yoki funksiya sifatida berish.
Yangi Yulduz shaklini qo‘shish: faqat class Yulduz : public Shakl va fabrikaga bitta qator.
17-ma’ruza · Polimorfizm
33 / 40
FABRIKA

Kengaytiriluvchan sahna

struct Shakl {
    virtual ~Shakl() = default;
    virtual double yuza() const = 0;
};
struct Doira : Shakl {
    double r;
    Doira(double r) : r(r) {}
    double yuza() const override { return 3.14 * r * r; }
};
struct Kvadrat : Shakl {
    double a;
    Kvadrat(double a) : a(a) {}
    double yuza() const override { return a * a; }
};
unique_ptr<Shakl> yarat(const string &tur, double x) {
    if (tur == "doira") return make_unique<Doira>(x);
    if (tur == "kvadrat") return make_unique<Kvadrat>(x);
    return nullptr;
}
int main() {
    vector<unique_ptr<Shakl>> sahna;
    for (auto t : {"doira", "kvadrat", "olmos"}) {
        auto s = yarat(t, 2);
        if (s) sahna.push_back(move(s));
        else cout << t << "? ";
    }
    for (auto &s : sahna) cout << s->yuza() << " ";
}
▶ NATIJA
olmos? 12.56 4 
yarat()
yagona joy — yangi tur uchun faqat shu yer o‘zgaradi
"olmos"
noma’lum tur — nullptr
sahna sikli
hech qachon o‘zgarmaydi
17-ma’ruza · Polimorfizm
34 / 40
std::function

Merossiz polimorfizm: strategiya

#include <iostream>
#include <functional>
#include <vector>
using namespace std;

int main() {
    vector<pair<string,
            function<double(double)>>> chegirmalar = {
        {"10%", [](double n) { return n * 0.9; }},
        {"-5000", [](double n) { return n - 5000; }},
        {"yo'q", [](double n) { return n; }},
    };
    for (auto &[nom, f] : chegirmalar)
        cout << nom << ": " << f(50000) << endl;
    return 0;
}
▶ NATIJA
10%: 45000
-5000: 45000
yo'q: 50000
function<double(double)>
istalgan chaqiriladigan narsani saqlaydi
lambda
har bir strategiya — bitta qator
auto &[nom, f]
C++17 tuzilmaviy bog‘lash
17-ma’ruza · Polimorfizm
35 / 40
Tushunishni tekshirishO‘ylang – Juftlikda – Bo‘lishing · 3 daqiqa

6-bo‘lim yakuni: Ochiq/yopiq tamoyili

1
Ochiq/yopiq tamoyili nimani talab qiladi?
Savol 1
2
Fabrika funksiyasining foydasi nimada?
Savol 2
3
Qachon virtual ierarxiya o‘rniga std::function yetarli?
Savol 3
17-ma’ruza · Polimorfizm
36 / 40
Xulosa

Asosiy xulosalar

1Ikki tur

Statik — overloading, template, operatorlar; dinamik — virtual + ko‘rsatkich/havola.

2Operatorlar

a + b = operator+(a, b); << — do‘st; postfiks ++ — soxta int.

3vtable / vptr

Obyektda vptr, sinfda vtable; virtual chaqiruv — bilvosita.

4Tuzoqlar

Default argument statik; konstruktorda virtual — asosiy versiya.

5RTTI

dynamic_cast — xavfsiz downcast (nullptr/bad_cast); typeid(*p).

6OCP

Yangi tur — yangi sinf; mavjud kod o‘zgarmaydi.
17-ma’ruza · Polimorfizm
37 / 40
Takrorlash

Yakunlashdan oldin sakkizta savol

1
Overloading qaysi turdagi polimorfizm?
2
operator<< ni qanday e’lon qilamiz?
3
Postfiks ++ imzosi?
4
Funktor nima?
5
vptr nimani ko‘rsatadi?
6
Asosiy destruktor ichida virtual chaqiruv qaysi versiyaga boradi?
7
dynamic_cast<It&> muvaffaqiyatsiz bo‘lsa?
8
OCP qisqacha?
17-ma’ruza · Polimorfizm
38 / 40
Laboratoriya ishi

12-laboratoriya ishi: 6 ta dasturlash topshirig‘i

5

Virtual destruktor

O‘rta · 20 ball
6

Kompleks sonlar

O‘rta · 20 ball
7

Ifoda daraxti

Qiyin · 30 ball
8

Ochiq/yopiq: chegirmalar

O‘rta · 20 ball
9

Turlar hisoboti

O‘rta · 20 ball
10

Qahramonlar jangi

Qiyin · 30 ball
Telefon kamerasi bilan skanerlang

Kod saytda yoziladi va server tomonidan avtomatik tekshiriladi. O‘qituvchi kodingizni ko‘rib, baho qo‘yadi.

17-ma’ruza · Polimorfizm
39 / 40
Chiqish chiptasi

Darsni tark etishdan oldin

Javoblaringizni yozing (✎ Javob yozish) yoki qog‘ozga yozib topshiring.

1
Statik va dinamik polimorfizmga bittadan o‘z misolingizni keltiring.
2
Nima uchun dynamic_cast ko‘payib ketishi loyihalash kamchiligi belgisi?
3
vtable mexanizmini 2–3 gap bilan tushuntiring.
17-ma’ruza · Polimorfizm
40 / 40
3:00
💡 Javoblar
✎ Chiqish chiptasi
🗒 O‘qituvchi eslatmalari
▶ Ushbu dars mashg‘ulotlari
💻 12-laboratoriya ishi (topshiriqlar)📖 Mavzu matni (interaktiv dars)01 Moslashtirish02 Natijani toping03 Tasniflash04 Kodni tartiblash05 Xatoni toping06 Yakuniy sinov📁 12-mavzu materiallari
? Qanday foydalanish
MAnimatsiyani yoqish / o‘chirish
→ / SpaceKeyingi (yoki keyingi qism)
←Oldingi
BBosqichma-bosqich ochish yoq/o‘ch
OBarcha slaydlar
NO‘qituvchi eslatmalari
AJavoblar / asosiy amal
PQalam: slaydga chizish
FTo‘liq ekran
EscPanellarni yopish

Kartani ajratib ko‘rsatish uchun ustiga bosing. Tekshiruv va takrorlash slaydlarida javobni ko‘rish uchun bandni bosing. ▶ INTERAKTIV belgili slaydlar — amaliy mashg‘ulotlar.