Fayllar bilan ishlash
Dastur yopilganda o‘yindagi rekordingiz qayerga ketadi?
O‘zgaruvchilar xotirada yashaydi — dastur tugashi bilan yo‘qoladi. Qanday saqlab qolamiz?
Bu ma’ruza oxirida siz quyidagilarni bajara olasiz...
Fayl va fayl oqimlari
Fayllar — cin/cout kabi oqimlar
| Sinf | Vazifasi | O‘xshashi |
|---|---|---|
ofstream | Faylga yozish (output file stream) | cout kabi: f << x; |
ifstream | Fayldan o‘qish (input file stream) | cin kabi: f >> x;, getline(f, s); |
fstream | Ham o‘qish, ham yozish | Ikkalasi |
if (!f) { ... } — fayl ochilmagan bo‘lishi mumkin (yo‘q, ruxsat yo‘q, disk to‘la).Birinchi fayl
#include <iostream> #include <fstream> #include <string> using namespace std; int main() { ofstream yoz("salom.txt"); yoz << "Salom, fayl!" << endl << 2026 << " " << 3.14 << endl; yoz.close(); ifstream oqi("salom.txt"); string qator; int n = 0; while (getline(oqi, qator)) cout << ++n << ": " << qator << endl; return 0; }
1: Salom, fayl! 2: 2026 3.14
Nega ma’lumot darhol diskka tushmaydi?
f << x
Bufer to‘ladi
flush(), endl, close() chaqirildiDiskka yozish
Halokat bo‘lsa
endl = '\n' + flush.1-bo‘lim yakuni: Fayl va fayl oqimlari
endl va '\n' farqi nima?1-topshiriq: Fayldagi sonlar
sonlar.txt faylida butun sonlar yozilgan (bo‘sh joy yoki yangi qator bilan). Faylni ifstream bilan oching, sonlar sonini va yig‘indisini ekranga chiqaring.
Kirish: sonlar.txt fayli: 0…10000 ta butun son (|son| ≤ 10⁹).
Chiqish: Ekranga ikki qator: sonlar soni va yig‘indisi.
3 8 -1 10
4 20
Ochish rejimlari
Faylni qanday ochamiz?
| Rejim | Ma’nosi |
|---|---|
ios::in | O‘qish (ifstream standarti). Fayl mavjud bo‘lishi shart |
ios::out | Yozish (ofstream standarti). Bor bo‘lsa — tozalanadi! |
ios::app | Har bir yozuv oxiriga qo‘shiladi, eski ma’lumot saqlanadi |
ios::trunc | Ochishda mazmunni o‘chirish |
ios::ate | Ochilgach pozitsiya oxirida |
ios::binary | Baytlar o‘zgartirishsiz o‘qiladi/yoziladi |
ofstream f("a.txt"); — mavjud faylni so‘roqsiz tozalaydi. Qo‘shish uchun ios::app. Birlashtirish: ios::in | ios::out.Qo‘shib yozish va ustidan yozish
void chop(const string &n) { ifstream f(n); string q; while (getline(f, q)) cout << q << "; "; cout << endl; } int main() { { ofstream f("k.txt"); f << "1-kun\n"; } { ofstream f("k.txt", ios::app); f << "2-kun\n"; } chop("k.txt"); { ofstream f("k.txt"); f << "yangi\n"; } chop("k.txt"); }
1-kun; 2-kun; yangi;
Mavjud bo‘lmagan fayl
ifstream f("yoq.txt"); if (!f.is_open()) cout << "ifstream yaratmaydi" << endl; fstream g("yoq.txt", ios::in | ios::out); if (!g) cout << "in|out ham ochmaydi" << endl; ofstream h("yoq.txt"); if (h) cout << "ofstream yaratdi";
ifstream yaratmaydi in|out ham ochmaydi ofstream yaratdi
2-bo‘lim yakuni: Ochish rejimlari
ofstream f("a.txt"); mavjud faylga nima qiladi?2-topshiriq: Jurnal yakuni (ios::app)
jurnal.txt faylida yozuvlar bor (har biri alohida qatorda). Avval faylni o‘qib, bo‘sh bo‘lmagan qatorlarni sanang. So‘ng faylni qo‘shish rejimida (ios::app) ochib, oxiriga --- k ta yozuv --- qatorini qo‘shing. Eski yozuvlar o‘chmasligi kerak.
Kirish: jurnal.txt fayli: 0…1000 qator.
Chiqish: Natija — o‘zgargan jurnal.txt fayli (eski qatorlar + yakuniy qator).
08:00 dars boshlandi 08:45 tanaffus 09:00 amaliyot
08:00 dars boshlandi 08:45 tanaffus 09:00 amaliyot --- 3 ta yozuv ---
Matnli fayldan o‘qish
Nimani o‘qiymiz?
| Usul | Nima o‘qiydi | Qachon |
|---|---|---|
f >> x | Bo‘sh joylarni tashlab, bitta so‘z yoki son | Sonlar, so‘zlar |
getline(f, s) | Butun qator — '\n' gacha | Gaplar, qator bo‘yicha ishlov |
f.get(c) | Bitta belgi — bo‘sh joy va '\n' ham | Belgilarni sanash, nusxalash |
while (f >> x), while (getline(f, s)).while (!f.eof()) nima uchun noto‘g‘ri?
Noto‘g‘ri: while (!f.eof())
- eof() faqat o‘qish muvaffaqiyatsiz bo‘lgandan keyin rost bo‘ladi
- Sikl bir marta ortiqcha aylanadi
- x eski qiymatda qoladi — oxirgi son ikki marta hisoblanadi
- Fayl “10 20 30\n”: 4 ta son, yig‘indi 90
To‘g‘ri: while (f >> x)
- O‘qish muvaffaqiyatli bo‘lsagina tana bajariladi
- Fayl “10 20 30\n”: 3 ta son, yig‘indi 60
- Xuddi shunday:
while (getline(f, s))
Sonlarni o‘qib o‘rtachasini topish
{ ofstream f("s.txt"); f << "10 20 30\n"; } ifstream f("s.txt"); int x, soni = 0, sum = 0; while (f >> x) { soni++; sum += x; } cout << soni << " ta, o'rtacha " << (double)sum / soni << endl; ifstream g("s.txt"); char c; int belgi = 0; while (g.get(c)) belgi++; cout << belgi << " belgi";
3 ta, o'rtacha 20 9 belgi
3-bo‘lim yakuni: Matnli fayldan o‘qish
while (!f.eof()) { f >> x; ... } qanday xato beradi?3-topshiriq: Fayl statistikasi
matn.txt faylidagi qatorlar, so‘zlar va belgilar sonini toping (Linux’dagi wc dasturi kabi). Belgilarga yangi qator belgisi kirmaydi, bo‘sh joylar esa kiradi.
Kirish: matn.txt fayli: 1…1000 qator, ASCII matn.
Chiqish: Bitta qatorda uch son: qatorlar, so‘zlar, belgilar.
Salom dunyo C++ fayllar bilan ishlash
2 6 36
Asosiy xulosalar
1Oqimlar
ofstream — yozish, ifstream — o‘qish, fstream — ikkalasi; if (!f) bilan tekshiring.2Rejimlar
ios::app — qo‘shadi; | bilan birlashtirish.3O‘qish
>>, getline, get; sikl — while (f >> x), eof() emas.Yakunlashdan oldin oltita savol
ofstream f("x.txt") mavjud faylni nima qiladi?fstream qanday oqim?Darsni tark etishdan oldin
Javoblaringizni yozing (✎ Javob yozish) yoki qog‘ozga yozib topshiring.
while (!f.eof()) sikli nima uchun xato ekanini tushuntiring.