Funksiyalar
Nima uchun choyxonada har safar yangi samovar yasalmaydi?
Bir marta tayyorlangan “qurilma” qayta-qayta ishlatiladi.
Bu ma’ruza oxirida siz quyidagilarni bajara olasiz...
Funksiya tushunchasi
qaytariladigan_tur nom(parametrlar) { ... }
| Tushuncha | Izoh | Misol |
|---|---|---|
| E’lon (prototip) | Nom, tur va parametrlarni oldindan bildiradi; ; bilan tugaydi | int kvadrat(int x); |
| Aniqlash (ta’rif) | Funksiyaning tanasi bilan to‘liq yozilishi | int kvadrat(int x) { return x * x; } |
| Parametr | E’londagi o‘zgaruvchi | int x |
| Argument | Chaqiruvdagi aniq qiymat | kvadrat(7) dagi 7 |
| void | Hech narsa qaytarmaydi | void salom(); |
| return | Natijani qaytaradi va funksiyadan chiqadi | return x * x; |
E’lon oldin, ta’rif keyin
int kvadrat(int x); int kattasi(int a, int b); int main() { cout << kvadrat(7) << endl; cout << kattasi(kvadrat(3), 10) << endl; } int kvadrat(int x) { return x * x; } int kattasi(int a, int b) { if (a > b) return a; return b; }
49 10
Tub son va EKUB
bool tubmi(int n) { if (n < 2) return false; for (int i = 2; i * i <= n; i++) if (n % i == 0) return false; return true; } int ekub(int a, int b) { while (b != 0) { int t = a % b; a = b; b = t; } return a; } int main() { for (int i = 2; i <= 20; i++) if (tubmi(i)) cout << i << " "; cout << endl << ekub(84, 36); }
2 3 5 7 11 13 17 19 12
1-bo‘lim yakuni: Funksiya tushunchasi
1-topshiriq: Tub sonlar oralig‘i
bool tub(int n) funksiyasini yozing. main() tayyor: u [a, b] oralig‘idagi tub sonlarni funksiya yordamida chiqaradi.
Kirish: Ikki butun son a va b (1 ≤ a ≤ b ≤ 100000).
Chiqish: Oraliqdagi tub sonlar bo‘sh joy bilan; bo‘lmasa — -1.
10 30
11 13 17 19 23 29
Parametrlar va standart qiymatlar
Parametrni qanday uzatish kerak?
| Holat | Tavsiya |
|---|---|
Kichik tur (int, double) faqat o‘qiladi | Qiymat bo‘yicha: void f(int x) |
| Funksiya argumentni o‘zgartirishi kerak | Havola: void f(int &x) |
Katta obyekt (string, vector) faqat o‘qiladi | Konstant havola: void f(const string &s) |
| Massiv | Ko‘rsatkich + o‘lcham: void f(int a[], int n) |
const int a[].Qiymat, havola va massiv
void oshirQ(int x) { x += 10; } void oshirH(int &x) { x += 10; } int yig(const int a[], int n) { int s = 0; for (int i = 0; i < n; i++) s += a[i]; return s; } void ikki(int a[], int n) { for (int i = 0; i < n; i++) a[i] *= 2; } int main() { int x = 5, a[] = {1, 2, 3}; oshirQ(x); cout << x << " "; oshirH(x); cout << x << endl; ikki(a, 3); cout << yig(a, 3); }
5 15 12
Argument berilmasa — default ishlatiladi
void chiziq(int n = 10, char c = '-') { for (int i = 0; i < n; i++) cout << c; cout << endl; } double narx(double s, double chegirma = 0, int soni = 1) { return s * (1 - chegirma / 100) * soni; } int main() { chiziq(); chiziq(5, '*'); cout << narx(50000) << " " << narx(50000, 10, 3); }
---------- ***** 50000 135000
f(int a = 1, int b) — XATO2-bo‘lim yakuni: Parametrlar va standart qiymatlar
f(int a = 1, int b) yoki f(int a, int b = 2)?2-topshiriq: Standart parametr: daraja
double daraja(double x, int n = 2) funksiyasini sikl bilan yozing (pow ishlatmang). main() uni bitta argument bilan (standart n = 2) va ikkita argument bilan chaqiradi.
Kirish: Haqiqiy son x (|x| ≤ 10) va butun son n (0 ≤ n ≤ 15).
Chiqish: Ikki qator: x² va xⁿ, verguldan keyin 3 xona.
3 4
9.000 81.000
Qayta yuklash va shablonlar
Bir nom — bir nechta funksiya
1Shart
2Aniq moslik
int → int — eng yaxshi variant.3Kengaytirish
char, bool → int; float → double.4Standart o‘zgartirish
int → double, long → int va h.k.5Foydalanuvchi o‘zgartirishi
const char* → string.6Noaniqlik
Qaysi chop() chaqiriladi?
void chop(int x) { cout << "int " << x << endl; } void chop(double x) { cout << "double " << x << endl; } void chop(const string &s) { cout << "string " << s << endl; } int main() { chop(5); chop(2.5f); chop('A'); chop("Salom"); }
int 5 double 2.5 int 65 string Salom
template — bitta kod, ko‘p tur
template <typename T> T kattasi(T a, T b) { return (a > b) ? a : b; } template <typename T> T yigindi(const T a[], int n) { T s = T(); for (int i = 0; i < n; i++) s += a[i]; return s; } int main() { cout << kattasi(3, 9) << " " << kattasi(2.5, 1.5) << endl; string s[] = {"C", "++"}; cout << yigindi(s, 2) << " " << kattasi<double>(3, 4.5); }
9 2.5 C++ 4.5
3-bo‘lim yakuni: Qayta yuklash va shablonlar
void f(int); void f(double); bo‘lsa f('x') qaysi biri?kattasi("olma", "nok") shablonda nima uchun xavfli?3-topshiriq: Qayta yuklangan kattasi()
Bir xil nomli uchta funksiya yozing: int kattasi(int, int), double kattasi(double, double) va string kattasi(string, string) (satrlar uchun — uzunroqi, teng bo‘lsa birinchisi). main() tayyor.
Kirish: Birinchi qatorda q (1 ≤ q ≤ 100). Keyingi q qatorda: tur (int, double yoki string) va ikki qiymat.
Chiqish: Har bir so‘rov uchun bitta qatorda natija (double — verguldan keyin 2 xona).
3 int 3 7 double 2.5 -1 string olma anor
7 2.50 olma
Asosiy xulosalar
1Funksiya
tur nom(parametrlar) { ... return ...; }; prototip — main dan oldin.2Uzatish
const &; o‘zgartirish — &; massiv — manzil.3Default
f(int a, int b = 2).Yakunlashdan oldin oltita savol
void funksiya return 5; qila oladimi?int f(int x); — bu nima?f(int a = 1, int b) nima uchun xato?template <typename T> nima uchun kerak?Darsni tark etishdan oldin
Javoblaringizni yozing (✎ Javob yozish) yoki qog‘ozga yozib topshiring.
double ortacha(int a, int b) funksiyasini yozing.f(int a, int b = 2) ni f(5) deb chaqirsak, b nechaga teng?