⌂Barcha darslar📁Dars materiallari1 / 1 10-amaliy mashg‘ulot · Fon vazifalari: navbatlar va rejalashtirish — yo‘riqnoma
10
O‘NINCHI AMALIY MASHG‘ULOT
Korxona ilovalarini dasturlash · 2 soat · 10-mavzu

Fon vazifalari: navbatlar va rejalashtirish

Jamoa loyihasi bosqichi · 5 ta PHP topshiriq · avtomatik tekshiruv · o‘qituvchi bahosi
Queues
Redis
Scheduler
Idempotentlik
Notifications
10-amaliy mashg‘ulot · Fon vazifalari: navbatlar va rejalashtirish
1 / 22
Mashg‘ulot maqsadi

Amaliy mashg‘ulot oxirida siz quyidagilarni bajara olasiz...

1
Sozlash — Redis navbatini, alohida worker va scheduler konteynerlarini hamda Mailpit ni
2
Yozish — GenerateSalesReport jobini va hisobotni 202 bilan qabul qiluvchi endpointni
3
Qo‘llash — tries, backoff, timeout va failed() ni haqiqiy joblarda
4
Loyihalash — kunda bir marta ishlaydigan idempotent SendLowStockAlert va LowStockNotification ni
5
Rejalashtirish — kam qoldiq tekshiruvini ish kunlari 09:00 (Asia/Tashkent) ga
10-amaliy mashg‘ulot · Fon vazifalari: navbatlar va rejalashtirish
2 / 22
Ish tartibi va baholash

Qanday bajariladi va qanday baholanadi?

Ish tartibi

  1. Saytga login va parolingiz bilan kiring: emro.uz/korxona/kirish.html
  2. 10-amaliy sahifasini oching (oxirgi slayddagi QR kod).
  3. Yo‘riqnoma bo‘yicha jamoa loyihasida bosqichni bajaring, commit va push qiling.
  4. PHP topshiriqlarni yeching: ▶ Sinab ko‘rish → ✓ Topshirish (yashirin testlar).
  5. Loyiha havolasini (GitHub repo, PR yoki tag) topshiring — o‘qituvchi baho qo‘yadi.

Baholash mezonlari

  • Natija — loyiha bosqichi mezonlar ro‘yxati bo‘yicha bajarilgan.
  • Topshiriqlar — PHP topshiriqlar testlardan o‘tgan.
  • Kod sifati — tushunarli nomlar, PSR-12, kichik va mazmunli commitlar.
  • Jamoaviy hissa — har bir a’zo o‘z qismini tushuntira oladi; ko‘chirilgan ish baholanmaydi.
  • Muddat — muddatdan keyin topshirilgan ish “kechikkan” deb belgilanadi.
10-amaliy mashg‘ulot · Fon vazifalari: navbatlar va rejalashtirish
3 / 22
01

Muhit: Redis navbati, worker va scheduler

docker-compose · .env · Mailpit · tekshiruv buyruqlari
Docker
Redis
Mailpit
10-amaliy mashg‘ulot · Fon vazifalari: navbatlar va rejalashtirish
4 / 22
DOCKER COMPOSE

queue, scheduler va mailpit servislari

  queue:
    build: .
    command: >
      php artisan queue:work redis
      --queue=reports,default --tries=3 --max-time=3600
    depends_on: [db, redis]
    restart: unless-stopped
  scheduler:
    build: .
    command: php artisan schedule:work
    depends_on: [db, redis]
    restart: unless-stopped
  mailpit:
    image: axllent/mailpit
    ports: ["8025:8025", "1025:1025"]
▶ NATIJA
$ docker compose ps
omborpro-queue-1       running
omborpro-scheduler-1   running
omborpro-mailpit-1     running   0.0.0.0:8025->8025/tcp
build: .
worker va scheduler — app bilan bir xil kod va obraz
--queue=reports,default
hisobotlar ustuvor; e-mail lar default da
schedule:work
har daqiqada schedule:run — faqat bitta replika!
mailpit 8025
barcha xatlarni ushlaydigan veb-interfeys
10-amaliy mashg‘ulot · Fon vazifalari: navbatlar va rejalashtirish
5 / 22
.ENV

Navbat, kesh, pochta va vaqt zonasi

APP_TIMEZONE=Asia/Tashkent
QUEUE_CONNECTION=redis
CACHE_STORE=redis
REDIS_HOST=redis
MAIL_MAILER=smtp
MAIL_HOST=mailpit
MAIL_PORT=1025
MAIL_FROM_ADDRESS="noreply@omborpro.test"
MAIL_FROM_NAME="OmborPro"
▶ NATIJA
$ php artisan about --only=drivers
  Cache ............ redis
  Mail ............. smtp
  Queue ............ redis
CACHE_STORE=redis
ShouldBeUnique, onOneServer va queue:restart signali uchun
MAIL_HOST=mailpit
xatlar real manzillarga ketmaydi
APP_TIMEZONE
scheduler va now() Toshkent vaqtida
10-amaliy mashg‘ulot · Fon vazifalari: navbatlar va rejalashtirish
6 / 22
TEKSHIRUV

Muhit tayyorligini tekshirish

1

Migratsiya

php artisan make:notifications-table → php artisan migrate
›
2

Konteynerlar

docker compose up -d → docker compose ps — hammasi running
›
3

Worker logi

docker compose logs -f queue — “Processing jobs from …”
›
4

Sinov jobi

tinker: App\Jobs\SendLowStockAlert::dispatch() → logda DONE
›
5

Pochta

http://localhost:8025 — Mailpit da xat ko‘rinadi
10-amaliy mashg‘ulot · Fon vazifalari: navbatlar va rejalashtirish
7 / 22
02

Hisobotni asinxron shakllantirish: GenerateSalesReport

ReportService::exportSales · job · endpoint · yuklab olish
GenerateSalesReport
202
Excel::store
10-amaliy mashg‘ulot · Fon vazifalari: navbatlar va rejalashtirish
8 / 22
REPORTSERVICE

exportSales: faylni diskka yozish

public function exportSales(
    User $user, string $from, string $to,
): string {
    $path = "reports/{$user->id}/sales-{$from}_{$to}.xlsx";

    Excel::store(new SalesReportExport($from, $to), $path, 'local');

    return $path;
}
▶ NATIJA
storage/app/reports/7/sales-2026-10-01_2026-10-31.xlsx  (412 KB)
$path
aniq nom: takroriy bajarilish faylni qayta yozadi (idempotent)
{$user->id}
fayl egasi yo‘ldan aniq — yuklab olishda tekshiriladi
Excel::store
maatwebsite/excel: eksport sinfini diskka yozadi
10-amaliy mashg‘ulot · Fon vazifalari: navbatlar va rejalashtirish
9 / 22
JOB

GenerateSalesReport: to‘liq sozlamalar bilan

class GenerateSalesReport implements ShouldQueue
{
    use Queueable;
    public int $tries = 3;
    public int $timeout = 80;
    public array $backoff = [30, 120];
    public function __construct(
        public User $user, public string $from, public string $to,
    ) {}

    public function handle(ReportService $reports): void
    {
        $path = $reports->exportSales(
            $this->user, $this->from, $this->to,
        );
        $this->user->notify(new ReportReadyNotification($path));
    }
}
▶ NATIJA
  2026-10-27 10:15:02 App\Jobs\GenerateSalesReport ..... RUNNING
  2026-10-27 10:15:06 App\Jobs\GenerateSalesReport . 3.91s DONE
$timeout = 80
retry_after = 90 dan kichik
$backoff = [30, 120]
baza band bo‘lsa — 30 s, keyin 2 daqiqa kutish
ReportReadyNotification
faqat database kanali: qo‘ng‘iroqchada havola
10-amaliy mashg‘ulot · Fon vazifalari: navbatlar va rejalashtirish
10 / 22
SINOV SSENARIYLARI

Hisobot oqimini qo‘lda tekshirish

SsenariyKutilgan natijaQayerda ko‘rinadi
To‘g‘ri davr bilan so‘rov202, javob < 100 msDevTools → Network
to < from422, job navbatga tushmaydiJavob JSON, worker logi bo‘sh
omborchi roli bilan so‘rov403Policy / Gate
Worker ishlayaptiRUNNING → DONE, fayl paydo bo‘ladilogs -f queue, storage/app/reports
Worker to‘xtatilganJob Redis da kutadi, ishga tushgach bajariladiredis-cli LLEN ...queues:reports
Begona foydalanuvchi faylni so‘raydi403 yoki 404GET /reports/{file}
10-amaliy mashg‘ulot · Fon vazifalari: navbatlar va rejalashtirish
11 / 22
03

Kam qoldiq bildirishnomasi va rejalashtirish

lowStock so‘rovi · SendLowStockAlert · LowStockNotification · Schedule
SendLowStockAlert
LowStockNotification
Schedule
10-amaliy mashg‘ulot · Fon vazifalari: navbatlar va rejalashtirish
12 / 22
REPOSITORY

ProductRepository::lowStock()

public function lowStock(): Collection
{
    $sum = 'COALESCE(SUM(stocks.quantity - stocks.reserved), 0)';

    return Product::query()
        ->select('products.sku', 'products.name', 'products.min_stock')
        ->selectRaw("$sum AS available")
        ->leftJoin('stocks', 'stocks.product_id', '=', 'products.id')
        ->where('products.is_active', true)
        ->groupBy('products.id', 'products.sku', 'products.name',
            'products.min_stock')
        ->havingRaw("$sum < products.min_stock")
        ->orderBy('products.sku')
        ->get();
}
▶ NATIJA
sku     | name             | min_stock | available
UN-001  | Un 1-nav 50 kg   | 10        | 4
UN-014  | Shakar 50 kg     | 5         | 0
quantity - reserved
mavjud qoldiq — rezerv hisobga olinadi
leftJoin
ombor yozuvi umuman yo‘q mahsulot ham chiqadi (COALESCE → 0)
havingRaw
agregat bo‘yicha filtr — WHERE da emas
10-amaliy mashg‘ulot · Fon vazifalari: navbatlar va rejalashtirish
13 / 22
TINKER BILAN SINOV

Idempotentlikni qo‘lda tekshirish

php artisan tinker
> Stock::where('product_id', 1)->update(['quantity' => 3]);
> App\Jobs\SendLowStockAlert::dispatchSync();
> App\Jobs\SendLowStockAlert::dispatchSync();
> Cache::get('low-stock-alert:' . now()->toDateString());
> exit

php artisan schedule:list
php artisan schedule:test --name="App\Jobs\SendLowStockAlert"
▶ NATIJA
= true
  0 9 * * 1-5  App\Jobs\SendLowStockAlert ... Next Due: 21 hours from now
Mailpit: 1 ta xat (“Kam qoldiq: 1 ta mahsulot”)
dispatchSync()
navbatsiz darhol bajarish — tez sinov uchun
ikki marta chaqirish
ikkinchisi Cache::has da to‘xtaydi — xat bitta
schedule:test
jadvaldagi vazifani vaqtini kutmasdan ishga tushiradi
10-amaliy mashg‘ulot · Fon vazifalari: navbatlar va rejalashtirish
14 / 22
TEKSHIRUV

Yaxshi va yomon fon vazifasi

✗ Noto‘g‘ri

  • Har chaqiriqda xat — retry da omborchilar 5 ta xat oladi
  • Kolleksiyani bildirishnomaga berish — available yo‘qoladi
  • Vaqt zonasisiz dailyAt('09:00') — xat 14:00 da
  • failed() yo‘q — xato jim o‘tib ketadi

✓ To‘g‘ri

  • Kunlik belgi + ShouldBeUnique — kuniga bitta xat
  • Oddiy massiv: sku, name, available, min_stock
  • ->timezone('Asia/Tashkent')->onOneServer()
  • failed() logga yozadi va adminni ogohlantiradi
10-amaliy mashg‘ulot · Fon vazifalari: navbatlar va rejalashtirish
15 / 22
Loyiha bosqichi

Natija va topshirish

Natija: hisobot so‘rovi 202 javob bilan darhol qaytadi va worker tomonidan fon rejimida tayyorlanadi; ish kunlari 09:00 da kam qoldiq haqida e-mail va panel bildirishnomasi avtomatik, kuniga bir marta yuboriladi.

Baholash mezonlari

  • docker-compose.yml da queue, scheduler va mailpit servislari bor; QUEUE_CONNECTION=redis.
  • POST /reports/sales 202 qaytaradi, noto‘g‘ri davrda 422; job reports navbatiga tushadi.
  • GenerateSalesReport da tries, timeout (< retry_after), backoff va failed() bor.
  • Hisobot fayli foydalanuvchi papkasida; begona foydalanuvchi uni yuklab ololmaydi.
  • ProductRepository::lowStock() mavjud qoldiqni (quantity − reserved) bitta SQL so‘rov bilan hisoblaydi.
  • SendLowStockAlert idempotent: ikki marta ishga tushirilsa ham bir kunda bitta xat.
  • LowStockNotification mail va database kanallariga yuboradi, massiv qabul qiladi.
  • php artisan schedule:list da vazifa 0 9 * * 1-5 va Asia/Tashkent bilan ko‘rinadi.
📤 GitHub repo dagi feature/queues tarmog‘idan ochilgan Pull Request havolasini yuboring; PR tavsifiga Mailpit dagi xat, worker logi va schedule:list natijasining skrinshotlarini qo‘shing.
Loyiha havolasini shu sahifada topshiring
10-amaliy mashg‘ulot · Fon vazifalari: navbatlar va rejalashtirish
16 / 22
Amaliy topshiriqKompyuterda mustaqil · Oson · 10 ball

4-topshiriq: Kam qoldiqdagi mahsulotlar

SendLowStockAlert uchun kam qoldiqni hisoblang. $qoldiqlar — omborlar bo‘yicha qatorlar: ['sku' => string, 'quantity' => int, 'reserved' => int]; bitta mahsulot bir nechta omborda bo‘lishi mumkin. $minimal — sku => min_stock. Mahsulotning mavjud qoldig‘i = barcha omborlardagi quantity − reserved yig‘indisi; qoldiq qatori umuman bo‘lmasa — 0. Mavjud qoldiq min_stock dan qat’iy kichik bo‘lgan mahsulotlarni qaytaring. $minimal da yo‘q SKU lar e’tiborga olinmaydi.

Imzo: function kam_qoldiq(array $qoldiqlar, array $minimal): array

Qaytaradi: list — har biri ['sku' => string, 'available' => int, 'min' => int], sku bo‘yicha o‘sish tartibida.

CHAQIRUV
kam_qoldiq([['sku' => 'UN-001', 'quantity' => 10, 'reserved' => 8], ['sku' => 'UN-001', 'quantity' => 1, 'reserved' => 0], ['sku' => 'SH-002', 'quantity' => 50, 'reserved' => 5]], ['UN-001' => 5, 'SH-002' => 10])
NATIJA
[{"sku":"UN-001","available":3,"min":5}]
Telefon kamerasi bilan skanerlang
1. Saytga kiring (login va parol)
2. PHP kodni yozing va sinab ko‘ring
3. ✓ Topshirish
10-amaliy mashg‘ulot · Fon vazifalari: navbatlar va rejalashtirish
17 / 22
Amaliy topshiriqKompyuterda mustaqil · O‘rta · 20 ball

5-topshiriq: Kam qoldiq xabari matni

LowStockNotification::toMail() uchun xabar tuzing. $items — ['sku' => string, 'available' => int, 'min' => int] ro‘yxati. Mavzu: Kam qoldiq: N ta mahsulot. Qatorlar SKU: available / min ko‘rinishida, kamomad (min − available) bo‘yicha kamayish tartibida, teng bo‘lsa sku bo‘yicha o‘sish tartibida; faqat birinchi $limit tasi. more — ko‘rsatilmay qolganlar soni. Ro‘yxat bo‘sh bo‘lsa xabar yuborilmaydi — DomainException; $limit < 1 bo‘lsa — InvalidArgumentException.

Imzo: function kam_qoldiq_xabari(array $items, int $limit = 3): array

Qaytaradi: ['subject' => string, 'lines' => list<string>, 'more' => int] — kalitlar shu tartibda.

CHAQIRUV
kam_qoldiq_xabari([['sku' => 'UN-001', 'available' => 4, 'min' => 10], ['sku' => 'SH-002', 'available' => 0, 'min' => 5]])
NATIJA
{"subject":"Kam qoldiq: 2 ta mahsulot","lines":["UN-001: 4 / 10","SH-002: 0 / 5"],"more":0}
Telefon kamerasi bilan skanerlang
1. Saytga kiring (login va parol)
2. PHP kodni yozing va sinab ko‘ring
3. ✓ Topshirish
10-amaliy mashg‘ulot · Fon vazifalari: navbatlar va rejalashtirish
18 / 22
Amaliy topshiriqKompyuterda mustaqil · O‘rta · 20 ball

6-topshiriq: Idempotentlik belgisi (Cache::add modeli)

Cache::add ga o‘xshash ombor yozing. add($key, $now, $ttl) — kalit yo‘q yoki muddati o‘tgan bo‘lsa, uni $now + $ttl gacha saqlaydi va true qaytaradi; kalit hali amalda bo‘lsa — hech narsa o‘zgartirmay false. Kalit $now < muddat bo‘lganda amalda hisoblanadi. has($key, $now) — kalit amaldami. forget($key) — kalitni o‘chiradi. $ttl < 1 bo‘lsa — InvalidArgumentException. Vaqt — soniyalardagi butun son (test uchun tashqaridan beriladi).

Imzo: final class IdempotencyStore

Qaytaradi: add — bool, has — bool, forget — void. Testlar natijalarni massivga yig‘ib tekshiradi.

CHAQIRUV
(function () { $s = new IdempotencyStore(); return [$s->add('low-stock:2026-10-27', 100, 60), $s->add('low-stock:2026-10-27', 120, 60), $s->has('low-stock:2026-10-27', 159)]; })()
NATIJA
[true,false,true]
Telefon kamerasi bilan skanerlang
1. Saytga kiring (login va parol)
2. PHP kodni yozing va sinab ko‘ring
3. ✓ Topshirish
10-amaliy mashg‘ulot · Fon vazifalari: navbatlar va rejalashtirish
19 / 22
Amaliy topshiriqKompyuterda mustaqil · Qiyin · 30 ball

7-topshiriq: Navbat simulyatori: tries va noyob joblar

QueueSim worker ishini modellashtiradi. Konstruktor $tries (jami urinishlar, < 1 bo‘lsa InvalidArgumentException). push($id, $failTimes) — jobni navbat oxiriga qo‘yadi; job birinchi $failTimes urinishda yiqiladi ($failTimes < 0 — InvalidArgumentException). ShouldBeUnique kabi: shu id li job navbatda turgan bo‘lsa, push uni qo‘shmaydi va false qaytaradi, aks holda true. run() navbatni FIFO tartibda bo‘shatadi: muvaffaqiyat — logga id#urinish:ok; yiqilish va urinish < tries — id#urinish:retry va job navbat oxiriga qaytadi; yiqilish va urinish = tries — id#urinish:failed va id failed ro‘yxatiga.

Imzo: final class QueueSim

Qaytaradi: run(): ['log' => list<string>, 'failed' => list<string>].

CHAQIRUV
(function () { $q = new QueueSim(3); $q->push('A', 0); $q->push('B', 1); return $q->run(); })()
NATIJA
{"log":["A#1:ok","B#1:retry","B#2:ok"],"failed":[]}
Telefon kamerasi bilan skanerlang
1. Saytga kiring (login va parol)
2. PHP kodni yozing va sinab ko‘ring
3. ✓ Topshirish
10-amaliy mashg‘ulot · Fon vazifalari: navbatlar va rejalashtirish
20 / 22
Amaliy topshiriqKompyuterda mustaqil · Qiyin · 30 ball

8-topshiriq: Hisobot davrini oylarga bo‘lish (Bus::batch uchun)

Katta davr hisobotini Bus::batch dagi parallel joblarga bo‘lish uchun davrni kalendar oylariga ajrating. $dan va $gacha — Y-m-d formatidagi sanalar (ikkalasi ham kiradi). Har bir bo‘lak ['from' => ..., 'to' => ...]: birinchi bo‘lak $dan dan oy oxirigacha, oxirgisi oy boshidan $gacha gacha, o‘rtadagilar to‘liq oylar. Sana formati yoki qiymati noto‘g‘ri (masalan 2026-02-30) — InvalidArgumentException; $dan > $gacha — DomainException; 12 tadan ko‘p bo‘lak — LengthException.

Imzo: function hisobot_bolaklari(string $dan, string $gacha): array

Qaytaradi: list<array{from: string, to: string}> — xronologik tartibda.

CHAQIRUV
hisobot_bolaklari('2026-01-15', '2026-03-10')
NATIJA
[{"from":"2026-01-15","to":"2026-01-31"},{"from":"2026-02-01","to":"2026-02-28"},{"from":"2026-03-01","to":"2026-03-10"}]
Telefon kamerasi bilan skanerlang
1. Saytga kiring (login va parol)
2. PHP kodni yozing va sinab ko‘ring
3. ✓ Topshirish
10-amaliy mashg‘ulot · Fon vazifalari: navbatlar va rejalashtirish
21 / 22
Topshiriqlar va topshirish

10-amaliy: 8 ta PHP topshiriq

1

Navbatlar ustuvorligi

Oson · 10 ball · ma’ruzada
2

Qayta urinish yoki failed_jobs?

O‘rta · 20 ball · ma’ruzada
3

Cron ifodasi vaqtga mosmi?

O‘rta · 20 ball · ma’ruzada
4

Kam qoldiqdagi mahsulotlar

Oson · 10 ball
5

Kam qoldiq xabari matni

O‘rta · 20 ball
6

Idempotentlik belgisi (Cache::add modeli)

O‘rta · 20 ball
7

Navbat simulyatori: tries va noyob joblar

Qiyin · 30 ball
8

Hisobot davrini oylarga bo‘lish (Bus::batch uchun)

Qiyin · 30 ball
Telefon kamerasi bilan skanerlang

PHP kod saytda yoziladi va server tomonidan avtomatik tekshiriladi. Loyiha havolasini ham shu sahifada topshirasiz; o‘qituvchi baho qo‘yadi.

10-amaliy mashg‘ulot · Fon vazifalari: navbatlar va rejalashtirish
22 / 22
3:00
💡 Javoblar
✎ Chiqish chiptasi
🗒 O‘qituvchi eslatmalari
▶ Ushbu dars mashg‘ulotlari
💻 10-amaliy: topshiriqlar va loyiha havolasi📖 Ma’ruza matni01 Moslashtirish02 Natijani toping03 Tasniflash04 Kodni tartiblash05 Xatoni toping06 Yakuniy sinov📁 10-mavzu materiallari
? Qanday foydalanish
MAnimatsiyani yoqish / o‘chirish
→ / SpaceKeyingi (yoki keyingi qism)
←Oldingi
BBosqichma-bosqich ochish yoq/o‘ch
OBarcha slaydlar
NO‘qituvchi eslatmalari
AJavoblar / asosiy amal
PQalam: slaydga chizish
FTo‘liq ekran
EscPanellarni yopish

Kartani ajratib ko‘rsatish uchun ustiga bosing. Tekshiruv va takrorlash slaydlarida javobni ko‘rish uchun bandni bosing. ▶ INTERAKTIV belgili slaydlar — amaliy mashg‘ulotlar.