4-amaliy mashg‘ulot · 4-mavzu · 2 soat · Korxona ilovalarini dasturlash
Jamoa loyihasi (OmborPro) bosqichi, 5 ta amaliy PHP topshiriq va 3 ta ma’ruzadagi mashq. Yo‘riqnoma bo‘yicha loyihada ishlang, havolani topshiring va PHP topshiriqlarni yeching — server yashirin testlar bilan tekshiradi, o‘qituvchi baho qo‘yadi.
StockService: kirim, rezerv, bo‘shatish, jo‘natish — har biri qulf va jurnal bilanOrderService da confirm → reserve → invoice → ship va cancel oqimini atomar tranzaksiyalardaInvoiceService da subtotal, QQS 12 % va jami summani butun tiyindaFayllar · qulflangan qator · harakat yozish · CHECK
1-qadam. Fayllarni yarating. Laravel 12 generatorlari bilan: make:enum (agar 2-mavzuda yaratilmagan bo‘lsa), make:class servislar uchun, make:exception domen istisnolari uchun. InsufficientStockException va InvalidStatusTransitionException ni Exception dan emas, DomainException dan meros qilib o‘zgartiring va konstruktorda kontekstni (mahsulot, so‘ralgan va mavjud miqdor; joriy va so‘ralgan holat) saqlang. 3-mavzuda yaratgan stocks va stock_movements jadvallariga CHECK cheklovlari uchun alohida migratsiya qo‘shing (ma’ruzadagi DB::statement misoli).
2-qadam. Qatorni qulflash. StockService ning barcha o‘zgartiruvchi metodlari xususiy lockRow(int $warehouseId, int $productId) orqali qatorni lockForUpdate() bilan oladi. Kirimda qator hali bo‘lmasligi mumkin — firstOrCreate() bilan yarating, so‘ng qulflab qayta o‘qing. Servis ochiq tranzaksiya ichida chaqirilganini tekshiring: DB::transactionLevel() === 0 bo‘lsa LogicException tashlang — tranzaksiyasiz qulf ma’nosiz ekanini ma’ruzada ko‘rdik. Tranzaksiyani OrderService ochadi, StockService esa unda ishlaydi.
3-qadam. Har bir o‘zgarish — jurnal yozuvi. Xususiy log() metodi StockMovement yaratadi: tur, miqdor, hujjat (getMorphClass() va getKey() — polimorf havola), auth()->id(). stock_movements da faqat created_at bor, shuning uchun modelda const UPDATED_AT = null; yozing. Metodlar: receive() — in, reserve() — reserve, release() — release, ship() — out, adjust() — adjust. Har birida avval invariant tekshiruvi, keyin stocks o‘zgarishi, keyin jurnal — barchasi bitta tranzaksiyada.
4-qadam. Tez tekshiruv. php artisan tinker da DB::transaction(fn () => app(StockService::class)->receive(1, 1, 10, $order)) chaqiring, so‘ng Stock::first() va StockMovement::latest('id')->first() ni ko‘ring. reserve() ni mavjuddan ko‘p miqdor bilan chaqirib, InsufficientStockException chiqishini va jurnalga hech narsa yozilmaganini tasdiqlang.
php artisan make:enum Enums/OrderStatus --string php artisan make:class Services/StockService php artisan make:class Services/InvoiceService php artisan make:exception InsufficientStockException php artisan make:exception InvalidStatusTransitionException php artisan make:migration add_checks_to_stocks_table php artisan make:test OrderFlowTest --pest php artisan migrate
INFO Enum [app/Enums/OrderStatus.php] created successfully. INFO Class [app/Services/StockService.php] created successfully. INFO Exception [app/Exceptions/InsufficientStockException.php] created successfully. INFO Test [tests/Feature/OrderFlowTest.php] created successfully.
make:enum, make:class — Laravel 11 da qo‘shilgan generatorlar--string — satr qiymatli (backed) enum: enum OrderStatus: stringmake:exception — yaratilgandan keyin extends DomainException ga o‘zgartiringpublic function reserve(int $warehouseId, int $productId, int $qty, Model $doc): void { $stock = $this->lockRow($warehouseId, $productId); $available = $stock->quantity - $stock->reserved; if ($qty <= 0 || $available < $qty) { throw new InsufficientStockException( $productId, $qty, $available); } $stock->increment('reserved', $qty); $this->log('reserve', $stock, $qty, $doc); } public function release(int $warehouseId, int $productId, int $qty, Model $doc): void { $stock = $this->lockRow($warehouseId, $productId); // reserved >= qty tekshiruvi, decrement, log('release', ...) }
select * from "stocks" where "warehouse_id" = 1 and "product_id" = 7 limit 1 for update
update "stocks" set "reserved" = "reserved" + 4 where "id" = 15
insert into "stock_movements" ("type", "quantity", "document_type", ...) values ('reserve', 4, 'App\Models\Order', ...)lockRow() — where(...)->lockForUpdate()->firstOrFail() — har bir metodda bir xilModel $doc — har qanday hujjat: Order, Invoice, inventarizatsiya aktistocks → jurnalrelease() — o‘zingiz yozing: reserved < $qty bo‘lsa — DomainExceptionprivate function log(string $type, Stock $stock, int $qty, Model $doc): void { StockMovement::create([ 'warehouse_id' => $stock->warehouse_id, 'product_id' => $stock->product_id, 'type' => $type, 'quantity' => $qty, 'document_type' => $doc->getMorphClass(), 'document_id' => $doc->getKey(), 'user_id' => auth()->id(), ]); }
stock_movements: id | type | qty | document_type | document_id | user_id 41 | reserve | 4 | App\Models\Order | 124 | 3 42 | out | 4 | App\Models\Order | 124 | 5
getMorphClass() — polimorf tur; Relation::enforceMorphMap() bilan qisqa nom (order) berish mumkinauth()->id() — konsol/job da null bo‘lishi mumkin — ustun nullableconst UPDATED_AT = null — jadvalda faqat created_at borship() — quantity va reserved ni birga kamaytiradi, log('out', ...)| Metod | stocks o‘zgarishi | Jurnal | Rad etish sharti |
|---|---|---|---|
receive($w, $p, $n, $doc) | quantity += n | in | n ≤ 0 |
reserve(...) | reserved += n | reserve | n ≤ 0 yoki mavjud < n |
release(...) | reserved −= n | release | reserved < n |
ship(...) | quantity −= n, reserved −= n | out | reserved < n |
adjust(...) | quantity ± n | adjust | natijada quantity < reserved |
Holat o‘tishi · rezerv · hisob-faktura · jo‘natish · bekor qilish
5-qadam. Holat o‘tishi. OrderService da xususiy moveTo(Order $order, OrderStatus $to) metodini yozing: canTransitionTo() false bo‘lsa InvalidStatusTransitionException tashlaydi, aks holda update(['status' => $to]). Barcha public metodlar bir xil andozada: DB::transaction(..., attempts: 3) → buyurtmani lockForUpdate() bilan qayta o‘qish → moveTo() → kerakli servislarni chaqirish → buyurtmani qaytarish. Buyurtmani qayta o‘qish muhim: controllerga kelgan $order eskirgan bo‘lishi mumkin.
6-qadam. Rezerv va bekor qilish. reserve() qatorlarni orderBy('product_id') bilan oladi (deadlockdan himoya) va har biri uchun StockService::reserve() ni chaqiradi; birorta qatorda qoldiq yetmasa, butun tranzaksiya ROLLBACK — holat ham confirmed bo‘lib qoladi. cancel() holatni saqlab qo‘yadi ($wasReserved = $order->status === OrderStatus::Reserved), cancelled ga o‘tkazadi va agar rezerv bo‘lgan bo‘lsa, har bir qator uchun release() ni chaqiradi.
7-qadam. Hisob-faktura. InvoiceService::createForOrder() buyurtma jami summasini tiyinga aylantiradi, QQS ni intdiv($subtotal * 12 + 50, 100) bilan hisoblaydi va invoices ga yozadi. Bir buyurtmaga ikkinchi hisob-faktura chiqmasligi uchun ham kodda tekshiruv, ham invoices.order_id da unique indeks bo‘lsin. Raqam HF-2026-000045 formatida: yil va 6 xonali tartib raqami. Raqamni max(id) + 1 bilan olish poyga holatiga olib keladi; PostgreSQL ketma-ketligi (sequence) yoki qulflanadigan hisoblagich qatori ishlating. E’tibor bering: sequence ROLLBACK da qaytmaydi, ya’ni raqamlarda “teshik” qolishi mumkin — fiskal hujjatlar uchun bu muhim bo‘lsa, hisoblagich qatori afzal.
8-qadam. Jo‘natish va controller. ship() faqat invoiced holatdan: har bir qator uchun StockService::ship() (jurnalda out), so‘ng shipped. Controllerda har bir amal uchun alohida marshrut: POST /orders/{order}/confirm, /reserve, /invoice, /ship, /cancel — har biri bitta servis metodini chaqiradi. Domen istisnolari bootstrap/app.php da ma’ruzadagi kabi xabarga aylantiriladi.
public function cancel(Order $order): Order { return DB::transaction(function () use ($order) { $order = Order::lockForUpdate()->findOrFail($order->id); $wasReserved = $order->status === OrderStatus::Reserved; $this->moveTo($order, OrderStatus::Cancelled); if ($wasReserved) { $items = $order->items()->orderBy('product_id')->get(); foreach ($items as $item) { $this->stock->release($order->warehouse_id, $item->product_id, $item->quantity, $order); } } return $order; }, attempts: 3); }
BY-2026-000124: reserved → cancelled stock_movements: release UN-001 × 4, release UN-007 × 2 stocks: reserved 4 → 0, 2 → 0
$wasReserved — holat moveTo() dan oldin eslab qolinadi=== OrderStatus::Reserved — enum bilan taqqoslash, satr bilan emasmoveTo() InvalidStatusTransitionException tashlaydi — hech narsa o‘zgarmaydiorderBy('product_id') — reserve() dagi tartib bilan bir xilpublic function createForOrder(Order $order): Invoice { if ($order->invoice()->exists()) { throw new DomainException('Hisob-faktura allaqachon bor'); } $subtotal = Money::toTiyin($order->total); $vat = intdiv($subtotal * 12 + 50, 100); return Invoice::create([ 'number' => $this->nextNumber(), // HF-2026-000045 'order_id' => $order->id, 'counterparty_id' => $order->counterparty_id, 'issued_at' => now(), 'due_at' => now()->addDays(10), 'subtotal' => Money::fromTiyin($subtotal), 'vat_rate' => 12, 'vat_amount' => Money::fromTiyin($vat), 'total' => Money::fromTiyin($subtotal + $vat), ]); }
HF-2026-000045 BY-2026-000124 subtotal 2 650 000.00 QQS 12 % 318 000.00 jami 2 968 000.00 so‘m
invoice()->exists() — hasOne munosabati; qo‘shimcha himoya — unique indeksMoney::toTiyin() — decimal:2 satridan butun tiyingaintdiv(... + 50, 100) — yarmidan yuqoriga yaxlitlash, float siznextNumber() — sequence yoki qulflangan hisoblagich — max(id)+1 emas$o = Order::factory()->create() + 2 qator; omborga receive() bilan 10 tadan kirim.$s = app(OrderService::class); $s->confirm($o); $s->reserve($o);Stock::all(['product_id', 'quantity', 'reserved']) — reserved oshgan.$s->invoice($o); $s->ship($o); — quantity kamaydi, reserved 0.$s->cancel($o) → InvalidStatusTransitionException.StockMovement::where('document_id', $o->id)->pluck('type') — in, reserve, out.Pest testi · ROLLBACK ni isbotlash · qoldiqni jurnaldan qayta hisoblash
9-qadam. Oqim testi. Testlash 12-mavzuda chuqur o‘rganiladi, lekin biznes-oqim uchun bitta Pest testi hozirdan kerak. tests/Feature/OrderFlowTest.php da test bazasi har test oldidan tozalanishi uchun RefreshDatabase ni ulang (tests/Pest.php da uses(TestCase::class, RefreshDatabase::class)->in('Feature')). Muhim holat — salbiy: qoldiq yetmaganda reserve() istisno tashlashi va hech narsa o‘zgarmasligi (holat, stocks, jurnal). Aynan shu test tranzaksiya to‘g‘ri yozilganini isbotlaydi.
10-qadam. Jurnal va qoldiqni solishtirish. Har bir stocks.quantity jurnal yig‘indisiga teng bo‘lishi kerak: in va adjust qo‘shiladi, out ayiriladi; reserved esa reserve − release − out ga teng. Ma’ruzadagi SQL so‘rovni php artisan tinker da DB::select() bilan yoki to‘g‘ridan-to‘g‘ri psql da ishga tushiring — natija bo‘sh bo‘lishi kerak. Bo‘sh bo‘lmasa, qaysidir kod stocks ni StockService ni chetlab o‘zgartirgan.
11-qadam. Topshirish. Ishni alohida feature/order-flow tarmog‘ida qiling va Pull Request oching. PR tavsifida: amalga oshirilgan o‘tishlar, tinker yoki test natijasi (ekran rasmi), solishtiruv so‘rovining bo‘sh natijasi. Kod tahlilida jamoadoshingiz quyidagilarni tekshiradi: controllerda Stock::/DB:: yo‘q, har bir public servis metodi tranzaksiyada, qulflar tartibli, pul float da emas.
it('qoldiq yetmasa rezerv ROLLBACK bo‘ladi', function () { $order = Order::factory() ->has(OrderItem::factory()->state(['quantity' => 10]), 'items') ->create(['status' => OrderStatus::Confirmed]); $item = $order->items->first(); Stock::factory()->create([ 'warehouse_id' => $order->warehouse_id, 'product_id' => $item->product_id, 'quantity' => 6, 'reserved' => 0, ]); expect(fn () => app(OrderService::class)->reserve($order)) ->toThrow(InsufficientStockException::class); expect($order->fresh()->status)->toBe(OrderStatus::Confirmed) ->and(Stock::first()->reserved)->toBe(0) ->and(StockMovement::count())->toBe(0); });
PASS Tests\Feature\OrderFlowTest ✓ qoldiq yetmasa rezerv ROLLBACK bo‘ladi 0.21s Tests: 1 passed (4 assertions)
->has(..., 'items') — fabrika munosabat bilan birga yarataditoThrow() — closure istisno tashlashini kutadifresh() — bazadan qayta o‘qish — xotiradagi obyektga ishonmaymiz->and(...) — bir nechta kutilmani bitta zanjirdaSELECT s.warehouse_id, s.product_id, s.quantity, j.qty FROM stocks s LEFT JOIN ( SELECT warehouse_id, product_id, SUM(CASE type WHEN 'in' THEN quantity WHEN 'adjust' THEN quantity WHEN 'out' THEN -quantity ELSE 0 END) AS qty FROM stock_movements GROUP BY warehouse_id, product_id ) j ON j.warehouse_id = s.warehouse_id AND j.product_id = s.product_id WHERE s.quantity <> COALESCE(j.qty, 0);
warehouse_id | product_id | quantity | qty --------------+------------+----------+----- (0 rows)
in, adjust qo‘shiladi, out ayiriladi; reserve/release quantity ga ta’sir qilmaydi(0 rows) — kutilgan natija; qator chiqsa — kimdir servisni chetlab o‘tganreserve − release − outNatija: servis qatlamida ishlaydigan buyurtma oqimi (draft → confirmed → reserved → invoiced → shipped, bekor qilish bilan); har bir qoldiq o‘zgarishi qulflangan qatorda, atomar tranzaksiyada bajariladi va ombor harakatlari jurnaliga yoziladi.
Baholash mezonlariOrderService da confirm, reserve, invoice, ship, cancel metodlari bor, har biri DB::transaction ichidashipped → cancelled, draft → invoiced) InvalidStatusTransitionException beradiStockService qatorni lockForUpdate() bilan oladi, qatorlar product_id tartibida qulflanadiInsufficientStockException, holat va stocks o‘zgarmaydi (Pest testi bilan isbotlangan)stock_movements ga hujjat va foydalanuvchi bilan yoziladi; solishtiruv so‘rovi 0 qator qaytaradiCHECK (reserved >= 0 AND reserved <= quantity) va quantity >= 0 cheklovlari borStock::, DB:: yoki holat if lari yo‘q — faqat servis chaqiruvi📤 feature/order-flow tarmog‘idan ochilgan Pull Request havolasi. PR tavsifida: oqimni tinker yoki test bilan sinash natijasi (ekran rasmi), solishtiruv so‘rovining bo‘sh natijasi va jamoadoshingizning kod tahlili izohi bo‘lsin.
Qanday ishlaydi. Chapdan topshiriqni tanlang, shartni o‘qing va shartdagi imzo bo‘yicha sof PHP funksiya yoki sinf yozing (Laravelsiz). ▶ Sinab ko‘rish — pastdagi chaqiruv ifodasini kodingiz bilan bajaradi (baholanmaydi). ✓ Topshirish — server kodni namunaviy va yashirin testlar bilan tekshiradi; natija o‘qituvchiga ko‘rinadi.