Buyurtma – rezerv – hisob-faktura oqimi
Amaliy mashg‘ulot oxirida siz quyidagilarni bajara olasiz...
StockService: kirim, rezerv, bo‘shatish, jo‘natish — har biri qulf va jurnal bilanOrderService da confirm → reserve → invoice → ship va cancel oqimini atomar tranzaksiyalardaInvoiceService da subtotal, QQS 12 % va jami summani butun tiyindaQanday bajariladi va qanday baholanadi?
Ish tartibi
- Saytga login va parolingiz bilan kiring: emro.uz/korxona/kirish.html
- 4-amaliy sahifasini oching (oxirgi slayddagi QR kod).
- Yo‘riqnoma bo‘yicha jamoa loyihasida bosqichni bajaring, commit va push qiling.
- PHP topshiriqlarni yeching: ▶ Sinab ko‘rish → ✓ Topshirish (yashirin testlar).
- Loyiha havolasini (GitHub repo, PR yoki tag) topshiring — o‘qituvchi baho qo‘yadi.
Baholash mezonlari
- Natija — loyiha bosqichi mezonlar ro‘yxati bo‘yicha bajarilgan.
- Topshiriqlar — PHP topshiriqlar testlardan o‘tgan.
- Kod sifati — tushunarli nomlar, PSR-12, kichik va mazmunli commitlar.
- Jamoaviy hissa — har bir a’zo o‘z qismini tushuntira oladi; ko‘chirilgan ish baholanmaydi.
- Muddat — muddatdan keyin topshirilgan ish “kechikkan” deb belgilanadi.
StockService va ombor harakatlari jurnali
Fayllarni generatorlar bilan yaratish
php artisan make:enum Enums/OrderStatus --string php artisan make:class Services/StockService php artisan make:class Services/InvoiceService php artisan make:exception InsufficientStockException php artisan make:exception InvalidStatusTransitionException php artisan make:migration add_checks_to_stocks_table php artisan make:test OrderFlowTest --pest php artisan migrate
INFO Enum [app/Enums/OrderStatus.php] created successfully. INFO Class [app/Services/StockService.php] created successfully. INFO Exception [app/Exceptions/InsufficientStockException.php] created successfully. INFO Test [tests/Feature/OrderFlowTest.php] created successfully.
enum OrderStatus: stringextends DomainException ga o‘zgartiringRezerv va bo‘shatish: qulf → tekshiruv → yozuv
public function reserve(int $warehouseId, int $productId, int $qty, Model $doc): void { $stock = $this->lockRow($warehouseId, $productId); $available = $stock->quantity - $stock->reserved; if ($qty <= 0 || $available < $qty) { throw new InsufficientStockException( $productId, $qty, $available); } $stock->increment('reserved', $qty); $this->log('reserve', $stock, $qty, $doc); } public function release(int $warehouseId, int $productId, int $qty, Model $doc): void { $stock = $this->lockRow($warehouseId, $productId); // reserved >= qty tekshiruvi, decrement, log('release', ...) }
select * from "stocks" where "warehouse_id" = 1 and "product_id" = 7 limit 1 for update
update "stocks" set "reserved" = "reserved" + 4 where "id" = 15
insert into "stock_movements" ("type", "quantity", "document_type", ...) values ('reserve', 4, 'App\Models\Order', ...)where(...)->lockForUpdate()->firstOrFail() — har bir metodda bir xilOrder, Invoice, inventarizatsiya aktistocks → jurnalreserved < $qty bo‘lsa — DomainExceptionHarakat yozish va jo‘natish
private function log(string $type, Stock $stock, int $qty, Model $doc): void { StockMovement::create([ 'warehouse_id' => $stock->warehouse_id, 'product_id' => $stock->product_id, 'type' => $type, 'quantity' => $qty, 'document_type' => $doc->getMorphClass(), 'document_id' => $doc->getKey(), 'user_id' => auth()->id(), ]); }
stock_movements: id | type | qty | document_type | document_id | user_id 41 | reserve | 4 | App\Models\Order | 124 | 3 42 | out | 4 | App\Models\Order | 124 | 5
Relation::enforceMorphMap() bilan qisqa nom (order) berish mumkinnull bo‘lishi mumkin — ustun nullablecreated_at borquantity va reserved ni birga kamaytiradi, log('out', ...)StockService metodlari va invariantlar
| Metod | stocks o‘zgarishi | Jurnal | Rad etish sharti |
|---|---|---|---|
receive($w, $p, $n, $doc) | quantity += n | in | n ≤ 0 |
reserve(...) | reserved += n | reserve | n ≤ 0 yoki mavjud < n |
release(...) | reserved −= n | release | reserved < n |
ship(...) | quantity −= n, reserved −= n | out | reserved < n |
adjust(...) | quantity ± n | adjust | natijada quantity < reserved |
OrderService va InvoiceService: atomar oqim
cancel(): holat va rezervni birga qaytarish
public function cancel(Order $order): Order { return DB::transaction(function () use ($order) { $order = Order::lockForUpdate()->findOrFail($order->id); $wasReserved = $order->status === OrderStatus::Reserved; $this->moveTo($order, OrderStatus::Cancelled); if ($wasReserved) { $items = $order->items()->orderBy('product_id')->get(); foreach ($items as $item) { $this->stock->release($order->warehouse_id, $item->product_id, $item->quantity, $order); } } return $order; }, attempts: 3); }
BY-2026-000124: reserved → cancelled stock_movements: release UN-001 × 4, release UN-007 × 2 stocks: reserved 4 → 0, 2 → 0
moveTo() dan oldin eslab qolinadimoveTo() InvalidStatusTransitionException tashlaydi — hech narsa o‘zgarmaydireserve() dagi tartib bilan bir xilHisob-faktura: QQS butun tiyinda
public function createForOrder(Order $order): Invoice { if ($order->invoice()->exists()) { throw new DomainException('Hisob-faktura allaqachon bor'); } $subtotal = Money::toTiyin($order->total); $vat = intdiv($subtotal * 12 + 50, 100); return Invoice::create([ 'number' => $this->nextNumber(), // HF-2026-000045 'order_id' => $order->id, 'counterparty_id' => $order->counterparty_id, 'issued_at' => now(), 'due_at' => now()->addDays(10), 'subtotal' => Money::fromTiyin($subtotal), 'vat_rate' => 12, 'vat_amount' => Money::fromTiyin($vat), 'total' => Money::fromTiyin($subtotal + $vat), ]); }
HF-2026-000045 BY-2026-000124 subtotal 2 650 000.00 QQS 12 % 318 000.00 jami 2 968 000.00 so‘m
hasOne munosabati; qo‘shimcha himoya — unique indeksdecimal:2 satridan butun tiyingafloat sizmax(id)+1 emasOqimni qo‘lda sinash
Tayyorlash
$o = Order::factory()->create() + 2 qator; omborga receive() bilan 10 tadan kirim.Tasdiqlash va rezerv
$s = app(OrderService::class); $s->confirm($o); $s->reserve($o);Qoldiqni ko‘rish
Stock::all(['product_id', 'quantity', 'reserved']) — reserved oshgan.Hisob-faktura va jo‘natish
$s->invoice($o); $s->ship($o); — quantity kamaydi, reserved 0.Taqiqlangan o‘tish
$s->cancel($o) → InvalidStatusTransitionException.Jurnal
StockMovement::where('document_id', $o->id)->pluck('type') — in, reserve, out.Tekshirish: test va jurnal solishtiruvi
Salbiy test: qoldiq yetmasa — hech narsa o‘zgarmaydi
it('qoldiq yetmasa rezerv ROLLBACK bo‘ladi', function () { $order = Order::factory() ->has(OrderItem::factory()->state(['quantity' => 10]), 'items') ->create(['status' => OrderStatus::Confirmed]); $item = $order->items->first(); Stock::factory()->create([ 'warehouse_id' => $order->warehouse_id, 'product_id' => $item->product_id, 'quantity' => 6, 'reserved' => 0, ]); expect(fn () => app(OrderService::class)->reserve($order)) ->toThrow(InsufficientStockException::class); expect($order->fresh()->status)->toBe(OrderStatus::Confirmed) ->and(Stock::first()->reserved)->toBe(0) ->and(StockMovement::count())->toBe(0); });
PASS Tests\Feature\OrderFlowTest ✓ qoldiq yetmasa rezerv ROLLBACK bo‘ladi 0.21s Tests: 1 passed (4 assertions)
stocks va jurnal mos keladimi?
SELECT s.warehouse_id, s.product_id, s.quantity, j.qty FROM stocks s LEFT JOIN ( SELECT warehouse_id, product_id, SUM(CASE type WHEN 'in' THEN quantity WHEN 'adjust' THEN quantity WHEN 'out' THEN -quantity ELSE 0 END) AS qty FROM stock_movements GROUP BY warehouse_id, product_id ) j ON j.warehouse_id = s.warehouse_id AND j.product_id = s.product_id WHERE s.quantity <> COALESCE(j.qty, 0);
warehouse_id | product_id | quantity | qty --------------+------------+----------+----- (0 rows)
in, adjust qo‘shiladi, out ayiriladi; reserve/release quantity ga ta’sir qilmaydireserve − release − outNatija va topshirish
Baholash mezonlari
OrderServicedaconfirm,reserve,invoice,ship,cancelmetodlari bor, har biriDB::transactionichida- Taqiqlangan o‘tish (
shipped → cancelled,draft → invoiced)InvalidStatusTransitionExceptionberadi StockServiceqatornilockForUpdate()bilan oladi, qatorlarproduct_idtartibida qulflanadi- Qoldiq yetmasa
InsufficientStockException, holat vastockso‘zgarmaydi (Pest testi bilan isbotlangan) - Har bir qoldiq o‘zgarishi
stock_movementsga hujjat va foydalanuvchi bilan yoziladi; solishtiruv so‘rovi 0 qator qaytaradi - Bazada
CHECK (reserved >= 0 AND reserved <= quantity)vaquantity >= 0cheklovlari bor - Hisob-faktura QQS 12 % bilan butun tiyinda hisoblanadi, bir buyurtmaga bitta hisob-faktura
- Controllerlarda
Stock::,DB::yoki holatiflari yo‘q — faqat servis chaqiruvi
feature/order-flow tarmog‘idan ochilgan Pull Request havolasi. PR tavsifida: oqimni tinker yoki test bilan sinash natijasi (ekran rasmi), solishtiruv so‘rovining bo‘sh natijasi va jamoadoshingizning kod tahlili izohi bo‘lsin.4-topshiriq: Hisob-faktura summalari
Hisob-faktura qatorlari [miqdor, narx_tiyin] ko‘rinishida (butun sonlar, narx — tiyinda). subtotal — qatorlar yig‘indisi, vat_amount — QQS (qqs foiz, standart 12), yarmidan yuqoriga yaxlitlanadi: intdiv(subtotal × qqs + 50, 100). float ishlatmang. Bo‘sh ro‘yxat — DomainException (bo‘sh buyurtmaga hisob-faktura chiqmaydi); miqdor ≤ 0 yoki narx < 0 — InvalidArgumentException.
Imzo: function hisob_faktura(array $qatorlar, int $qqs = 12): array
Qaytaradi: ['subtotal' => int, 'vat_amount' => int, 'total' => int] — hammasi tiyinda.
hisob_faktura([[2, 1500000], [1, 700000]])
{"subtotal":3700000,"vat_amount":444000,"total":4144000}5-topshiriq: Jurnaldan qoldiqni tiklash
Ombor harakatlari jurnali [tur, miqdor] ro‘yxati (bo‘sh qoldiqdan boshlanadi). Turlar: in (quantity += n), reserve (reserved += n, faqat mavjud ≥ n), release (reserved −= n, faqat reserved ≥ n), out (quantity −= n va reserved −= n, faqat reserved ≥ n), adjust (quantity += n, n manfiy bo‘lishi mumkin, natijada quantity ≥ reserved). adjust dan boshqa turlarda n ≤ 0, adjust da n = 0 yoki noma’lum tur — InvalidArgumentException. Invariant buzilsa — DomainException.
Imzo: function jurnal_qoldiq(array $harakatlar): array
Qaytaradi: ['quantity' => int, 'reserved' => int, 'available' => int].
jurnal_qoldiq([['in', 10], ['reserve', 4], ['out', 3]])
{"quantity":7,"reserved":1,"available":6}6-topshiriq: Hujjatning keyingi raqami
Hujjat raqami formati: PREFIKS-YYYY-NNNNNN (masalan, BY-2026-000123, HF-2026-000045). Oxirgi raqam (null bo‘lishi mumkin) va joriy yil berilgan. Keyingi raqamni qaytaring: null yoki o‘tgan yil raqami bo‘lsa — yangi yil 000001 dan boshlanadi. Oxirgi raqam formatga yoki prefiksga mos kelmasa — InvalidArgumentException; oxirgi raqam yili joriy yildan katta bo‘lsa — DomainException; 999999 dan oshsa — OverflowException.
Imzo: function keyingi_raqam(string $prefiks, int $yil, ?string $oxirgi): string
Qaytaradi: Satr, masalan 'BY-2026-000124'.
keyingi_raqam('BY', 2026, 'BY-2026-000123')"BY-2026-000124"
7-topshiriq: Ombor: harakatlar va jurnal
Ombor sinfi StockService ning soddalashtirilgan modeli. Metodlar: kirim, rezerv, bekor (rezervni bo‘shatish), jonatish — har biri (string $sku, int $miqdor, string $hujjat): void; mavjud(string $sku): int; holat(string $sku): array → ['quantity' => int, 'reserved' => int] (noma’lum SKU — nollar); jurnal(): array. miqdor ≤ 0 — InvalidArgumentException. Rezerv mavjuddan, bo‘shatish va jo‘natish rezervdan oshsa — DomainException, holat va jurnal o‘zgarmaydi. Jo‘natish quantity va reserved ni birga kamaytiradi.
Imzo: final class Ombor
Qaytaradi: Jurnal — satrlar ro‘yxati, faqat muvaffaqiyatli amallar: 'tur:sku:miqdor:hujjat', tur — in, reserve, release, out.
(function () { $o = new Ombor(); $o->kirim('UN-001', 10, 'KIR-1'); $o->rezerv('UN-001', 4, 'BY-1'); return $o->mavjud('UN-001'); })()6
8-topshiriq: Ko‘p qatorli buyurtmani atomar rezerv qilish
Qoldiq: ['SKU' => ['quantity' => int, 'reserved' => int], ...], buyurtma qatorlari: [sku, miqdor] (bir SKU bir necha marta kelishi mumkin — miqdorlar qo‘shiladi). Avval barcha miqdorlarni tekshiring (≤ 0 — InvalidArgumentException). So‘ng SKU larni alifbo tartibida (qulflar tartibi!) rezerv qiling. Biror SKU noma’lum yoki mavjud qoldiq yetmasa — InsufficientStockException (DomainException dan meros, starter da berilgan), hech narsa o‘zgarmaydi.
Imzo: function rezerv_barcha(array $qoldiq, array $qatorlar): array
Qaytaradi: ['qoldiq' => yangilangan massiv (kalitlar tartibi asl holicha), 'harakatlar' => ['reserve:SKU:miqdor', ...]] — harakatlar SKU bo‘yicha o‘sish tartibida.
rezerv_barcha(['UN-002' => ['quantity' => 5, 'reserved' => 0], 'UN-001' => ['quantity' => 10, 'reserved' => 2]], [['UN-002', 3], ['UN-001', 4], ['UN-002', 1]])
{"qoldiq":{"UN-002":{"quantity":5,"reserved":4},"UN-001":{"quantity":10,"reserved":6}},"harakatlar":["reserve:UN-001:4","reserve:UN-002:4"]}