A8

8-amaliy mashg‘ulot · 8-mavzu · 2 soat · Korxona ilovalarini dasturlash

Excel/CSV import moduli

Jamoa loyihasi (OmborPro) bosqichi, 5 ta amaliy PHP topshiriq va 3 ta ma’ruzadagi mashq. Yo‘riqnoma bo‘yicha loyihada ishlang, havolani topshiring va PHP topshiriqlarni yeching — server yashirin testlar bilan tekshiradi, o‘qituvchi baho qo‘yadi.

Mashg‘ulot maqsadi

  • Yaratish — mahsulotlar va kontragentlar uchun Excel/CSV shablon fayllarini va import sinflarini
  • Qo‘llash — qator darajasidagi validatsiya, normallash va fayl ichidagi takrorlarni aniqlashni
  • Saqlash — import natijasini import_batches jadvalida va validatsiya hisobotini ekranda/Excel da
  • Biriktirish — buyurtma va hisob-fakturalarga fayllarni ruxsatlar bilan
  • Tayyorlash — oraliq nazorat uchun loyiha taqdimoti va demo ssenariysini

1. 1-qadam. Import sinflari va shablonlar

maatwebsite/excel · shablon ustunlari · ProductsImport · CounterpartiesImport

Paketni o‘rnating: composer require maatwebsite/excel va konfiguratsiyani nashr qiling: php artisan vendor:publish --provider="Maatwebsite\Excel\ExcelServiceProvider" --tag=config. config/excel.php da eksport uchun exports.csv.use_bom ni true qiling. So‘ng php artisan make:import ProductsImport --model=Product va php artisan make:import CounterpartiesImport --model=Counterparty buyruqlarini bajaring.

Har bir import uchun shablon tayyorlang va uni storage/app/templates/ ga qo‘ying (ekranda “Shablonni yuklab olish” tugmasi). Shablonda sarlavha qatori (slug ko‘rinishida — kichik harf, pastki chiziq), bitta namunaviy qator va alohida varaqda ustunlar izohi bo‘lsin. Ustun nomlari import sinfidagi $row[...] kalitlari bilan aynan mos kelishi shart.

ProductsImport — ToModel, WithHeadingRow, WithValidation, SkipsOnFailure, WithChunkReading; ma’ruzadagi qoidalar va prepareForValidation. CounterpartiesImport da: type uchun o‘zbekcha qiymatlarni (mijoz, yetkazib beruvchi, ikkalasi) customer/supplier/both ga o‘giring, STIR dan bo‘sh joylarni olib tashlang (new Inn() qoidasi), telefonni +998XXXXXXXXX ko‘rinishiga keltiring. O‘zbekcha xato xabarlari uchun customValidationMessages() metodini yozing.

Fayl ichidagi takroriy SKU/STIR ni aniqlash uchun importdan oldin oddiy tekshiruv qo‘shing (masalan, ToCollection bilan birinchi o‘tishda kalitlarni yig‘ish yoki prepareForValidation da ko‘rilgan kalitlarni xossada saqlash) va takrorlarni hisobotga “N-qatordagi SKU bilan takrorlangan” xabari bilan yozing. Bu topshiriqning sof PHP mantig‘ini amaliy mashg‘ulot topshiriqlarida yozasiz.

TERMINAL

Paket va sinflar

composer require maatwebsite/excel
php artisan vendor:publish \
  --provider="Maatwebsite\Excel\ExcelServiceProvider" --tag=config
php artisan make:import ProductsImport --model=Product
php artisan make:import CounterpartiesImport --model=Counterparty
php artisan make:export ProductsExport --model=Product
php artisan make:model ImportBatch -m
▶ Natija
INFO  Publishing [config] assets.
INFO  Import [app/Imports/ProductsImport.php] created successfully.
INFO  Model [app/Models/ImportBatch.php] created successfully.
  • --tag=config — config/excel.php — chunk hajmi, CSV sozlamalari
  • make:import --model — ToModel bilan tayyor shablon
  • ImportBatch -m — model + migratsiya (import_batches jadvali spetsifikatsiyada bor)
SHABLON

Kontragentlar shablonining ustunlari

Ustun (sarlavha)MisolQoida
turimijozmijoz / yetkazib beruvchi / ikkalasi
nomi“Baraka Savdo” MChJmajburiy, ≤ 255
stir305 123 456bo‘sh joysiz 9 raqam, yagona
telefon90 123 45 67→ +998901234567; mijoz uchun majburiy
manzilToshkent sh., Chilonzor t.ixtiyoriy
Namunaviy qatordagi STIR va telefon — o‘ylab topilgan test qiymatlari; real korxona ma’lumotini shablonga qo‘ymang.
CounterpartiesImport

Normallash va qoidalar

public function prepareForValidation(array $data, int $index): array
{
    $types = ['mijoz' => 'customer', 'yetkazib beruvchi' => 'supplier',
        'ikkalasi' => 'both'];
    $turi = strtolower(trim((string) ($data['turi'] ?? '')));
    $data['turi'] = $types[$turi] ?? $turi;
    $stir = (string) ($data['stir'] ?? '');
    $data['stir'] = preg_replace('/\D/', '', $stir);
    return $data;
}
public function rules(): array
{
    return [
        'turi' => ['required', 'in:customer,supplier,both'],
        'nomi' => ['required', 'string', 'max:255'],
        'stir' => ['required', new Inn(), 'unique:counterparties,inn'],
    ];
}
▶ Natija
| mijoz | “Baraka Savdo” MChJ | 305 123 456 |
→ ['turi' => 'customer', 'stir' => '305123456', ...]  ✓
  • $types[$turi] ?? $turi — o‘zbekcha qiymat → enum qiymati
  • preg_replace('/\D/', '') — STIR dan raqam bo‘lmagan belgilar olib tashlanadi
  • unique:counterparties,inn — bazadagi takror; fayl ichidagisi — alohida tekshiruv

2. 2-qadam. Validatsiya hisoboti va eksport

import_batches · hisobot sahifasi · xatolarni Excel da yuklab olish · mahsulotlar eksporti

import_batches migratsiyasi spetsifikatsiyadagi ustunlar bilan: file_path, status, total_rows, ok_rows, failed_rows, errors (json), user_id, timestamps. ImportBatch modelida errors uchun array cast yozing — shunda massivni to‘g‘ridan-to‘g‘ri saqlab, Blade da foreach bilan o‘qiysiz. Har bir import (muvaffaqiyatli yoki yo‘q) shu jadvalga yoziladi — bu audit izi ham.

Hisobot sahifasi (imports.show): yuqorida xulosa — “2 340 dan 2 312 qator yuklandi, 28 qatorda xato”, holat nishoni (done, failed); pastda xatolar jadvali: qator, ustun, xabar, asl qiymat. Jadval 6-mavzudagi kabi sahifalangan bo‘lsin — 5 000 ta xato ham bo‘lishi mumkin. “Xatolarni Excel da yuklab olish” tugmasi ImportErrorsExport orqali shu ro‘yxatni beradi.

Mahsulotlar eksporti: ProductsExport (FromQuery, WithHeadings, WithMapping) katalog ekranidagi joriy filtrlarni konstruktor orqali oladi va Excel::download() bilan XLSX yoki CSV qaytaradi. Eksport va import shablonining ustunlari bir xil bo‘lsa, foydalanuvchi “eksport → Excel da tahrirlash → import” siklini bajarishi mumkin — narxlarni ommaviy yangilashning eng qulay yo‘li.

Tekshiring: 10 qatorli faylda 3 ta ataylab xato (bo‘sh nom, kelishilgan narx, noto‘g‘ri birlik) — hisobotda aynan 3 qator, ok_rows = 7. CSV (; bilan) va XLSX fayllarini alohida sinang. Hamma narsa import_batches da qolganini tinker yoki admin panel orqali ko‘ring.

BLADE

Hisobot sahifasi

<h2>Import #{{ $batch->id }}:
    {{ $batch->ok_rows }} / {{ $batch->total_rows }} qator yuklandi</h2>
@if ($batch->failed_rows > 0)
    <table class="table">
        <tr><th>Qator</th><th>Ustun</th>
            <th>Xato</th><th>Qiymat</th></tr>
        @foreach ($batch->errors as $e)
            <tr>
                <td>{{ $e['row'] }}</td><td>{{ $e['field'] }}</td>
                <td>{{ $e['message'] }}</td><td>{{ $e['value'] }}</td>
            </tr>
        @endforeach
    </table>
    <a href="{{ route('imports.errors', $batch) }}">
        Xatolarni Excel da yuklab olish</a>
@endif
▶ Natija
Import #17: 7 / 10 qator yuklandi
Qator | Ustun  | Xato                  | Qiymat
4     | narx   | Narx son bo‘lishi kerak | kelishilgan
6     | nomi   | Nomi majburiy         |
9     | birlik | Birlik noto‘g‘ri       | metr
  • {{ ... }} — qiymatlar avtomatik ekranlanadi — fayldagi <script> xavfsiz
  • $batch->errors — array cast tufayli massiv
  • imports.errors — xatolar ro‘yxatini Excel ga eksport qiluvchi marshrut
app/Exports

Xatolar ro‘yxatini Excel ga

class ImportErrorsExport implements FromArray, WithHeadings
{
    public function __construct(private ImportBatch $batch)
    {
    }

    public function array(): array
    {
        return array_map(fn (array $e) => [
            $e['row'], $e['field'], $e['message'], $e['value'] ?? '',
        ], $this->batch->errors ?? []);
    }

    public function headings(): array
    {
        return ['Qator', 'Ustun', 'Xato', 'Qiymat'];
    }
}
▶ Natija
return Excel::download(new ImportErrorsExport($batch),
    "import-{$batch->id}-xatolar.xlsx");
  • FromArray — manba — oddiy massiv (errors json ustunidan)
  • WithHeadings — birinchi qator sarlavhalari
  • ?? [] — xatosiz importda bo‘sh fayl, xato emas

3. 3-qadam. Hujjatlarga fayl biriktirish va oraliq nazoratga tayyorgarlik

attachments · Livewire fayl yuklash · Policy · demo ssenariysi

attachments migratsiyasini (ma’ruzadagi polimorf jadval) va Attachment modelini yarating, Order va Invoice modellariga attachments() munosabatini qo‘shing. Marshrutlar: POST /orders/{order}/attachments, GET /attachments/{attachment}/download, DELETE /attachments/{attachment}. Har birida authorize() — fayl ruxsati u biriktirilgan hujjat ruxsatidan olinadi.

Buyurtma sahifasida fayl yuklash formasini Livewire 3 bilan yozish mumkin: komponentda use WithFileUploads;, public $file;, saqlash metodida $this->validate(['file' => 'required|file|mimes:pdf,jpg,png|max:5120']) va $this->file->store(...). Biriktirilgan fayllar ro‘yxati: asl nom, hajm (KB/MB), kim va qachon yuklagan, “yuklab olish” va (ruxsat bo‘lsa) “o‘chirish”.

Xavfsizlikni sinang: .php faylni .pdf deb qayta nomlab yuklash (rad etilishi kerak), 6 MB fayl (422), omborchi roli bilan boshqa hujjat faylini yuklab olishga urinish (403). Fayl storage/app ichida hash nom bilan saqlanganini va public/ da yo‘qligini tekshiring.

Oraliq nazoratga tayyorgarlik: php artisan migrate:fresh --seed bilan toza demo ma’lumot, demo ssenariysi (kim nimani ko‘rsatadi), 8–10 slaydli taqdimot va 2–3 daqiqalik zaxira ekran yozuvi. README da loyihani ishga tushirish yo‘riqnomasi va asosiy ekranlar skrinshotlari bo‘lsin.

LIVEWIRE

Buyurtmaga fayl yuklash komponenti

class OrderAttachments extends Component
{
    use WithFileUploads;

    public Order $order;

    #[Validate('required|file|mimes:pdf,jpg,png|max:5120')]
    public $file;

    public function save(AttachmentService $attachments): void
    {
        $this->authorize('update', $this->order);
        $this->validate();
        $attachments->attach($this->order, $this->file, auth()->id());
        $this->reset('file');
    }
}
▶ Natija
<input type="file" wire:model="file"> <button wire:click="save">Biriktirish</button>
→ “skaner.pdf (2,3 MB) — Aziz M., 27.10.2026 14:05”
  • WithFileUploads — Livewire vaqtinchalik yuklashni o‘zi boshqaradi
  • #[Validate(...)] — Livewire 3 atributi — qoidalar xossa yonida
  • AttachmentService::attach() — ma’ruzadagi create([...]) mantig‘i bitta servisda — controller ham, komponent ham shuni chaqiradi
  • $this->authorize() — komponentda ham Policy — 5-mavzu
  • $this->reset('file') — saqlangandan keyin forma tozalanadi
ORALIQ NAZORAT

Demo ssenariysi (namuna)

  1. Kirish — admin va omborchi sifatida kirib, menyular farqini ko‘rsatish
  2. Katalog — mahsulotlar filtri, sahifalash, yangi mahsulot formasi (422 xatosi bilan)
  3. Buyurtma — buyurtma yaratish → tasdiqlash → rezerv → hisob-faktura; qoldiq o‘zgarishi
  4. API — /docs sahifasi va Postman dan bitta so‘rov
  5. Import — 10 qatorli fayl, hisobot va xatolar Excel i
  6. Fayl — hisob-fakturaga PDF biriktirish va yuklab olish
Har bir qadamni jamoaning boshqa a’zosi ko‘rsatsin — savol-javobda ham shu a’zo javob beradi.

Loyiha bosqichi: natija va topshirish

Natija: mahsulot va kontragentlarni Excel/CSV orqali import qiluvchi modul (shablon, qator validatsiyasi, import_batches hisoboti, xatolarni Excel da yuklab olish), mahsulotlar eksporti, hujjatlarga ruxsatlar bilan fayl biriktirish; oraliq nazorat uchun tayyor demo.

Baholash mezonlari
  • Mahsulotlar va kontragentlar uchun shablon fayllar yuklab olinadi, ustunlari import sinflari bilan mos.
  • Import XLSX va ; li CSV ni o‘qiydi; SKU/STIR/telefon/turi normallashtiriladi.
  • Yaroqsiz qatorlar importni to‘xtatmaydi: hisobotda qator, ustun, xabar va qiymat ko‘rinadi; fayl ichidagi takrorlar ham aniqlanadi.
  • Har bir import import_batches ga yoziladi (total_rows, ok_rows, failed_rows, errors); xatolar Excel da yuklab olinadi.
  • Bazada UNIQUE (sku, inn) va kamida bitta CHECK cheklovi migratsiya orqali qo‘shilgan.
  • Buyurtma/hisob-fakturaga fayl biriktiriladi; mimes, extensions, max tekshiriladi, fayl yopiq diskda, yuklab olish authorize() bilan.
  • Mahsulotlar XLSX/CSV ga eksport qilinadi (FromQuery), CSV Excel da o‘zbek harflari bilan to‘g‘ri ochiladi.
  • Oraliq nazorat uchun taqdimot, demo ssenariysi va migrate:fresh --seed bilan ishlaydigan demo ma’lumotlar tayyor.

📤 feature/import Pull Request havolasini yuboring. PR tavsifida: import hisoboti sahifasining skrinshoti, sinov uchun ishlatilgan fayl (xatoli qatorlar bilan) va fayl biriktirish xavfsizlik sinovlari natijasi bo‘lsin.

?

Qanday ishlaydi. Chapdan topshiriqni tanlang, shartni o‘qing va shartdagi imzo bo‘yicha sof PHP funksiya yoki sinf yozing (Laravelsiz). ▶ Sinab ko‘rish — pastdagi chaqiruv ifodasini kodingiz bilan bajaradi (baholanmaydi). ✓ Topshirish — server kodni namunaviy va yashirin testlar bilan tekshiradi; natija o‘qituvchiga ko‘rinadi.

Yechildi 0 / 8
Ball 0

💡 Maslahat

PHP 8.3 kodi · avtomatik saqlanadi