⌂Barcha darslar📁Dars materiallari1 / 1 15-amaliy mashg‘ulot · Yakuniy loyiha himoyasi — yo‘riqnoma
15
O‘N BESHINCHI AMALIY MASHG‘ULOT
Korxona ilovalarini dasturlash · 2 soat · 15-mavzu

Yakuniy loyiha himoyasi

Jamoa loyihasi bosqichi · 5 ta PHP topshiriq · avtomatik tekshiruv · o‘qituvchi bahosi
SDLC
SemVer
ADR
Feature flag
AI
15-amaliy mashg‘ulot · Yakuniy loyiha himoyasi
1 / 22
Mashg‘ulot maqsadi

Amaliy mashg‘ulot oxirida siz quyidagilarni bajara olasiz...

1
Tayyorlash — v1.0.0 relizini: CHANGELOG, izohli git teg, GitHub Release va ishlayotgan production URL
2
Yig‘ish — hujjatlar to‘plamini: README, ADR lar, OpenAPI (Scribe), foydalanuvchi qo‘llanmasi va runbook
3
Namoyish qilish — biznes-jarayonni to‘rt rol bo‘yicha 8 daqiqalik jonli demo shaklida
4
Tushuntirish — har bir a’zo o‘zi yozgan Pull Request ni kod tahlili formatida
5
O‘tkazish — jamoa retrospektivasini va v1.1 uchun aniq vazifalar ro‘yxatini
15-amaliy mashg‘ulot · Yakuniy loyiha himoyasi
2 / 22
Ish tartibi va baholash

Qanday bajariladi va qanday baholanadi?

Ish tartibi

  1. Saytga login va parolingiz bilan kiring: emro.uz/korxona/kirish.html
  2. 15-amaliy sahifasini oching (oxirgi slayddagi QR kod).
  3. Yo‘riqnoma bo‘yicha jamoa loyihasida bosqichni bajaring, commit va push qiling.
  4. PHP topshiriqlarni yeching: ▶ Sinab ko‘rish → ✓ Topshirish (yashirin testlar).
  5. Loyiha havolasini (GitHub repo, PR yoki tag) topshiring — o‘qituvchi baho qo‘yadi.

Baholash mezonlari

  • Natija — loyiha bosqichi mezonlar ro‘yxati bo‘yicha bajarilgan.
  • Topshiriqlar — PHP topshiriqlar testlardan o‘tgan.
  • Kod sifati — tushunarli nomlar, PSR-12, kichik va mazmunli commitlar.
  • Jamoaviy hissa — har bir a’zo o‘z qismini tushuntira oladi; ko‘chirilgan ish baholanmaydi.
  • Muddat — muddatdan keyin topshirilgan ish “kechikkan” deb belgilanadi.
15-amaliy mashg‘ulot · Yakuniy loyiha himoyasi
3 / 22
01

Himoya formati va reliz

20 daqiqalik reglament · hujjatlar to‘plami · v1.0.0
Reglament
Hujjatlar
v1.0.0
15-amaliy mashg‘ulot · Yakuniy loyiha himoyasi
4 / 22
REGLAMENT

Himoya: ~20 daqiqa

QismVaqtNima ko‘rsatiladi
Muammo va maqsad2 daqKorxona, jarayon, foydalanuvchilar, asosiy talablar
Arxitektura3 daqModullar, ER-sxema, 2–3 ta asosiy ADR
Jonli demo8 daqMenejer → omborchi → buxgalter → hisobot; biznes-qoidalar
Sifat va ekspluatatsiya3 daqCI, test qamrovi, Sentry/loglar, zaxira nusxa
Savol-javob4 daqHar bir a’zo o‘z qismi bo‘yicha javob beradi
Slayd emas, ishlaydigan tizim asosiy dalil: slaydlar 5–7 tadan oshmasin.
15-amaliy mashg‘ulot · Yakuniy loyiha himoyasi
5 / 22
HUJJATLAR

Himoyaga olib kelinadigan hujjatlar to‘plami

FaylMinimal tarkibTekshiruv
README.mdTavsif, ishga tushirish, testlar, .env, deployYangi odam 30 daqiqada ko‘taradi
CHANGELOG.md[Unreleased], [1.0.0] - sana, toifalarKeep a Changelog formati
docs/adr/*.mdKamida 3 ta: Kontekst, Qaror, OqibatlarHolati ko‘rsatilgan
API hujjatiScribe: guruhlar, parametrlar, misollar/docs ochiladi
docs/user-guide/4 rol: vazifalar, qadamlar, skrinshotlarTexnik atamalarsiz
docs/runbook.mdKamida 3 hodisa: navbat, disk, tiklashBuyruqlar tayyor
Barcha hujjatlar v1.0.0 teg holatida repozitoriyda bo‘lishi kerak.
15-amaliy mashg‘ulot · Yakuniy loyiha himoyasi
6 / 22
TEKSHIRUV

Himoyadan oldingi kun: tezkor tekshiruv

# Hujjatlar joyidami?
ls README.md CHANGELOG.md docs/adr docs/user-guide docs/runbook.md

# API hujjati yangilanganmi?
php artisan scribe:generate && git status --short

# Teg va Release
git tag --list "v1.*"
gh release view v1.0.0 --json tagName,url

# Production sog‘mi?
curl -fsS -o /dev/null -w "%{http_code}\n" "$APP_URL/up"
▶ NATIJA
v1.0.0
{"tagName":"v1.0.0","url":"https://github.com/jamoa/omborpro/releases/tag/v1.0.0"}
200
git status --short
generatsiyadan keyin o‘zgarish chiqsa — hujjat eskirgan edi
gh release view
Release mavjudligini va havolasini ko‘rsatadi
curl -w
faqat HTTP kodni chiqaradi; -f xato kodda muvaffaqiyatsiz tugaydi
15-amaliy mashg‘ulot · Yakuniy loyiha himoyasi
7 / 22
02

Baholash mezonlari va kod tahlili

Mezonlar va ballar · PR bo‘yicha tushuntirish · individual hissa
Baholash
Code review
Individual hissa
15-amaliy mashg‘ulot · Yakuniy loyiha himoyasi
8 / 22
BAHOLASH

Mezonlar va ballar (100 ball)

MezonBallNima tekshiriladi
Funksionallik va jonli demo30To‘liq jarayon, biznes-qoidalar, 4 rol
Arxitektura va kod sifati20Servis qatlami, tranzaksiyalar, Pint/Larastan, ADR
Testlar va CI15Pest: biznes-qoidalar va API, CI yashil
Hujjatlar10README, ADR, OpenAPI, qo‘llanma, CHANGELOG
Joriy etish va ekspluatatsiya10Production URL, /up, loglar, zaxira
Kod tahlili va savollar10Har a’zo o‘z PR ini tushuntiradi
Jamoaviy ish va retrospektiva5PR tarixi, review lar, docs/retro.md
Jamoaning umumiy bali individual hissa bo‘yicha ±20 % gacha tuzatilishi mumkin.
15-amaliy mashg‘ulot · Yakuniy loyiha himoyasi
9 / 22
KOD TAHLILI

O‘z PR ingizni qanday tushuntirasiz

1Muammo

Qaysi user story yoki xato? Issue havolasi.

2Yechim

Asosiy o‘zgarish: servis, migratsiya, policy — 2–3 fayl.

3Nega shunday

Muqobil variantlar va tanlov sababi (kerak bo‘lsa — ADR).

4Testlar

Qaysi test qo‘shildi, qaysi chekka holatni tekshiradi.

5Review

Kim ko‘rib chiqdi, qanday izoh bo‘ldi, nima o‘zgardi.
Diff ni GitHub da oching — IDE dagi tasodifiy fayl emas, aynan birlashtirilgan PR.
15-amaliy mashg‘ulot · Yakuniy loyiha himoyasi
10 / 22
JAVOB SIFATI

Komissiya savoliga javob

✗ Zaif javob

  • “Laravel o‘zi qiladi”
  • “Buni boshqa a’zo yozgan”
  • “Ishlaydi-ku” — testsiz
  • Xatoni yashirish yoki mavzuni chetlab o‘tish

✓ Kuchli javob

  • Aniq joy: StockService::reserve, lockForUpdate
  • Dalil: test nomi, CI natijasi, Sentry hisoboti
  • Sabab: ADR yoki o‘lchov (EXPLAIN, Debugbar)
  • Cheklovni tan olish va v1.1 rejasi
15-amaliy mashg‘ulot · Yakuniy loyiha himoyasi
11 / 22
03

Retrospektiva va zaxira reja

Start/Stop/Continue · 4L · jamoa metrikalari · demo zaxirasi
Retrospektiva
Metrikalar
Zaxira reja
15-amaliy mashg‘ulot · Yakuniy loyiha himoyasi
12 / 22
RETROSPEKTIVA

Ikki format — bitta maqsad

1Start

Nimani boshlaymiz? Masalan: har PR da test majburiy.

2Stop

Nimani to‘xtatamiz? Masalan: main ga to‘g‘ridan-to‘g‘ri push.

3Continue

Nima yaxshi ishladi? Masalan: kundalik 10 daqiqalik uchrashuv.

44L

Liked, Learned, Lacked, Longed for — chuqurroq refleksiya uchun.
Har bir fikr — bitta stiker; ovoz berib eng muhim 3 tasini tanlang.
15-amaliy mashg‘ulot · Yakuniy loyiha himoyasi
13 / 22
SHABLON

docs/retro.md

# OmborPro v1.0.0 retrospektivasi (2026-12-21)

## Metrikalar
- PR: 64 ta, o'rtacha review vaqti 9 soat
- Test qamrovi: 78 %, CI muvaffaqiyatsiz: 11 %
- User story: 31 rejalashtirilgan, 27 bajarilgan

## Start
- Har bir PR da Pest testi majburiy
## Stop
- main ga to'g'ridan-to'g'ri push
## Continue
- Har hafta demo va kod tahlili

## v1.1 vazifalari
- [ ] Hisobotlarni navbatga o'tkazish (mas'ul: A.)
- [ ] Runbook: zaxiradan tiklashni sinash (mas'ul: B.)
▶ NATIJA
docs/retro.md — v1.0.0 teg ichida, Release tavsifida havola
Metrikalar
GitHub Insights, Actions, Pest coverage dan
Start/Stop/Continue
har birida 1–3 ta aniq fikr
v1.1 vazifalari
mas’ul bilan — aks holda retrospektiva “gap” bo‘lib qoladi
15-amaliy mashg‘ulot · Yakuniy loyiha himoyasi
14 / 22
ZAXIRA REJA

Demo ishlamasa nima qilamiz

1

Server ishlamaydi

Lokal Docker stek: docker compose up -d, seed ma’lumotlar
›
2

Internet yo‘q

Oldindan yuklab olingan demo video (3–5 daqiqa)
›
3

Ma’lumot buzildi

Demo bazani seed bilan tiklash — faqat demo muhitida
›
4

Vaqt yetmayapti

Ssenariyning qisqa varianti: buyurtma → hisob-faktura → hisobot
Zaxira rejadan foydalanish ball kamaytirmaydi; tayyor bo‘lmaslik — kamaytiradi.
15-amaliy mashg‘ulot · Yakuniy loyiha himoyasi
15 / 22
Loyiha bosqichi

Natija va topshirish

Natija: jamoa OmborPro ning v1.0.0 relizini ishlayotgan URL, to‘liq hujjatlar to‘plami va jonli demo bilan himoya qiladi; har bir a’zo o‘z hissasini kod tahlili orqali tushuntiradi va retrospektiva hujjati topshiriladi.

Baholash mezonlari

  • GitHub da v1.0.0 teg va Release bor; CHANGELOG da [1.0.0] bo‘limi Keep a Changelog formatida
  • Production URL ishlaydi, /up 200 qaytaradi; to‘rt rol uchun demo foydalanuvchilar tayyor
  • README: tavsif, Docker bilan ishga tushirish, testlar, muhit o‘zgaruvchilari va deploy bo‘limlari bor
  • docs/adr/ da kamida 3 ta ADR (Holat, Kontekst, Qaror, Oqibatlar)
  • API hujjati (Scribe) yangilangan va /docs da ochiladi; foydalanuvchi qo‘llanmasi to‘rt rolni qamraydi
  • main da CI yashil (Pint, Larastan, Pest); har bir a’zoning kamida bitta ko‘rib chiqilgan PR i bor
  • Demo zaxirasi tayyor: lokal Docker stek, 3–5 daqiqalik video, seed ma’lumotlar
  • docs/retro.md: Start/Stop/Continue (yoki 4L), metrikalar va v1.1 uchun 3–5 vazifa
📤 GitHub Release havolasi (.../releases/tag/v1.0.0) va production URL. Release tavsifida hujjatlar, demo video (zaxira) va har bir a’zoning tanlangan PR havolalari ko‘rsatilsin.
Loyiha havolasini shu sahifada topshiring
15-amaliy mashg‘ulot · Yakuniy loyiha himoyasi
16 / 22
Amaliy topshiriqKompyuterda mustaqil · Oson · 10 ball

4-topshiriq: Reliz cheklistini tekshirish

Himoyadan oldin v1.0.0 relizi tayyorligini tekshiring. Kirish: ['tests' => bool, 'coverage' => int, 'changelog' => bool, 'tag' => string, 'adr' => int]. Mezonlar (shu tartibda): tests — true; coverage — kamida 70 (%); changelog — true; tag — vX.Y.Z ko‘rinishida (pre-release -rc.1 relizga yaroqsiz); adr — kamida 3 ta. Kalit yo‘q bo‘lsa — mezon bajarilmagan hisoblanadi.

Imzo: function release_ready(array $r): array

Qaytaradi: ['ready' => bool, 'missing' => [...]] — bajarilmagan mezonlar nomlari yuqoridagi tartibda.

CHAQIRUV
release_ready(['tests' => true, 'coverage' => 82, 'changelog' => true, 'tag' => 'v1.0.0', 'adr' => 4])
NATIJA
{"ready":true,"missing":[]}
Telefon kamerasi bilan skanerlang
1. Saytga kiring (login va parol)
2. PHP kodni yozing va sinab ko‘ring
3. ✓ Topshirish
15-amaliy mashg‘ulot · Yakuniy loyiha himoyasi
17 / 22
Amaliy topshiriqKompyuterda mustaqil · O‘rta · 20 ball

5-topshiriq: Feature flag: kimga yoqilgan?

Feature flag ['name' => string, 'enabled' => bool, 'users' => [id...], 'roles' => [rol...], 'percent' => int] va foydalanuvchi ['id' => int, 'role' => string] berilgan. Avval percent 0–100 oralig‘ida ekanini tekshiring, aks holda InvalidArgumentException. Keyin: enabled false bo‘lsa — false; id users ro‘yxatida yoki roli roles da bo‘lsa — true; aks holda bosqichma-bosqich yoqish: crc32(name . ':' . id) % 100 < percent. users/roles kaliti bo‘lmasa — bo‘sh ro‘yxat.

Imzo: function feature_active(array $flag, array $user): bool

Qaytaradi: true yoki false — bir xil foydalanuvchi uchun har doim bir xil natija (deterministik).

CHAQIRUV
feature_active(['name' => 'invoice-pdf-v2', 'enabled' => true, 'users' => [], 'roles' => ['buxgalter'], 'percent' => 0], ['id' => 5, 'role' => 'buxgalter'])
NATIJA
true
Telefon kamerasi bilan skanerlang
1. Saytga kiring (login va parol)
2. PHP kodni yozing va sinab ko‘ring
3. ✓ Topshirish
15-amaliy mashg‘ulot · Yakuniy loyiha himoyasi
18 / 22
Amaliy topshiriqKompyuterda mustaqil · O‘rta · 20 ball

6-topshiriq: ADR holatlari mashinasi

Har bir ADR proposed (taklif qilingan) holatida tug‘iladi. Ruxsat etilgan o‘tishlar: proposed → accepted, proposed → rejected, accepted → deprecated, accepted → superseded. rejected, deprecated, superseded — yakuniy holatlar. Hodisalar ro‘yxati (yangi holatlar ketma-ketligi) berilgan — yakuniy holatni qaytaring. Noma’lum holat nomi — InvalidArgumentException; ruxsat etilmagan o‘tish (shu jumladan o‘ziga o‘tish) — DomainException.

Imzo: function adr_status(array $events): string

Qaytaradi: Yakuniy holat nomi: 'proposed', 'accepted', 'rejected', 'deprecated' yoki 'superseded'.

CHAQIRUV
adr_status(['accepted'])
NATIJA
"accepted"
Telefon kamerasi bilan skanerlang
1. Saytga kiring (login va parol)
2. PHP kodni yozing va sinab ko‘ring
3. ✓ Topshirish
15-amaliy mashg‘ulot · Yakuniy loyiha himoyasi
19 / 22
Amaliy topshiriqKompyuterda mustaqil · Qiyin · 30 ball

7-topshiriq: CHANGELOG: [Unreleased] bo‘limini tahlil qilish

Keep a Changelog formatidagi Markdown matn berilgan (qatorlar \n bilan ajratilgan). ## [Unreleased] qatoridan keyingi ## bilan boshlanuvchi qatorgacha bo‘lgan qismni tahlil qiling: ### Tur — toifa (faqat Added, Changed, Deprecated, Removed, Fixed, Security, aks holda DomainException), - matn — shu toifaga yozuv. Toifadan oldin kelgan yozuv ham DomainException. Bo‘sh va boshqa qatorlar e’tiborga olinmaydi; qator boshidagi/oxiridagi bo‘sh joylar olib tashlanadi. [Unreleased] bo‘limi bo‘lmasa — bo‘sh massiv.

Imzo: function parse_unreleased(string $md): array

Qaytaradi: Toifa → yozuvlar ro‘yxati; toifalar standart tartibda (Added, Changed, Deprecated, Removed, Fixed, Security), faqat kamida bitta yozuvi borlari.

CHAQIRUV
parse_unreleased("# Changelog\n\n## [Unreleased]\n### Fixed\n- QQS yaxlitlash\n### Added\n- Excel eksport\n\n## [1.0.0] - 2026-12-21\n### Added\n- Birinchi reliz")
NATIJA
{"Added":["Excel eksport"],"Fixed":["QQS yaxlitlash"]}
Telefon kamerasi bilan skanerlang
1. Saytga kiring (login va parol)
2. PHP kodni yozing va sinab ko‘ring
3. ✓ Topshirish
15-amaliy mashg‘ulot · Yakuniy loyiha himoyasi
20 / 22
Amaliy topshiriqKompyuterda mustaqil · Qiyin · 30 ball

8-topshiriq: SemVer bo‘yicha tartiblash (pre-release bilan)

Versiyalar ro‘yxatini semver.org qoidalari bo‘yicha o‘sish tartibida saralang. Format: MAJOR.MINOR.PATCH[-pre][+build]; asosiy raqamlarda boshida ortiqcha 0 bo‘lmaydi (01.0.0 — xato), v prefiksi yo‘q; aks holda InvalidArgumentException. Avval MAJOR, MINOR, PATCH sonlar sifatida; pre-release li versiya o‘sha relizdan kichik (1.0.0-rc.1 < 1.0.0). Pre-release identifikatorlari nuqta bo‘yicha birma-bir: ikkalasi raqam — son sifatida, aks holda satr (ASCII) sifatida; raqamli identifikator harflisidan kichik; hammasi teng bo‘lsa, identifikatori ko‘prog‘i katta. +build tartibga ta’sir qilmaydi (teng bo‘lsa — kirish tartibi saqlanadi).

Imzo: function semver_sort(array $versions): array

Qaytaradi: Saralangan versiyalar ro‘yxati (asl satrlar o‘zgarishsiz).

CHAQIRUV
semver_sort(['1.10.0', '1.2.0', '1.0.0', '1.0.0-rc.1'])
NATIJA
["1.0.0-rc.1","1.0.0","1.2.0","1.10.0"]
Telefon kamerasi bilan skanerlang
1. Saytga kiring (login va parol)
2. PHP kodni yozing va sinab ko‘ring
3. ✓ Topshirish
15-amaliy mashg‘ulot · Yakuniy loyiha himoyasi
21 / 22
Topshiriqlar va topshirish

15-amaliy: 8 ta PHP topshiriq

1

Hodisa ustuvorligi va SLA muddati

Oson · 10 ball · ma’ruzada
2

Conventional Commits bo‘yicha keyingi versiya

O‘rta · 20 ball · ma’ruzada
3

AI servisiga yuborishdan oldin niqoblash

Oson · 10 ball · ma’ruzada
4

Reliz cheklistini tekshirish

Oson · 10 ball
5

Feature flag: kimga yoqilgan?

O‘rta · 20 ball
6

ADR holatlari mashinasi

O‘rta · 20 ball
7

CHANGELOG: [Unreleased] bo‘limini tahlil qilish

Qiyin · 30 ball
8

SemVer bo‘yicha tartiblash (pre-release bilan)

Qiyin · 30 ball
Telefon kamerasi bilan skanerlang

PHP kod saytda yoziladi va server tomonidan avtomatik tekshiriladi. Loyiha havolasini ham shu sahifada topshirasiz; o‘qituvchi baho qo‘yadi.

15-amaliy mashg‘ulot · Yakuniy loyiha himoyasi
22 / 22
3:00
💡 Javoblar
✎ Chiqish chiptasi
🗒 O‘qituvchi eslatmalari
▶ Ushbu dars mashg‘ulotlari
💻 15-amaliy: topshiriqlar va loyiha havolasi📖 Ma’ruza matni01 Moslashtirish02 Natijani toping03 Tasniflash04 Kodni tartiblash05 Xatoni toping06 Yakuniy sinov📁 15-mavzu materiallari
? Qanday foydalanish
MAnimatsiyani yoqish / o‘chirish
→ / SpaceKeyingi (yoki keyingi qism)
←Oldingi
BBosqichma-bosqich ochish yoq/o‘ch
OBarcha slaydlar
NO‘qituvchi eslatmalari
AJavoblar / asosiy amal
PQalam: slaydga chizish
FTo‘liq ekran
EscPanellarni yopish

Kartani ajratib ko‘rsatish uchun ustiga bosing. Tekshiruv va takrorlash slaydlarida javobni ko‘rish uchun bandni bosing. ▶ INTERAKTIV belgili slaydlar — amaliy mashg‘ulotlar.