⌂Barcha darslar📁Dars materiallari1 / 1 1-amaliy mashg‘ulot · Loyiha xartiyasi: jamoa, soha, backlog va ER-sxema — yo‘riqnoma
1
BIRINCHI AMALIY MASHG‘ULOT
Korxona ilovalarini dasturlash · 2 soat · 1-mavzu

Loyiha xartiyasi: jamoa, soha, backlog va ER-sxema

Jamoa loyihasi bosqichi · 5 ta PHP topshiriq · avtomatik tekshiruv · o‘qituvchi bahosi
ERP
CRM
WMS
Arxitektura
OmborPro
1-amaliy mashg‘ulot · Loyiha xartiyasi: jamoa, soha, backlog va ER-sxema
1 / 22
Mashg‘ulot maqsadi

Amaliy mashg‘ulot oxirida siz quyidagilarni bajara olasiz...

1
Tuzish — 3–4 kishilik jamoa va rollarni (jamoa sardori, backend, interfeys, sifat/DevOps) taqsimlash
2
Tanlash — sohani (OmborPro yoki shu andozadagi o‘z sohangiz) va tizim chegarasini belgilash
3
Yozish — loyiha xartiyasi: maqsad, ko‘lam, rollar, xavflar, muvaffaqiyat mezonlari
4
Shakllantirish — user stories va qabul mezonlari bilan MoSCoW bo‘yicha saralangan backlog
5
Loyihalash — modullar ro‘yxati va Mermaid ko‘rinishidagi ER-sxema
6
Sozlash — GitHub repozitoriysi, Issues va loyiha doskasi (GitHub Projects)
1-amaliy mashg‘ulot · Loyiha xartiyasi: jamoa, soha, backlog va ER-sxema
2 / 22
Ish tartibi va baholash

Qanday bajariladi va qanday baholanadi?

Ish tartibi

  1. Saytga login va parolingiz bilan kiring: emro.uz/korxona/kirish.html
  2. 1-amaliy sahifasini oching (oxirgi slayddagi QR kod).
  3. Yo‘riqnoma bo‘yicha jamoa loyihasida bosqichni bajaring, commit va push qiling.
  4. PHP topshiriqlarni yeching: ▶ Sinab ko‘rish → ✓ Topshirish (yashirin testlar).
  5. Loyiha havolasini (GitHub repo, PR yoki tag) topshiring — o‘qituvchi baho qo‘yadi.

Baholash mezonlari

  • Natija — loyiha bosqichi mezonlar ro‘yxati bo‘yicha bajarilgan.
  • Topshiriqlar — PHP topshiriqlar testlardan o‘tgan.
  • Kod sifati — tushunarli nomlar, PSR-12, kichik va mazmunli commitlar.
  • Jamoaviy hissa — har bir a’zo o‘z qismini tushuntira oladi; ko‘chirilgan ish baholanmaydi.
  • Muddat — muddatdan keyin topshirilgan ish “kechikkan” deb belgilanadi.
1-amaliy mashg‘ulot · Loyiha xartiyasi: jamoa, soha, backlog va ER-sxema
3 / 22
01

Jamoa, soha va loyiha xartiyasi

Rollar · soha tanlash · xartiya bo‘limlari · ko‘lam
Jamoa
Xartiya
Ko‘lam
1-amaliy mashg‘ulot · Loyiha xartiyasi: jamoa, soha, backlog va ER-sxema
4 / 22
XARTIYA

Loyiha xartiyasi bo‘limlari

Bo‘limSavolOmborPro misoli
MaqsadKim uchun, qanday muammo?Ulgurji firma qoldiq va buyurtmalarni bitta tizimda yuritadi
Ko‘lam: kiradiQaysi jarayonlar?Katalog, ombor, buyurtma, hisob-faktura, to‘lov, hisobot
Ko‘lam: kirmaydiNimani ataylab qilmaymiz?Ish haqi, ishlab chiqarish, mobil ilova
RollarKim foydalanadi?admin, menejer, omborchi, buxgalter
XavflarNima xalaqit berishi mumkin?Docker tajribasi yo‘q → 2-haftada birga sozlash
MezonlarMuvaffaqiyatni qanday o‘lchaymiz?Buyurtma oqimi testlar bilan qoplangan, demo ishlaydi
1-amaliy mashg‘ulot · Loyiha xartiyasi: jamoa, soha, backlog va ER-sxema
5 / 22
DOCS/CHARTER.MD

Xartiya fayli namunasi

# OmborPro — loyiha xartiyasi
Jamoa: "Ombor-3" (sardor: A., backend: B., UI: C., QA/DevOps: D.)
Maqsad: ulgurji firma qoldiq, buyurtma va to‘lovlarni bitta
        tizimda yuritadi; qoldiq hech qachon manfiy bo‘lmaydi.
Kiradi: katalog, kontragentlar, ombor, buyurtma, hisob-faktura,
        to‘lov, hisobotlar, import, audit.
Kirmaydi: ish haqi, ishlab chiqarish, mobil ilova.
Rollar: admin, menejer, omborchi, buxgalter.
Xavflar: Docker tajribasi kam -> 2-hafta juft dasturlash.
Mezonlar: buyurtma oqimi Pest testlari bilan, demo 10 daqiqa.
▶ NATIJA
docs/CHARTER.md — repozitoriyda, birinchi PR bilan qo‘shiladi
Maqsad
bitta-ikki gap, o‘lchanadigan natija bilan
Kirmaydi
ko‘lam chegarasi — eng muhim qator
Xavflar
har bir xavf yonida chora
Mezonlar
tekshirib bo‘ladigan bo‘lsin
1-amaliy mashg‘ulot · Loyiha xartiyasi: jamoa, soha, backlog va ER-sxema
6 / 22
1-SOAT REJASI

Mashg‘ulotning birinchi yarmi

1

10 daqiqa

Jamoa va rollar, aloqa kanali
›
2

15 daqiqa

Soha tanlash va o‘qituvchi bilan kelishish
›
3

25 daqiqa

Xartiya: maqsad, ko‘lam, rollar, xavflar, mezonlar
›
4

10 daqiqa

Boshqa jamoa bilan xartiyalarni almashib, savol berish
1-amaliy mashg‘ulot · Loyiha xartiyasi: jamoa, soha, backlog va ER-sxema
7 / 22
02

User stories, modullar va backlog

Story formati · INVEST · Given/When/Then · MoSCoW
User story
Backlog
MoSCoW
1-amaliy mashg‘ulot · Loyiha xartiyasi: jamoa, soha, backlog va ER-sxema
8 / 22
STORY SIFATI

Yomon va yaxshi user story

Noto‘g‘ri

  • “products jadvalini yaratish” — texnik vazifa
  • “Tizim qulay bo‘lsin” — tekshirib bo‘lmaydi
  • “Butun ombor moduli” — juda katta
  • Rol va foyda ko‘rsatilmagan

To‘g‘ri

  • Men omborchi sifatida kirimni skaner bilan kiritishni xohlayman, toki qoldiq aniq bo‘lsin
  • Qabul mezoni: Given / When / Then
  • Baho: 3 ball, bir haftada bajariladi
  • Modul: Ombor, ustuvorlik: Must
1-amaliy mashg‘ulot · Loyiha xartiyasi: jamoa, soha, backlog va ER-sxema
9 / 22
BACKLOG

MoSCoW bo‘yicha saralangan backlog (parcha)

IDStory (qisqa)ModulMoSCoW / ball
US-01Menejer buyurtma yaratadiSavdoMust / 5
US-02Menejer buyurtmani tasdiqlaydi va rezerv qiladiSavdo, OmborMust / 8
US-03Omborchi kirim kiritadiOmborMust / 3
US-04Buxgalter hisob-faktura chiqaradiMoliyaMust / 5
US-05Buxgalter debitorlik hisobotini ko‘radiHisobotlarShould / 5
US-06Admin mahsulotlarni Excel dan import qiladiKatalogShould / 5
US-07Menejer mijozga PDF hisob-faktura yuboradiMoliyaCould / 3
US-08Mobil ilova—Won’t / —
1-amaliy mashg‘ulot · Loyiha xartiyasi: jamoa, soha, backlog va ER-sxema
10 / 22
GITHUB ISSUE

Story Issue sifatida

Sarlavha: US-02 Buyurtmani tasdiqlash va rezerv
Label: must, savdo, ombor     Baho: 8
Men menejer sifatida buyurtmani tasdiqlashni xohlayman,
toki tovar mijoz uchun band qilinsin.

Qabul mezonlari:
- Given: UN-001 mavjud qoldig‘i 10, buyurtmada 4 dona
  When: menejer "Tasdiqlash" ni bosadi
  Then: holat reserved, stocks.reserved +4, jurnalda 'reserve'
- Given: mavjud qoldiq 3, buyurtmada 5 dona
  When: tasdiqlash
  Then: xato xabari, holat va qoldiq o‘zgarmaydi
▶ NATIJA
Issue #12 yaratildi → doskada “Todo” ustunida
Label
ustuvorlik va modul bo‘yicha filtrlash uchun
Given/When/Then
har bir mezon — kelajakdagi Pest testi
Ikkinchi mezon
salbiy holat ham albatta yoziladi
1-amaliy mashg‘ulot · Loyiha xartiyasi: jamoa, soha, backlog va ER-sxema
11 / 22
03

ER-sxema, GitHub repozitoriysi va loyiha doskasi

Mohiyatlar va bog‘lanishlar · Mermaid · repozitoriy · Issues · Projects
ER-sxema
Mermaid
GitHub
1-amaliy mashg‘ulot · Loyiha xartiyasi: jamoa, soha, backlog va ER-sxema
12 / 22
DOCS/ER.MD

Atributlari bilan ER-sxema (parcha)

```mermaid
erDiagram
    PRODUCTS {
        bigint id PK
        string sku UK "UN-001"
        string name
        bigint category_id FK
        decimal price "14,2"
    }
    STOCKS {
        bigint warehouse_id FK
        bigint product_id FK
        int quantity
        int reserved
    }
    PRODUCTS ||--o{ STOCKS : "qoldiqlar"
```
▶ NATIJA
GitHub fayl sahifasida jadvallar va bog‘lanishlar rasm bo‘lib chiziladi
PK / FK / UK
birlamchi, tashqi va noyob kalitlar belgilanadi
decimal "14,2"
pul turini sxemadayoq aniqlang
STOCKS
warehouse_id + product_id juftligi noyob bo‘lishi kerak
1-amaliy mashg‘ulot · Loyiha xartiyasi: jamoa, soha, backlog va ER-sxema
13 / 22
GITHUB CLI

Repozitoriy, label va Issue

gh repo create ombor-3/omborpro --private --clone
cd omborpro
mkdir docs && touch docs/CHARTER.md docs/er.md
git add . && git commit -m "docs: xartiya va ER-sxema"
git push -u origin main
gh label create must --color B60205
gh issue create --title "US-02 Buyurtmani tasdiqlash" \
  --label must --body-file docs/stories/us-02.md
gh project create --owner ombor-3 --title OmborPro
▶ NATIJA
✓ Created repository ombor-3/omborpro on GitHub
https://github.com/ombor-3/omborpro/issues/12
https://github.com/orgs/ombor-3/projects/1
gh repo create
repozitoriy yaratadi va lokal nusxasini oladi
gh label create
ustuvorlik label lari: must, should, could
gh issue create
story ni Issue sifatida qo‘shadi
gh project create
loyiha doskasini yaratadi
1-amaliy mashg‘ulot · Loyiha xartiyasi: jamoa, soha, backlog va ER-sxema
14 / 22
DOSKA

Loyiha doskasi ustunlari

1

Backlog

Hamma story lar, MoSCoW va ball bilan
›
2

Todo

Shu hafta olinadiganlar — sig‘imga qarab
›
3

In progress

Kim bajaryapti — Issue ga assignee
›
4

Review

PR ochilgan, boshqa a’zo ko‘rib chiqmoqda
›
5

Done

PR main ga qo‘shilgan, qabul mezonlari bajarilgan
“In progress” da bir kishida bir vaqtda 1–2 tadan ortiq vazifa bo‘lmasin.
1-amaliy mashg‘ulot · Loyiha xartiyasi: jamoa, soha, backlog va ER-sxema
15 / 22
Loyiha bosqichi

Natija va topshirish

Natija: jamoa tuzilgan, soha tanlangan; GitHub repozitoriysida loyiha xartiyasi, modullar ro‘yxati, Mermaid ER-sxema va user stories asosidagi backlog Issues ko‘rinishida, loyiha doskasi sozlangan.

Baholash mezonlari

  • docs/CHARTER.md: maqsad, ko‘lam (kiradi / kirmaydi), rollar, xavflar va o‘lchanadigan mezonlar bor
  • Kamida 15 ta user story Issue: “Men … sifatida … xohlayman, toki …” formatida, ID va label bilan
  • Har bir Must story da kamida bitta ijobiy va bitta salbiy Given/When/Then qabul mezoni bor
  • Backlog MoSCoW bo‘yicha saralangan va story ballari qo‘yilgan; Must ulushi taxminan 60 % dan oshmaydi
  • docs/er.md da Mermaid ER-sxema: kamida 8 jadval, PK/FK/UK, kardinallik, pul ustunlari decimal
  • GitHub Projects doskasi: Backlog, Todo, In progress, Review, Done ustunlari, birinchi hafta vazifalari Todo da
  • main tarmog‘i himoyalangan, barcha jamoa a’zolari Collaborator sifatida qo‘shilgan
📤 GitHub repozitoriysi havolasini topshiring (yopiq bo‘lsa, o‘qituvchini Collaborator qiling). README da jamoa a’zolari va rollari, xartiya, ER-sxema va doska havolasi ko‘rsatilsin.
Loyiha havolasini shu sahifada topshiring
1-amaliy mashg‘ulot · Loyiha xartiyasi: jamoa, soha, backlog va ER-sxema
16 / 22
Amaliy topshiriqKompyuterda mustaqil · Oson · 10 ball

4-topshiriq: SKU ni normallashtirish

Katalog qoidasi: SKU — aniq 2 ta katta lotin harfi, chiziqcha va aniq 3 ta raqam (UN-001). Excel dan kelgan qiymatlar esa turlicha: ' un-7 ', 'Un-12'. Normallashtiring: chetdagi bo‘sh joylarni olib tashlang, harflarni katta qiling, raqam qismini chapdan 0 bilan 3 xonagacha to‘ldiring. Kirish 2 harf, chiziqcha va 1–3 raqamdan iborat bo‘lmasa (3 harf, 4 raqam, boshqa belgi, bo‘sh satr) — InvalidArgumentException.

Imzo: function sku_normallashtir(string $sku): string

Qaytaradi: Normallashtirilgan SKU satri, masalan 'UN-007'.

CHAQIRUV
sku_normallashtir(' un-7 ')
NATIJA
"UN-007"
Telefon kamerasi bilan skanerlang
1. Saytga kiring (login va parol)
2. PHP kodni yozing va sinab ko‘ring
3. ✓ Topshirish
1-amaliy mashg‘ulot · Loyiha xartiyasi: jamoa, soha, backlog va ER-sxema
17 / 22
Amaliy topshiriqKompyuterda mustaqil · O‘rta · 20 ball

5-topshiriq: User story tahlili

User story Men <rol> sifatida <harakat> xohlayman, toki <foyda>. formatida yoziladi. Matndan uch qismni ajrating. So‘zlar orasida bir nechta bo‘sh joy bo‘lishi mumkin, matn boshi va oxiridagi bo‘sh joylar hamda oxiridagi nuqta hisobga olinmaydi; Men so‘zi kichik harf bilan ham yozilishi mumkin. Format mos kelmasa yoki biror qism bo‘sh bo‘lsa — InvalidArgumentException.

Imzo: function story_tahlil(string $matn): array

Qaytaradi: ['rol' => string, 'harakat' => string, 'foyda' => string] — shu tartibda; ichki ortiqcha bo‘sh joylar bittaga qisqartiriladi.

CHAQIRUV
story_tahlil('Men menejer sifatida buyurtmani tasdiqlashni xohlayman, toki tovar band qilinsin.')
NATIJA
{"rol":"menejer","harakat":"buyurtmani tasdiqlashni","foyda":"tovar band qilinsin"}
Telefon kamerasi bilan skanerlang
1. Saytga kiring (login va parol)
2. PHP kodni yozing va sinab ko‘ring
3. ✓ Topshirish
1-amaliy mashg‘ulot · Loyiha xartiyasi: jamoa, soha, backlog va ER-sxema
18 / 22
Amaliy topshiriqKompyuterda mustaqil · O‘rta · 20 ball

6-topshiriq: Backlog ni MoSCoW bo‘yicha saralash

Backlog elementlari ['id' => 'US-03', 'moscow' => 'must', 'ball' => 5] ko‘rinishida. Saralash tartibi: avval moscow (must → should → could → wont), bir xil guruhda — ball o‘sish tartibida (kichik story oldin), ular ham teng bo‘lsa — id bo‘yicha alifbo tartibida. moscow qiymati noma’lum bo‘lsa — InvalidArgumentException.

Imzo: function backlog_tartibla(array $stories): array

Qaytaradi: Saralangan id lar ro‘yxati (list<string>).

CHAQIRUV
backlog_tartibla([['id' => 'US-01', 'moscow' => 'should', 'ball' => 3], ['id' => 'US-02', 'moscow' => 'must', 'ball' => 8], ['id' => 'US-03', 'moscow' => 'must', 'ball' => 2]])
NATIJA
["US-03","US-02","US-01"]
Telefon kamerasi bilan skanerlang
1. Saytga kiring (login va parol)
2. PHP kodni yozing va sinab ko‘ring
3. ✓ Topshirish
1-amaliy mashg‘ulot · Loyiha xartiyasi: jamoa, soha, backlog va ER-sxema
19 / 22
Amaliy topshiriqKompyuterda mustaqil · Qiyin · 30 ball

7-topshiriq: Backlog ni sprintlarga bo‘lish

Saralangan backlog (['id' => ..., 'ball' => int, 'moscow' => ...]) va bitta sprint sig‘imi (ballarda) berilgan. Story lar tartib bilan sprintlarga joylanadi: joriy sprintga sig‘sa (yig‘indi + ball ≤ sig‘im) — shu sprintga, aks holda yangi sprint ochiladi; tartib o‘zgarmaydi. wont story lar o‘tkazib yuboriladi. sig‘im ≤ 0 — InvalidArgumentException; biror story balli sig‘imdan katta bo‘lsa (uni bo‘lish kerak) — DomainException.

Imzo: function sprintlarga_bol(array $stories, int $sigim): array

Qaytaradi: Sprintlar ro‘yxati: har biri ['ids' => list<string>, 'ball' => int]. Story bo‘lmasa — [].

CHAQIRUV
sprintlarga_bol([['id' => 'US-01', 'ball' => 5, 'moscow' => 'must'], ['id' => 'US-02', 'ball' => 3, 'moscow' => 'must'], ['id' => 'US-03', 'ball' => 5, 'moscow' => 'should']], 8)
NATIJA
[{"ids":["US-01","US-02"],"ball":8},{"ids":["US-03"],"ball":5}]
Telefon kamerasi bilan skanerlang
1. Saytga kiring (login va parol)
2. PHP kodni yozing va sinab ko‘ring
3. ✓ Topshirish
1-amaliy mashg‘ulot · Loyiha xartiyasi: jamoa, soha, backlog va ER-sxema
20 / 22
Amaliy topshiriqKompyuterda mustaqil · Qiyin · 30 ball

8-topshiriq: Loyiha doskasi va WIP limiti

Doska sinfi ustunlari: backlog → todo → progress → review → done. qosh($id) story ni backlog ga qo‘shadi (takroriy id — DomainException). kochir($id, $ustun) story ni faqat qo‘shni ustunga (bir qadam oldinga yoki orqaga) ko‘chiradi; done dan chiqib bo‘lmaydi; progress dagi story lar soni WIP limitiga yetgan bo‘lsa, unga qo‘shib bo‘lmaydi — bu hollarda DomainException. Noma’lum id yoki ustun — InvalidArgumentException. ustun($nom) — shu ustundagi id lar (kelish tartibida), holat() — har bir ustundagi soni.

Imzo: final class Doska

Qaytaradi: ustun() — list<string>; holat() — ['backlog' => int, 'todo' => int, 'progress' => int, 'review' => int, 'done' => int].

CHAQIRUV
(function () { $d = new Doska(2); $d->qosh('US-01'); $d->qosh('US-02'); $d->kochir('US-01', 'todo'); return $d->holat(); })()
NATIJA
{"backlog":1,"todo":1,"progress":0,"review":0,"done":0}
Telefon kamerasi bilan skanerlang
1. Saytga kiring (login va parol)
2. PHP kodni yozing va sinab ko‘ring
3. ✓ Topshirish
1-amaliy mashg‘ulot · Loyiha xartiyasi: jamoa, soha, backlog va ER-sxema
21 / 22
Topshiriqlar va topshirish

1-amaliy: 8 ta PHP topshiriq

1

Rezerv va mavjud qoldiq

Oson · 10 ball · ma’ruzada
2

Hisob-faktura summasi QQS bilan

O‘rta · 20 ball · ma’ruzada
3

Buyurtma holati o‘tishi

O‘rta · 20 ball · ma’ruzada
4

SKU ni normallashtirish

Oson · 10 ball
5

User story tahlili

O‘rta · 20 ball
6

Backlog ni MoSCoW bo‘yicha saralash

O‘rta · 20 ball
7

Backlog ni sprintlarga bo‘lish

Qiyin · 30 ball
8

Loyiha doskasi va WIP limiti

Qiyin · 30 ball
Telefon kamerasi bilan skanerlang

PHP kod saytda yoziladi va server tomonidan avtomatik tekshiriladi. Loyiha havolasini ham shu sahifada topshirasiz; o‘qituvchi baho qo‘yadi.

1-amaliy mashg‘ulot · Loyiha xartiyasi: jamoa, soha, backlog va ER-sxema
22 / 22
3:00
💡 Javoblar
✎ Chiqish chiptasi
🗒 O‘qituvchi eslatmalari
▶ Ushbu dars mashg‘ulotlari
💻 1-amaliy: topshiriqlar va loyiha havolasi📖 Ma’ruza matni01 Moslashtirish02 Natijani toping03 Tasniflash04 Kodni tartiblash05 Xatoni toping06 Yakuniy sinov📁 1-mavzu materiallari
? Qanday foydalanish
MAnimatsiyani yoqish / o‘chirish
→ / SpaceKeyingi (yoki keyingi qism)
←Oldingi
BBosqichma-bosqich ochish yoq/o‘ch
OBarcha slaydlar
NO‘qituvchi eslatmalari
AJavoblar / asosiy amal
PQalam: slaydga chizish
FTo‘liq ekran
EscPanellarni yopish

Kartani ajratib ko‘rsatish uchun ustiga bosing. Tekshiruv va takrorlash slaydlarida javobni ko‘rish uchun bandni bosing. ▶ INTERAKTIV belgili slaydlar — amaliy mashg‘ulotlar.