Domen modellari, migratsiyalar va admin panel
Amaliy mashg‘ulot oxirida siz quyidagilarni bajara olasiz...
$fillable, casts(), bog‘lanishlar, OrderStatus enum castmigrate:fresh --seed bilan sxema va ma’lumotlar to‘liq qayta yaratilishiniQanday bajariladi va qanday baholanadi?
Ish tartibi
- Saytga login va parolingiz bilan kiring: emro.uz/korxona/kirish.html
- 3-amaliy sahifasini oching (oxirgi slayddagi QR kod).
- Yo‘riqnoma bo‘yicha jamoa loyihasida bosqichni bajaring, commit va push qiling.
- PHP topshiriqlarni yeching: ▶ Sinab ko‘rish → ✓ Topshirish (yashirin testlar).
- Loyiha havolasini (GitHub repo, PR yoki tag) topshiring — o‘qituvchi baho qo‘yadi.
Baholash mezonlari
- Natija — loyiha bosqichi mezonlar ro‘yxati bo‘yicha bajarilgan.
- Topshiriqlar — PHP topshiriqlar testlardan o‘tgan.
- Kod sifati — tushunarli nomlar, PSR-12, kichik va mazmunli commitlar.
- Jamoaviy hissa — har bir a’zo o‘z qismini tushuntira oladi; ko‘chirilgan ish baholanmaydi.
- Muddat — muddatdan keyin topshirilgan ish “kechikkan” deb belgilanadi.
Domen modellari va migratsiyalar
Migratsiyalar ketma-ketligi va asosiy cheklovlar
| # | Jadval | Tashqi kalitlar | Cheklovlar |
|---|---|---|---|
| 1 | categories | parent_id → categories (nullable) | — |
| 2 | products | category_id → categories (restrict) | sku unique, soft delete |
| 3 | warehouses, counterparties | — | code unique; inn char(9), soft delete |
| 4 | stocks, stock_movements | warehouse, product, user | unique(warehouse_id, product_id) |
| 5 | orders, order_items | counterparty, warehouse, created_by; order (cascade) | number unique |
| 6 | invoices, payments | order, counterparty; invoice | number unique, external_id unique nullable |
| 7 | exchange_rates, audit_logs, import_batches | user (nullable) | unique(date, currency) |
Generatorlar ketma-ketligi
php artisan make:model Category -mfs php artisan make:model Product -mfs php artisan make:model Warehouse -mfs php artisan make:model Counterparty -mfs php artisan make:model Stock -m php artisan make:model StockMovement -m php artisan make:model Order -mf php artisan make:model OrderItem -mf php artisan make:model Invoice -m php artisan make:model Payment -m php artisan make:migration add_is_active_to_users_table --table=users
INFO Model [app/Models/Category.php] created successfully. INFO Migration [database/migrations/2026_09_21_100000_create_categories_table.php] created successfully. INFO Factory [database/factories/CategoryFactory.php] created successfully. INFO Seeder [database/seeders/CategorySeeder.php] created successfully.
orders va order_items
Schema::create('orders', function (Blueprint $table) { $table->id(); $table->string('number', 20)->unique(); // BY-2026-000123 $table->foreignId('counterparty_id')->constrained(); $table->foreignId('warehouse_id')->constrained(); $table->string('status', 16)->default('draft')->index(); $table->decimal('total', 14, 2)->default(0); $table->foreignId('created_by')->constrained('users'); $table->timestamps(); }); Schema::create('order_items', function (Blueprint $table) { $table->id(); $table->foreignId('order_id')->constrained()->cascadeOnDelete(); $table->foreignId('product_id')->constrained(); $table->integer('quantity'); $table->decimal('price', 14, 2); $table->decimal('total', 14, 2); });
orders.created_by → users.id order_items.order_id → orders.id ON DELETE CASCADE
char('currency', 3)->default('UZS') — ISO 4217Stock — bog‘lanishlar va accessor
class Stock extends Model { public $timestamps = false; protected $fillable = ['warehouse_id', 'product_id', 'quantity', 'reserved']; public function product(): BelongsTo { return $this->belongsTo(Product::class)->withTrashed(); } protected function available(): Attribute { return Attribute::make( get: fn () => $this->quantity - $this->reserved, ); } }
$stock->quantity → 120 $stock->reserved → 15 $stock->available → 105
created_at/updated_at yo‘qavailable atributiFabrikalar va seederlar
ProductFactory va holat
class ProductFactory extends Factory { public function definition(): array { return [ 'sku' => fake()->unique()->numerify('UN-###'), 'name' => fake()->randomElement(['Un', 'Guruch', 'Shakar']) . ' ' . fake()->numberBetween(1, 50) . ' kg', 'category_id' => Category::factory(), 'unit' => fake()->randomElement(['dona', 'kg', 'quti']), 'price' => fake()->numberBetween(1000, 500000), ]; } public function inactive(): static { return $this->state(['is_active' => false]); } }
Product::factory()->count(3)->make()->pluck('sku')
= ["UN-417", "UN-052", "UN-938"]
Product::factory()->inactive()->create()->is_active → false# — tasodifiy raqam; unique() takrorlamaydiDatabaseSeeder
public function run(): void { $ombor = ['TSH-1' => 'Toshkent markaziy', 'SAM-1' => 'Samarqand']; foreach ($ombor as $code => $name) { Warehouse::updateOrCreate(['code' => $code], ['name' => $name]); } User::updateOrCreate(['email' => 'admin@omborpro.test'], [ 'name' => 'Administrator', 'password' => Hash::make('password'), ]); if (app()->isLocal()) { $cats = Category::factory()->count(5)->create(); Product::factory()->count(50) ->state(fn () => ['category_id' => $cats->random()->id]) ->create(); Counterparty::factory()->count(20)->create(); } }
INFO Seeding database.
Category::count() → 5
Product::count() → 50
Warehouse::pluck('code') → ["TSH-1", "SAM-1"]Bazani qayta yaratish va tekshirish
php artisan migrate:fresh --seed php artisan db:seed --class=WarehouseSeeder php artisan model:show Product php artisan tinker --execute='dump(App\Models\Product::count());'
INFO Dropping all tables ............ DONE INFO Running migrations. ... 14 DONE INFO Seeding database. App\Models\Product ... Table: products, Relations: category BelongsTo 50
Admin panel (Filament 3)
Filament o‘rnatish va resurs yaratish
composer require filament/filament:"^3.2" -W php artisan filament:install --panels php artisan make:filament-user php artisan make:filament-resource Category --generate php artisan make:filament-resource Product --generate --soft-deletes php artisan make:filament-resource Counterparty --generate \ --soft-deletes php artisan make:filament-resource Warehouse --generate
What is the ID? › admin INFO Filament panels successfully installed. INFO Success! admin@omborpro.test may now log in at http://localhost:8080/admin/login. INFO Filament resource [App\Filament\Resources\ProductResource] created successfully.
AdminPanelProvider va /admin paneliProductResource::form()
public static function form(Form $form): Form { return $form->schema([ TextInput::make('sku')->required()->maxLength(32) ->unique(ignoreRecord: true), TextInput::make('name')->required()->maxLength(255), Select::make('category_id') ->relationship('category', 'name')->required(), Select::make('unit')->required()->options([ 'dona' => 'dona', 'kg' => 'kg', 'litr' => 'litr', 'quti' => 'quti', ]), TextInput::make('price')->numeric()->minValue(0)->required(), TextInput::make('min_stock')->integer()->default(0), Toggle::make('is_active')->default(true), ]); }
/admin/products/create SKU [UN-001] Nomi [...] Kategoriya [▼] Birlik [▼] Narx [15000] Min. qoldiq [0] Faol [✓] [Saqlash]
ProductResource::table() va canAccessPanel
public static function table(Table $table): Table { return $table ->columns([ TextColumn::make('sku')->searchable()->sortable(), TextColumn::make('name')->searchable(), TextColumn::make('category.name'), TextColumn::make('price')->money('UZS')->sortable(), IconColumn::make('is_active')->boolean(), ]) ->filters([TrashedFilter::make()]); } // app/Models/User.php (implements FilamentUser) public function canAccessPanel(Panel $panel): bool { return $this->is_active && $this->email === 'admin@omborpro.test'; }
SKU ▲ Nomi Kategoriya Narx Faol UN-001 Un 1-nav 50 kg Un mahsulotlari UZS 15,000.00 ✓ SH-002 Shakar 1 kg Shirinliklar UZS 9,000.00 ✓
admin roliNatija va topshirish
Baholash mezonlari
php artisan migrate:fresh --seedtoza bazada xatosiz bajariladi- Migratsiyalarda pul
decimal(14,2), STIRchar(9),sku/numberunique,stocksda unique(warehouse_id, product_id) productsvacounterpartiessoft delete qilinadi; hujjat jadvallarida soft delete yo‘q- Modellarda
$fillable,casts()(jumladanOrderStatus::class) va kamida 8 ta bog‘lanish metodi bor - Fabrikalar
unique()bilan, seederlar boshlang‘ich ma’lumotniupdateOrCreatebilan yaratadi; demo ma’lumot faqat lokal - Admin panelda kategoriyalar, mahsulotlar, omborlar va kontragentlar CRUD i ishlaydi, o‘chirilganlarni tiklash mumkin
- Panelga kirish
canAccessPanelbilan cheklangan - O‘zgarishlar Pull Request orqali, migratsiya tartibi PR tavsifida yozilgan
php artisan migrate:fresh --seed chiqishi, php artisan model:show Order natijasi va admin paneldagi mahsulotlar ro‘yxati skrinshotini qo‘shing.4-topshiriq: Model nomidan jadval nomi
Eloquent konventsiyasini soddalashtirilgan holda takrorlang: model nomi (StockMovement) snake_case ga o‘tkaziladi (stock_movement) va oxirgi so‘z ko‘plik shakliga keltiriladi. Ko‘plik qoidalari: undosh + y bilan tugasa — y → ies (category → categories); s, x, z, ch, sh bilan tugasa — +es; qolganlari — +s. Model nomi ^[A-Z][A-Za-z0-9]*$ ga mos bo‘lmasa — InvalidArgumentException.
Imzo: function jadval_nomi(string $model): string
Qaytaradi: Jadval nomi satri, masalan 'stock_movements'.
jadval_nomi('StockMovement')"stock_movements"
5-topshiriq: Kategoriyalar daraxti yo‘llari
Kategoriyalar ['id' => int, 'name' => string, 'parent_id' => ?int] ro‘yxati sifatida berilgan (parent_id — o‘ziga bog‘lanish). Seeder va admin panel uchun har bir kategoriyaning to‘liq yo‘lini yasang: ildizdan boshlab nomlar / bilan. Takroriy id yoki mavjud bo‘lmagan parent_id — InvalidArgumentException; aylana (kategoriya o‘zining avlodiga bog‘langan) — DomainException.
Imzo: function kategoriya_yollari(array $kategoriyalar): array
Qaytaradi: [id => 'Ildiz / ... / Nom', ...] — id bo‘yicha o‘sish tartibida.
kategoriya_yollari([['id' => 1, 'name' => 'Oziq-ovqat', 'parent_id' => null], ['id' => 2, 'name' => 'Un mahsulotlari', 'parent_id' => 1], ['id' => 3, 'name' => 'Un 1-nav', 'parent_id' => 2]])
{"1":"Oziq-ovqat","2":"Oziq-ovqat / Un mahsulotlari","3":"Oziq-ovqat / Un mahsulotlari / Un 1-nav"}6-topshiriq: Ommaviy to‘ldirish ($fillable / $guarded)
Eloquent ning fill() qoidasini sodda ko‘rinishda takrorlang. Har bir kirish kaliti uchun: $fillable da bo‘lsa — olinadi; aks holda $guarded da bo‘lsa yoki $guarded === ['*'] bo‘lsa — tashlanadi; aks holda $fillable bo‘sh bo‘lsa va kalit _ bilan boshlanmasa hamda . saqlamasa — olinadi; qolgan holatda tashlanadi. Model to‘liq himoyalangan ($fillable bo‘sh va $guarded === ['*']) bo‘lsa va kirish bo‘sh bo‘lmasa — DomainException (Laravel dagi MassAssignmentException kabi).
Imzo: function ommaviy_toldirish(array $fillable, array $guarded, array $input): array
Qaytaradi: Yoziladigan atributlar massivi — kirishdagi tartibda.
ommaviy_toldirish(['sku', 'name', 'price'], ['*'], ['sku' => 'UN-001', 'is_active' => false, 'price' => 100])
{"sku":"UN-001","price":100}7-topshiriq: Migratsiya rejasi: migrate, rollback, status
Migratsiya fayllari nomlari (2026_09_14_100000_create_products_table) va migrations jadvali (['nom' => batch]) berilgan. Buyruqni simulyatsiya qiling: migrate — bajarilmagan fayllar nom bo‘yicha tartibda va yangi batch raqami (bajariladigan narsa bo‘lmasa batch null); rollback — $qadam = 0 bo‘lsa oxirgi batch dagi migratsiyalar, $qadam > 0 bo‘lsa oxirgi $qadam ta migratsiya, bekor qilish tartibida (batch, so‘ng nom bo‘yicha kamayish); status — har bir fayl uchun Ran [batch] yoki Pending. Fayl nomi formati noto‘g‘ri yoki noma’lum buyruq — InvalidArgumentException; jadvalda bor, lekin fayli yo‘q migratsiya — DomainException.
Imzo: function migratsiya_reja(array $fayllar, array $bajarilgan, string $buyruq, int $qadam = 0): array
Qaytaradi: migrate: ['run' => list, 'batch' => ?int]; rollback: ['revert' => list]; status: [nom => 'Ran [n]' | 'Pending'] nom bo‘yicha tartibda.
migratsiya_reja(['2026_09_14_100100_products', '2026_09_14_100000_categories', '2026_09_20_090000_barcode'], ['2026_09_14_100000_categories' => 1, '2026_09_14_100100_products' => 1], 'migrate')
{"run":["2026_09_20_090000_barcode"],"batch":2}8-topshiriq: Qoldiq registrini jurnaldan tiklash
stock_movements jurnali berilgan: har bir yozuv [ombor, sku, tur, miqdor]. Qoldiq registrini (stocks) tartib bilan qayta hisoblang: in — quantity += q; out (rezervdan jo‘natish) — quantity -= q, reserved -= q; reserve — reserved += q; release — reserved -= q; adjust — quantity += q (q manfiy bo‘lishi mumkin, lekin 0 emas). Boshqa turlarda q > 0. Invariantlar: reserve faqat mavjud ≥ q bo‘lsa; out va release faqat reserved ≥ q bo‘lsa; adjust dan keyin quantity ≥ reserved. Buzilsa — DomainException; noma’lum tur yoki noto‘g‘ri miqdor — InvalidArgumentException.
Imzo: function qoldiq_registri(array $harakatlar): array
Qaytaradi: ['OMBOR:SKU' => ['quantity' => int, 'reserved' => int, 'available' => int], ...] — kalit bo‘yicha alifbo tartibida.
qoldiq_registri([['TSH-1', 'UN-001', 'in', 100], ['TSH-1', 'UN-001', 'reserve', 30], ['TSH-1', 'UN-001', 'out', 20]])
{"TSH-1:UN-001":{"quantity":80,"reserved":10,"available":70}}